Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2021/18139 K.2023/4192

Taraflar arasındaki tasarrufun iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulüne, yeniden hüküm kurulmasına, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... Mirasçıları ve ... vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı ... ve ...'dan alacaklı olduğunu, davalı borçlular aleyhine İstanbul 36. İcra Müdürlüğünün 2015/36722 sayılı dosya ile takip yapıldığını, davalı borçluların acz halinde olduğunu, adlarına kayıtlı gayrımenkulleri diğer davalılara , mal kaçırma kasdı ile devrettiklerinin tespit edildiğini beyan ederek davalılar arasındaki tasarrufların iptalini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar davanın reddini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 26.12.2017 tarihli ve 2015/540 esas ve 2017/504 karar sayılı kararıyla; "... davanın reddine " karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; aciz halinin söz konusu olduğunu, dava dışı ...'nın davalı ...'nın kızkardeşi olduğunu, dava dışı ... ile davalı ... arasında tanışıklık ilişkisi olduğunu, ...'nın taşınmazları devralan davalı ...'nin hali hazırda ortağı ve yetkilisi olduğu Ütopya Prodüksiyon Turizm ve Organizasyon Dış Ticaret Ltd Şirketinin eski ortağı olduğunu, davalı ...'nın davalı ...'ye ek kredi kartı çıkarttığını, davalı ...'in davalı borçluların durumunu bilen veya bilmesi gereken kişilerden olduğunu beyan ederek istinaf taleplerinin kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ".. aciz haline ilişkin diğer dava ön şartının da gerçekleştiği, davalı ...'nın kızı ve diğer davalı ...'un kardeşi olan dava dışı ...'nın hissedarı olduğu Ütopya Prodüksyon Turizm ve Organizasyon ....

Şirketindeki hisselerini 2011 yılında davalı ...'ye devrettiği, ...'nın aynı zamanda yakın dönemde dava dışı borçlu şirketin genel müdürü olduğu, yine Bankalar Birliğinin 23.02.2018 tarihli 2018.001332 ve 2018.00269 sayılı yazı cevapları ile teyit edildiği gibi davalı ... vekilinin 18/03/2016 2. cevap dilekçesinde de kabul ve ikrar ettiği üzere ... tarafından 18.04.2009 tarihinde açılan hesap üzerinden ...'ye ek kredi kartı çıkartıldığı,

davalı vekilinin savunmasına göre bu kredi kartının şirkette ortak olduğu süre için çıkartıldığı ve ayrıca yapılan keşifte davalı ...'nın halen satmış olduğu dava konusu taşınmazda ikamet etmekte olduğu görülmektedir.

İİK'nın 280/1. maddesi uyarınca malvarlığı borçlarına yetmeyen bir borçlunun, alacaklılarına zarar verme kastıyla yaptığı tüm işlemler, borçlunun içinde bulunduğu malî durumun ve zarar verme kastının, işlemin diğer tarafınca bilindiği veya bilinmesini gerektiren açık emarelerin bulunduğu hâllerde iptal edilebileceği, az yukarıda bahsedilen bilgi ve belgelere göre aciz halinde bulunan baba oğul olan davalı borçluların senedin vadesi gelmesinden yaklaşık 20 gün önce ve ayrıca,

aciz haline ilişkin yapılan açıklamalar kısmında zikredilen davalılar ... ve ...'un borçlusu olduğu icra takip tarihlerinden hemen öncesinde İstanbul'un farklı yakalarında bulunan bilirkişi raporlarına göre 5.600.000,00 TL ve 2.300.000,00 TL değerindeki malvarlığının hemen hemen tamamını teşkil eden taşınmazları birer gün arayla aynı kişiye devretmiş olmaları ile satış bedellerinin uhdelerinde/haczi kabil malvarlığı içerisinde bulunmamasının, alacaklılardan mal kaçırma kasıtıyla hareket ettiklerine dair fiili karine teşkil ettiği,

gerek şirket hisse devri ve gerekse davalı borçlulardan birinin kızı ve diğerinin kardeşi olan dava dışı ...'nın hesabından ek kredi kartı kullanacak derecede yakınlık ilişkisi içerisinde olan davalı ...'nin, borçluların aciz halinde bulunduklarını ve mal kaçırma kastıyla hareket ettiklerini bilebilecek durumda olduğu, dolayısıyla sözü geçen madde hükmü uyarınca rayiç piyasa değeri mukabili satın alınmış olsa bile iptale tabi olduğu halde yazılı gerekçelerle ret kararı verilmiş olması doğru olmadığı" belirtilerek, davacı vekilinin istinaf taleplerinin kabulüne;

-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b/2. maddesi hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemesince tesis edilen kararın kaldırılmasına,

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b/2 maddesi hükmü uyarınca düzelterek yeniden esas hakkında kararla; ... mahallesinde bulunan taşınmaz yönünden açılan tasarrufun iptali davasının kabulü ile, İstanbul ili, Beşiktaş İlçesi, ... Mahallesinde kain, 878 ada, 275 parsel sayılı taşınmaza ilişkin davalılar ... ile ... arasında 23/11/2015 tarih 11986 yevmiye nolu işlem ile yapılan tasarrufun iptaline, davacı alacaklının İstanbul 36. İcra Müdürlüğünün 2015/36722 E. sayılı dosyasındaki alacak ve ferileri ile sınırlı olmak üzere işbu taşınmaz üzerinde cebri icra yolu ile haciz ve satış isteme yetkisi tanınmasına,

