Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2021/23428 K.2023/7167

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen itirazın iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece kararın bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın davalı ... ... (....) yönünden husumettin reddine, davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ... adına kayıtlı, davalı ...'ın sevk ve idaresinde bulunan araç ile 08.05.2011 tarihinde şarampole yuvarlanmasi şeklinde oluşan kazada yolcu konumundaki ...'ın hayatını kaybettiğini, aracın zorunlu trafik sigortasının bulunmaması nedeniyle davacının müteveffa ...'ın anne ve babasına 22.464,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı ödediğini, ödenen tazminatın davalılardan rücuen tahsili için icra takibi yapıldığını, davalıların icra takibine haksız şekilde itirazda bulunduklarını belirterek davalıların itirazının iptaline karar verilmesini talep etmiş, yargılama sırasında ölen davalı ...'ın mirasçıları olarak davalı ... ve davalı ... Çınganış'ın (Kozak) davaya dahil edilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; kazaya karışan aracın dava dışı HDI Sigorta A.Ş. tarafından düzenlenen Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (...) Poliçesinin bulunmasına rağmen ... tarafından ödeme yapıldığı, Güvence Hesabının ödemesi gerekmeyen bir parayı ödediği, aracın şehirlerarası yolcu taşımacılığı yapan bir minibüs olduğu, olay günü dava dışı şirketle bir günlüğüne anlaşma yaparak Seferihisar merkezden Seferihisar'a bağlı Ürkmez'de bulunan Ege Üniversitesi kampına öğrencileri götürmek üzere yola çıktığı, şehirlerarası yolcu taşımacılığı yapılmadığı, zorunlu olmamasına rağmen zorunlu karayolu taşımacılık mali sigortasının da bulunduğu, sonuç itibariyle davacı ...'nın ödemesi gerekmeyen bir parayı ödediğinden rücu imkanının bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Dahili davalı ... Çınganış (Kozak) cevap dilekçesinde; davalı ...'ın 03.12.2013 tarihinde vefat ettiğini, İzmir 13. Sulh Hukuk Mahkemesinin 30.12.2013 tarihli kararı ile mirası reddettiğinin tespitine ilişkin karar verildiğini, davaya dahil edilmesi yönünden istemin reddi gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemece, 17.11.2014 tarihli, 2012/322 esas 2014/572 karar sayılı kararı ile kaza yapan ...'ın kullandığı aracın kaza tarihinde zorunlu taşımacılık sigortası olmadığı, dava konusu trafik kazası tarihini de kapsayacak şekilde 29.03.2011 - 29.03.2012 tarihleri arası dava dışı HDI Sigorta A.Ş. tarafından ... poliçesi düzenlenmiş olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Mahkeme kararına karşı süresi içinde davacı temyiz isteminde bulunmuştur.

Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 10.07.2018 tarihli, 2015/8672 Esas 2018/6994 Karar sayılı kararıyla; "... Yönetmeliği'nin 9/1-b maddesi; "Rizikonun meydana geldiği tarihte geçerli olan teminat tutarları dâhilinde sigortasını yaptırmamış olanların neden olduğu bedensel zararlar için ...'na başvurulabilir" düzenlemesini yapmıştır.

Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun "Sorumluluk ve Sigorta" başlıklı bölümünde düzenlenmiş olup.

Kanunun 17. maddesinde "Şehirlerarası ve Uluslararası yolcu taşımacıları, duraklamalar dahil olmak üzere kalkış noktasından, varış noktasına kadar geçecek süre içinde meydana gelecek bir kaza nedeniyle yolcunun ölümü, yaralanması ya da eşyanın zarara uğramasından dolayı sorumludurlar" düzenlemesi yapıldıktan sonra, 18. maddesinde "Taşımacılar, yolcuya gelebilecek bedeni zararlar için bu Kanun'un 17. maddesinden doğan sorumluluklarını sigorta ettirmek zorundadırlar" düzenlemesine yer verilmiştir.

Davaya konu kazayı yapan aracın, kaza tarihi itibariyle Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesinin bulunmadığı tarafların da kabulünde olup bu husus dosya kapsamıyla sabittir.

Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın "Tazminat Ödemesinde Öncelikli Sigorta" başlığını taşıyan B.8. maddesinde ise. "Meydana gelen zarar, öncelikle bu sigortadan karşılanır.

Sigorta sözleşmesinin hiç yapılmamış olması, yapılmış fakat geçersiz hale gelmiş olması, süresinin bitmiş olması veya meydana gelen zararın bu sigorta teminatlarının üzerinde bulunması halinde teminatların üzerinde kalan kısım için; sırasıyla 13/10/1983 tarih ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'na göre yapılması zorunlu olan mali sorumluluk sigortasına ve varsa ihtiyari mali sorumluluk sigortasına başvurulur" denilmektedir.

Buna göre taşıma ilişkisinde, taşımacılık mali sorumluluk sigortası, mali sorumluluk sigortası ve ihtiyari mali sorumluluk sigortası arasında sıralı sorumluluk ilişkisi kabul edilmiştir.

Açıklanan yasal düzenleme gereği davalı tarafa ait aracın zorunlu karayolu taşımacılık mali sorumluluk sigortası yaptırma mecburiyeti bulunmasına rağmen bu sigortanın yaptırılmadığı açıktır. Bu durumda, yapılan ödemenin davacı ... Hesabının sorumluluğu kapsamında yapılmış olduğu gözetilmek suretiyle, mahkemece (davalı ... mirasçısı ... tarafından miras redddedilmiş olmakla, diğer davalı ... yönünden)davanın esasına girilerek toplanacak deliller ve varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, hatalı gerekçe ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmayıp bozmayı gerektirmiştir" gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla: kazanın meydana gelmesinde sürücü ...'ın asli kusurlu olduğu, kaza nedeniyle ...'ın vefat ettiği, aracın Zorunlu Karayolları Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası olmaması nedeniyle ... tarafından 12.07.2021 tarihinde ... mirasçılarına 22.464,00 TL ödeme yapıldığı, ...

Yönetmeliği'nin 16 ncı maddesi uyarınca sürücü ile zorunlu sigortayı yaptırmayan araç malikine karşı rücu hakkının bulunduğu; ancak, yargılama devam ederken davalılardan ...'ın 03.12.2013 tarihinde vefat ettiği, geriye mirasçısı davalı ... ve babası ...'ın kaldığı, davalılardan ...'ın mirası reddettiğinin anlaşıldığı gerekçesiyle davanın davalı ... yönünden husumetten reddine, diğer davalı yönünden kabulü ile İzmir 13. İcra Müdürlüğü'nün 2012/10401 esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptaline, asıl alacağın %20'si oranında hesap olunacak icra inkar tazminatının davalı ...'tan tahsiline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuran

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde.

4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun 17 nci maddesi ile şehirlerarası ve uluslararası yolcu taşımacılığı yapan taşımacının sorumluluğunun sınırlarının çizildiği, 18 inci maddesi ile de sorumluluğun karşılanabilmesi için şehirlerarası ve uluslararası taşımacılık yapan taşımacının Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortasını yaptırması zorunlu kılınmış olduğu, davalının Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigorta poliçesi yaptırma zorunluluğunun bulunmadığını, dava konusu aracın tahditli (S) plakalı araç olduğu,

taşımanın bu araç ile arızi olarak İzmir sınırları içerisinde yapıldığından arızi bir taşıma niteliğini haiz olduğu, aracın ... poliçesinin bulunduğu ve re'sen ele alınacak nedenlerle usul ve kanuna aykırı bulunduğunu ileri sürerek; kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... adına kayıtlı, davalı ...'ın sürücüsü olduğu, zorunlu karayolu taşımacılık mali sorumluluk sigortası bulunmayan aracın karıştığı trafik kazası sonucu vefat eden kişinin desteklerine ödenen tazminatın rücuen tahsili talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesi delaletiyle mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 427 vd maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 53 üncü maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, ... Yönetmeliği'nin 9 uncu maddesi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları, Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın 8, 17 ve 18 inci maddeleri.

3. Değerlendirme Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davalı ...'a yükletilmesine,