Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2021/22310 K.2023/11573

Taraflar arasındaki rücuen tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ...Ş.'nin işleteni, davacının ise zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi ile sigortacısı (ZMSS) olduğu ... plakalı aracın 15.01.2018 günü dava dışı sürücü ...sevk ve idaresinde iken alkol ve uyuşturucu maddenin de etkisiyle direksiyon hakimiyetini kaybettiğini, cadde üzerinde park halinde bulunan ... plakalı araca çarptıktan sonra duramayarak 30 mt. ilerideki ikametin istinat duvarını yıkarak bahçede bulunan odunluğa çarparak durduğunu, bu kazada sürücü dahil üç kişinin hayatını kaybettiğini, davacı sigortacının hak sahiplerine ödeme yaptığını, kazaya sürücünün tam kusurunun sebebiyet verdiğini,

aracın maliki ve işleteni olan davalının ödenen bedelden sorumlu olduğunu belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla toplam 115.797,00 TL tazminatın ödeme tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faiziyle birlikte davalıdan rücuen tahsili isteminde bulunmuştur.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının hak sahiplerine yaptığını iddia ettiği ödemeyi davalı şirketten talep edemeyeceğini, ödemeyle ilgili herhangi bir bilgilerinin olmadığını, davalı şirkete ... plakalı aracın araç kiralama sözleşmesi ile dava dışı ... isimli şahsa 09.01.2019 tarihinde kiralandığını, bu aracın 15.01.2018 tarihinde ...'nın sevk ve idaresindeyken kazanın meydana geldiğini, meydana gelen kazanın nasıl oluştuğunun tam olarak tespit edilemediğini, kazaya sebebiyet veren ... plakalı aracın olaydaki kusurunun araştırılmadığını, ...'nün aracı uzun süreli kiraladığını, davalı şirketin araç üzerindeki hakimiyetinin ve dolayısıyla işletenlik sıfatının kalktığını belirterek davanın reddi gerektiğini belirtmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; kazanın alkolün etkisi altında meydana geldiği, aktüerya raporu ile veraset ilamı ve tanzim olunan ekspertiz raporu içerikleri gereği 109.307,00 TL müteveffa ... mirasçılarına ödenen destekten yoksunluk tazminatı ve ... plakalı araç hasarı 6.490,00 TL olmak üzere toplam 115.797,00 TL tazminatı davacı ... kuruluşunun talep uyarınca her bir tazminatın ödeme tarihinden itibaren sorumlu olduğu, her ne kadar davalı aracın uzun süreli kiraya verildiğini savunmuşsa da aracın kiraya verilme süresi dikkate alındığında bu savunmanın yerinde olmadığı,

davacının araç işleteni ve trafik poliçesindeki sözleşmenin tarafı konumundaki davalıdan rücu talep etme koşullarının oluştuğu, temerrüdün ödeme tarihinde gerçekleştiği gerekçesiyle, davanın kabulüne, 115.797,00 TL'nin 6.490,00 TL'sinin 28.02.2018 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte, 109.307,00 TL'sinin 24.07.2018 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde; aracın uzun süreli kiralandığını, müteveffanın kusurlu olduğunu, emniyet kemeri takmadığını, mahkemece keşif yapılmadığını, üçüncü kişilere yapılan ödemelerin davalıdan talep edilmesinin hatalı olduğunu, eksik inceleme yapıldığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosya içerisinde bulunan araç kiralama sözleşmesine göre kaza yapan aracın 08.01.2018 tarihinde kiralandığı, muhtemel dönüş tarihinin 15.01.2018 olarak kayda geçtiği, bu durumda kira sözleşmesinin uzun süreli olmaması nedeniyle kayden malikin araç üzerindeki fiili hakimiyeti ve ekonomik olarak yararlanmasının devam etmekte olduğu,

somut olayda, rücuya konu trafik kazasının, aracın alkollü sürücü tarafından kullanıldığı sırada meydana geldiği ve içinde nöroloji uzmanının da bulunduğu bilirkişi heyeti tarafından kazanın münhasıran alkolün tesiri ile meydana geldiğinin belirlendiği, mahkemece rücuya konu gerçek zararın doğru şekilde tespit edilmiş olduğu gerekçesiyle, davalı tarafın istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; kazaya karışan aracın uzun süreli kiralanmış olması ve davalının işletenlik sıfatının ortadan kalkmış olması nedeniyle davanın reddi gerektiğini, eksik inceleme yapıldığını, araca binenler ile araç kiralayan arasındaki ilişkinin mahiyetinin araştırılmadığını, araca binenlerin keyfi tutumlarının ve kazaya karışan araç dışındaki araç ve yol durumunun kazaya sebebiyet verme oranları üzerinde durulmadan hüküm tesis edildiğini, araçta bulunan sürücü ve yolcuların emniyet kemerlerini takıp takmamaları gibi hususlar dikkate alınmadan hüküm kurulmasının isabetli olmadığını, davacının ödeme yaptığı konuya ilişkin davalıya herhangi bir bildirimde bulunmadığını, bu durumun da yersiz olduğunu belirterek kararın bozulması isteminde bulunmuştur.

C. Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalının işleteni, davacının ise zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi ile sigortacısı (ZMSS) olduğu ... plakalı aracın 15.01.2018 günü dava dışı sürücü ...sevk ve idaresinde meydana gelen tek taraflı trafik kazası sonucu davacı ... tarafından hak sahiplerine ödenen bedelin rücuen davalı işletenden tazmini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49 ve 53 üncü maddeleri, 2918 sayılı Kanun'un 85, 89, 90, 91 ve 95 inci maddeleri, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile rücuen tahsil şartlarının oluşmasına, araç kiralama sözleşmesi gözetildiğinde kira sözleşmesinin uzun süreli olmaması nedeniyle kayden malikin araç üzerindeki hakimiyetinin devam ettiğinin kabulü gerekmesine, kusur oranlarının yerinde olmasına ve kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Davalı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile temyiz edilen Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının istek halinde davalıya yükletilmesine,