Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2021/20708 K.2024/2356

Taraflar arasındaki tasarrufun iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar ... ve ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... ve ... vekili tarafından temyiz edilmekle; yapılan ön inceleme sonucunda gereği düşünüldü:

Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

Dosya içeriğine göre davalı dördüncü kişi ...'ye devri yapılan ve dava konusu edilen taşınmazın 40/581 hissesinin gerçek değeri ve temyize konu edilen toplam miktarı 67.650,72 TL olup Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 78.630,00 TL’nin altında kalmaktadır. Bu durumda davalı ... vekilinin temyiz dilekçesinin miktardan reddine karar vermek gerekmiştir.

Davalı ... vekili yönünden kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalılardan ...’den alacaklı olup işbu alacağı sebebiyle davalı ... hakkında 08.01.2013 tarihinde Osmancık İcra Müdürlüğü'nün 2013/11 E. sayılı dosyasından icra takibinde bulunduklarını, davalılardan ...'nin kendisine ait dava konusu fabrika niteliğindeki taşınmazını 07.01.2013 tarihinde ... isimli şahsa devrettiğini, ...'in de bu taşınmazı 17.01.2013 tarihinde diğer davalılara tapuda satış gibi göstermek suretiyle devir ve temlik ettiğini, 2012 yılı sonu ve 2013 yılı başında davalı ...'nin ekonomik yönden sıkıntıya girdiğini ve borçlarını ödeyemez ... geldiğini, davalıların,

diğer davalı ...’ten alacaklı olup işbu alacaklarını temin etmek için mezkûr taşınmazı davalı ...’ten devir ve temlik aldıklarını, davalı ... ile diğer davalılar arasındaki taşınmaz devir işlemlerinin gerçek bir satış işlemi olmayıp davalıların alacaklarına karşılık olarak taşınmazı devir ve temlik aldıklarını belirterek bu tasarruf işlemlerinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalılar ... ve ... vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafından mahkemeye ibraz edilen bir aciz vesikası bulunmadığını, davaya konu tasarrufun, alacaklıları zararı uğratmak kastının tam aksine, alacaklıların alacak haklarına istinaden gerçekleştirilen bir tasarruf olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

2.Diğer davalılar; davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosya kapsamında alınan raporlara göre taşınmazın gerçek bedeli ile satış bedeli arasındaki fark ve taşınmazı devir alan kişilerin davalı ...'den alacaklarını alabilmek için taşınmazdan hisse devraldığı, davalılardan ...'nin ekonomik sıkıntılarını, ızrar kastını bilen veya bilebilecek kişilerden olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile,

Çorum ili Osmancık ilçesi Cumhuriyet Mah. 105 ada 15 parselde kayıtlı taşınmazın davalı ... tarafından 07.01.2013 tarih ve 32 yevmiye nolu satışın ve üçüncü kişi ... tarafından 17.01.2013 tarih ve 113 yevmiye nolu satış işlemlerine dair tasarrufları Osmancık İcra Müdürlüğü'nün 2013/11 Esas takip sayılı dosyasındaki alacak ve ferileri ile sınırlı olmak üzere ayrı ayrı iptali ile, Osmancık İcra Müdürlüğü'nün 2013/11 Esas takip sayılı dosyasındaki alacak ve ferileri ile sınırlı olarak davacı tarafa cebri icra yetkisi verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... ve ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... ve ... vekili istinaf dilekçesinde; davalı borçlu ...'nin tasarruf öncesinde, davacı ile birlikte 70 civarında farklı kişilere borçlu olup, dava konusu taşınmazın alım satım değerinin bu borcu karşılamaktan çok uzak durumda olduğunu, tarafların bu durumdan en az zararla kurtulabilmek için davacı ile birlikte bir araya gelerek, alacaklıların alacak miktarları ile orantılı garameten dava konusu taşınmaz üzerinde hisse verilmesini, bu nedenle öncelikle alacaklılardan ...’e taşınmazın devrinden sonra,

taşınmazın diğer alacaklılara devri konusunda anlaşmaya varıldığını, davacı asilin de bu toplantıda bizzat bulunduğunu ve kendisine de açıkça 3 defa ısrarla hisse teklif edildiği halde, davacının kötü niyetle hareket ederek hisse satın almaya yanaşmadığını, davalıların davalı ...’den olan alacağından, İİY.278 ve müteakip maddelerinde öngörüldüğü şekilde davalı ...’yi kurtarmaya yönelik bir hukuki tasarrufundan bahsedilemeyeceğini, aksine davalı alacaklıların alacaklarının en azından bir kısmını karşılayabilmek için bu şekilde hareket etmek zorunda kaldıklarını,