Yukarı Dudullu Mahallesinde bulanan taşınmaz yönünden açılan tasarrufun iptali davasının kabulü ile, İstanbul ili, Ümraniye İlçesi, ... Mahallesinde kain, ... ada,... parsel Blok:20, bodrum+zemin kat 20A nolu mesken-dubleks-çatı aralıklı bağımsız bölüme ilişkin davalılar ... ile ... arasında 24.11.2015 tarih 34437 yevmiye nolu işlem ile yapılan tasarrufun tasarrufun iptaline, davacı alacaklının İstanbul 31. İcra Müdürlüğünün 2016/15758 sayılı dosyasındaki alacak ve ferileri ile sınırlı olmak üzere işbu taşınmaz üzerinde cebri icra yolu ile haciz ve satış isteme yetkisi tanınmasına, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... mirasçıları ve ... vekili ve davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davalı ... mirasçıları ve ... vekili temyiz dilekçesinde; adli yardım taleplerinin bulunduğunu, müteveffa ...'nın tüm mirasçılarının İstanbul 18. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2019/42 E-2019/70 K sayılı kararı ile mirası kayıtsız şartsız reddettiklerini, haciz tutanağının aciz vesikası hükmünde olmadığını, bilirkişi raporlarının gerçeği yansıtmadığını, davalı borçlular ile davalı ... arasında herhangi bir bağ olmadığını, dava dışı ... ile ... arasında organik bağ olmasının, davalıları bağlamayacağını, kötü niyetin olmadığını beyan ederek kararın bozulmasını talep etmişlerdir.

2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; dava dışı ...'nın da bir dönem hissedar olduğu ... Turz. Ltd. Şti ndeki hisselerini devrettiğini, aynı dönemde dava dışı ... ile ortaklıklarının bulunmadığını, davalı borçluların dava konusu gayrımenkulde oturmalarının mal kaçırma kasdını göstermeyeceğini, kira ödemesi yapıldığını, bedel farkının bulunmadığını, davalı borçlunun acz halinde olmadığını beyan ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dosya içeriğine göre uyuşmazlık, 2004 sayılı İcra İflas Kanu'nun 277 ve devamı maddeleri gereğince açılmış tasarrufun iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 inci maddesinin birinci fıkrası ve 371 inci maddesi,

2. 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 277 ve devamı maddeleri

3. Değerlendirme

1. Dava, İİK'nun 277 ve devamı maddelerine dayanılarak açılmış tasarrufun iptali istemine ilişkindir.

İİK’nun 282. maddesi hükmü gereğince bu tür davalarda, davalı olarak borçlu ve borçlu ile hukuki muamelede bulunan kişiler arasında mecburi dava arkadaşlığı vardır. Buna göre davalı olarak borçlu ile birlikte lehine tasarrufta bulunulan üçüncü kişi(ler)in ve bunlar tarafından devir halinde de diğer üçüncü kişilerin yasal hasım olmaları gereği açıktır. Taraf ehliyeti dava koşullarından olup mahkemece öncelikle ve resen incelenmesi gereken hususlardandır.

Somut olayda, davalı borçlu ...'nın vefat ettiği, yasal mirasçıları olan ..., ... ve ...'nın dosyada taraf gösterildiği, ancak adı geçen mirasçıların İstanbul 18. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2019/42 E-2019/70 K sayılı ilamı ile mirası reddettikleri, kararın da kesinleştiği anlaşılmaktadır.

Türk Medeni Kanununun 612.maddesinde "En yakın yasal mirasçıların tamamı tarafından reddolunan mirasın, sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edileceği, tasfiye sonunda arta kalan değerlerin ise mirası reddetmemişler gibi hak sahiplerine verileceği" düzenlenmiştir. Yani murisin en yakın yasal mirasçılarının tamamı tarafından reddolunan miras, sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir.

Bu yasal düzenleme uyarınca, mirasın birinci derecedeki mirasçıların tamamı tarafından reddi halinde miras ikinci derecedeki mirasçılara geçmez. Tereke tasfiye olunur, borçlar ödendikten sonra geriye kalan kısım varsa red vaki olmamış gibi birinci derece mirasçılarına verilir. Türk Medeni Kanununun 614. maddesinde mirasçıların sonra gelen mirasçılar yararına mirası reddedebilecekleri düzenlenmiş ise de, somut olayda bu maddeye göre yapılmış bir mirasın reddi talebi de bulunmamaktadır.

Dava konusu olayda, murisin mirasının en yakın mirasçıları tarafından reddedildiği açıktır. Mirasın iflas hükümlerine göre tasfiyesi için yasal prosedürün uygulanıp, sonuçlandırıldığı takdirde mirası reddedilen borçlu için atanacak ve yetkilendirilecek bir temsilci ile davaya devam edilmesi ve buna göre taraf teşekkülü sağlandıktan sonra karar verilmelidir.(HGK. 3.7.2002 T.15-572 K.577)

Taraf teşkili, yargılamanın her aşamasında resen dikkate alınması gereken bir husustur. Nitekim mahkemece, borçlunun ölümü üzerine taraf teşkili sağlanmaya çalışılmış ise de TMK’nın 612. ve devamı maddeleri yanlış yorumlanarak, alt soy mirascıların davaya dahili hatalı olmuştur.

Yaplacak iş, borçlunun mirasının iflas hükümlerine göre tasfiyesi için yasal prosedürün uygulanıp, uygulanmadığı, borçlu için atanacak ve yetkilendirilecek bir temsilci olup olmadığı araştırılarak, bu prosedürün uygulanması sağlandıktan sonra yasal temsilci ile davayı sonuçlandırmaktır.

2. Bozma neden ve şekline göre davalı ... mirasçılarının, ... vekilinin ve davalı ... vekilinin sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun kabulüne, yeni hüküm kurulmasına ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

3. Davalı ... mirasçılarının, ... vekilinin ve davalı ... vekilinin sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davalılara iadesine,