İİY.278 ve müteakip yasa maddelerinde öngörülen koşullar ile somut olayda gelişen şartların anılan yasa maddeleri ile hiçbir şekilde örtüşmediğini, borçlu davalı ...’nin beyanları ile davacı tarafın dava dilekçesindeki anlatımlarından açıkça anlaşıldığı üzere, borçlu ... ile davacı ...'ın başından beri gizli bir anlaşma içerisinde hareket etmekte olduklarının anlaşıldığını, anlaşma gereği davacının alacağını sağlama alarak kurtaracağı gibi, borçlu davalı ...’nin de davacıya olan borcunu davalılara ödeterek, haksız yere borcundan kurtulacağını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; ilk derece mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalılar ..., ... vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... ve ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... ve ... vekili temyiz dilekçesinde; taşınmaz üzerine haciz konulan icra dosyalarının davalı ... tarafından ödenerek kapatıldığını, ayrıca yine dava konusu taşınmaz üzerindeki davalı ...'ye ait yüklü miktardaki ipoteğin de kaldırıldığını, tasarruf tarihinden sonra, davalı ... tarafından bir kısım icra dosyalarının kapatılması ve bankaya olan yüklü miktarda ipoteğin kaldırılmasının yapılan tasarrufun ivazlı bir tasarruf olduğunun açık kanıtı olduğunu belirterek ve İlk Derece Mahkemesi kararına karşı yaptığı istinaf başvurusunda bildirdiği sebepler ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, İİK 277 ve devamı maddelerine göre açılmış tasarrufun iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 277 ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme 1-İİK.nun 277 ve devamı maddelerine göre açılmış tasarrufun iptali davaları İİK.nun 282. maddesi uyarınca borçlu ve borçlu ile hukuki işlemde bulunan kişiler aleyhine açılır. Zorunlu dava arkadaşı durumunda olan kişilerin tümünün davalı olarak gösterilmemesi halinde eksik gösterilen kişi veya kişilere dava dilekçesinin tebliği ile davaya dahil edilmeleri sağlanmalıdır.

Somut olayda, davaya konu edilen taşınmaz, 07.01.2013 tarihinde davalı borçlu ... tarafından dava dışı ...'e, 17.01.2013 tarihinde ise ... tarafından da hisseli şekilde diğer davalılara ve dava dışı kişilere satılmıştır. Davacı vekili tarafından dava dilekçesinde, borçlu ... ve taşınmazı en son devralan ve elinde bulunduran kişiler davalı taraf olarak gösterilmiş ancak borçlu ile işlemde bulunan ... davaya dahil edilmeksizin davanın esasına girilerek kabulüne karar verilmiştir. Bu durumda mahkemece, davacıya borçlu ile işlemde bulunan ...'i davaya dahil etmesi için süre verilmesi ve bu şekilde taraf teşkili sağlandıktan sonra davanın esasına girilerek hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken yanlış değerlendirme ile yazılı olduğu üzere karar verilmiş olması doğru değildir.

Öte yandan; İİK.nun 282. maddesi gereğince tasarrufun iptali davaları borçlu ve borçlu ile hukuki muamelede bulunan veya borçlu tarafından kendilerine ödeme yapılan kimseler ile bunların mirasçıları aleyhine açılır. Ayrıca, kötü niyetli üçüncü şahıslar hakkında da iptal davası açılabilir. Buna göre borçlu ile onunla hukuki muamelede bulunun kişi zorunlu hasım konumundadır.

İİK’nın 283/II maddesine göre de iptal davası, üçüncü şahsın elinden çıkarmış olduğu mallar yerine geçen değere taalluk ediyorsa, bu değerler nispetinde üçüncü şahsın nakden tazmine (davacının alacağından fazla olmamak üzere) mahkûm edilmesi gerekir. Bu ihtimalde 3. kişinin sorumlu olduğu miktar, elden çıkarılan malın o tarihteki gerçek değeridir. Bir başka anlatımla dava ve tasarrufa konu malı elinde bulunduran şahsın kötü niyetli olduğunun kanıtlanamaması halinde dava tümden reddedilmeyip borçlu ile tasarrufta bulunan şahıs tasarrufa konu malı elinden çıkardıkları tarihteki gerçek değeri oranında ve alacak miktarı ile sınırlı olarak tazminata mahkum edilmeleri gerekir.

Somut olayda, dava konusu taşınmazın 3/83 hissesinin 17.01.2013 tarihinde dava dışı 3.kişi ... tarafından davalı 4.kişi ...'ye devredildiği, ancak ... tarafından bu defa 5.kişi olarak yine aynı taşınmazın başka miktarlardaki hisselerinin dava dışı 4.kişilerden alındığı dosya kapsamından anlaşılmakta ise de, mahkemece bu hususta araştırma yapılmamıştır.

Buna göre, mahkemece dava konusu taşınmaz hisselerinin dava dışı 3.kişi ... tarafından devredildiği 4.kişilerin kimler olduğu, bu 4.kişiler tarafından 5.kişi olarak ...'ye kimlerin hisse devrettiği araştırılıp tespit edilmemiş ve davacıdan; taşınmaz hisselerinin devredildiği dava dışı bu kişileri davaya dahil edip etmeyeceği yada İİK'nun 283/2 maddesine göre davasını bedele dönüştürüp dönüştürmediği sorulmamıştır.

Bu durumda yapılacak iş, taşınmaz hisselerinin sırasıyla devredildiği dava dışı kişileri tespit ederek, davacıdan bu kişileri davaya dahil edip etmeyeceği yada İİK'nun 283/2 maddesine göre davasını bedele dönüştürüp dönüştürmediği sorularak, davaya dahili istenildiğinde, bu kişiler açısından da taraf teşkilini tamamlamak ve sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

2-Bozma neden ve şekline göre davalı ... vekilinin sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

3.Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ... vekilinin sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde ... ve ...'ye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,