Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2021/25195 K.2023/6379

Taraflar arasında görülen tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacılar vekili ile davalı ...Ş. (eski unvanı ... Sigorta A.Ş.) vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; 25.11.2011 tarihinde davalıların sürücüsü, maliki ve trafik sigortacısı olduğu araç ile davacıların desteği ...’in sevk ve idaresindeki motosikletin karıştığı trafik kazası neticesinde desteğin vefat ettiğini belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davacıların her biri için 1.500,00'er TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 30.000,00'er TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen (sigorta şirketi maddi tazminattan, ihtar tarihinden itibaren, avans faizi ile birlikte sorumlu olmak kaydıyla) tahsiline karar verilmesini talep etmiş, ıslah dilekçesi ile maddi tazminat talebini toplam 4.260,00 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı ...Ş. (eski unvanı ... Sigorta A.Ş.) vekili cevap dilekçesinde; kusur oranında sorumlu olduklarını, hatır taşımasının bulunması halinde indirim yapılmasını, dava açılmasına sebebiyet vermediğinden temerrütten bahsedilemeyeceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; aracı uzun süreli olarak dava dışı ... Plastik İnş. Loj. San. ve Ltd. Şti.'ye kiraya verdiğini, olay tarihinde işleten sıfatını taşımadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... davaya cevap vermemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 13.10.2015 tarihli ve 2012/175 Esas, 2015/352 Karar sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulü ile davacı anne ... için 1.321,48 TL maddi tazminatın sigorta şirketi yönünden dava tarihi olan 28.02.2012'den, diğer davalılar yönünden kaza tarihi olan 15.07.2011'den itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine, davacı Anne ... için tarafların mali ve sosyal durumu, kazanın oluş şekli ve kusur durumu, murise olan yakınlıkları göz önüne alınarak takdiren 20.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ..., ...'dan 15.07.2011 tarihinden itibaren yasal faizi ile alınarak davacıya verilmesine,

davacı baba ... yönünden 2.938,62 TL maddi tazminatın sigorta şirketi yönünden dava tarihi olan 28.02.2012'den, diğer davalılar yönünden kaza tarihi olan 15.07.2011'den itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine, davacı ... için tarafların mali ve sosyal durumu, kazanın oluş şekli ve kusur durumu, murise olan yakınlıkları göz önüne alınarak takdiren 20.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ..., ...'dan 15.07.2011 tarihinden itibaren yasal faizi ile alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 17.04.2019 tarih ve 2016/9464 Esas, 2019/4950 Karar sayılı ilamı ile; "...1-Davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde; dava, trafik kazasından kaynaklanan ölüm nedeniyle maddi manevi tazminat istemine ilişkindir.

Yerel mahkemenin yargılamayı sonuçlandırdığı kısa kararda davalı malik ...'ı tazminattan sorumlu tuttuğu halde, gerekçeli kararda 23.06.2011 tarihli oto kira sözleşmesinin incelenmesinde kiraya verenin ..., kiralayanın ... Plastik İnşaat Lojistik San. ve Tic. A.Ş. olduğu, Kangal Kaymakamlığı, Emniyet Müdürlüğünün 26.03.2012 tarihli yazısı ile 58 ...

675 plaka sayılı aracın trafik kaydının ekli olarak gönderildiği, aracın malikinin ... olduğu, Kangal İlçe Mal Müdürlüğü'nün 23.01.2014 tarihli yazısı ekinde bulunan 58 ...

675 plaka sayılı araca ait MTV ödemelerinin araç maliki ... adına yapıldığı, aracın 23.12.2010 tarihli Araç kira Kontratına göre araç ruhsat sahibi ... ve Savaş Ayık tarafından aracı kiralayan Şuayip Sönmez arasında akdedildiği, 23.12.2010-23.06.2011 arasında 6 aylığına kiralandığı, günlük kira bedelinin 25,00 TL, aylık 750,00 TL olduğu, bu tarihler arasında maddi manevi sorumluluğun kiralayana ait olduğu düzenlenerek aynı aracın yine kiraya verildiği birlikte değerlendirildiğinde araç malikinin aracı uzun süreliğine kiraladığı belirtilmiştir.

2918 sayılı KTK'nun "işleten ve araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin hukuki sorumluluğu" başlığını taşıyan 85 inci maddesi uyarınca; bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.

Aynı Kanun'un 3 üncü maddesi gereğince işleten; araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır.

Bu durumda mahkemece kararın gerekçe kısmında işleten değişikliğinin kabul edilmiş olmasına rağmen, davalı ...'ın tazminattan sorumluluğuna dair karar verilmiş olması HMK'nın 297 ve devamı maddelerinin HUMK.nun 381/2 nci maddesine aykırılık teşkil ettiğinden, 10.4.1992 gün ve 1991/7 Esas, 1992/4 K. sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu Kararı uyarınca bir hüküm kurulmak üzere kararın bozulması gerekmiştir.

2-Bozma ilamının kapsam ve şekline göre, davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir." gerekçesi ile hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin, yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...Davalı sürücüsünün tam kusuruyla kazaya sebebiyet verdiği, davalı ...'ın maliki bulunduğu kazaya karışan aracını uzun süreli olarak kiraya verdiği ve bu sebeple işleten sıfatı ile sorumluluğunun bulunmadığı" gerekçesiyle, davalı ... hakkındaki davanın husumet yokluğundan dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine, diğer davalılar hakkındaki davanın kısmen kabul kısmen reddi ile davacı ... için 1.321,40 TL, davacı ... için 2.938,60 TL olmak üzere toplam 4.260,00 TL tazminatın davalı ... yönünden dava tarihi olan 28.02.2012 tarihinden,

diğer davalı ... yönünden kaza tarihi olan 15.07.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine, davacı ... için 20.000,00 TL, davacı ... için 20.000,00 TL olmak üzere 40.000,00 TL manevi tazminat takdirine, kaza tarihi olan 15.07.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsili ile davacılara verilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ile davalı ...Ş. (eski unvanı ... Sigorta A.Ş.) vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; yargılama esnasında davalı ...'ın vefat ettiğini, yargılama devam ederken taraflardan birinin vefat etmesi halinde ölen tarafın ehliyeti sona ereceğinden hakkında hüküm kurulmaması ve bu hususun re'sen gözetilmesini, işbu hükme dayanılarak aleyhe hükmedilen vekalet ücretinin de hatalı olduğunu, davalı malikin iddia etmiş olduğu adi kira sözleşmesinin 3. kişi konumundaki davacıları bağlamayacağını, hükmedilen tazminat miktarını kabul etmediklerini, bilirkişi raporuna karşı itirazlarının dikkate alınmadığını, yeni asgari ücrete göre yeniden rapor alınması gerektiğini, manevi tazminatın yetersiz olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı ...Ş. (eski unvanı ... Sigorta A.Ş.) vekili temyiz dilekçesinde; manevi tazminattan poliçe teminat kapsamında sorumlu olmadıklarını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalıların zorunlu mali sorumluluk sigortacısı, sürücüsü, işleteni olduğu aracın karıştığı trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalanların açtığı destekten yoksun kalma tazminatı ile manevi tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 3 üncü maddesinin atfıyla mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 ilâ 439 uncu maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 53 ve 56 ncı maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90, 91,92 nci maddeleri, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere, davalı ...'ın 16.03.2020 tarihinde vefat etmesi üzerine Dairemizce mirasçılarına karar ve temyiz dilekçesi tebliğ edilmek üzere verilen geri çevirme kararı sonrasında adı geçenin mirasçılarına tebligat yapılmasına ve mirasçıların davayı takip edeceklerini bildirir 25.03.2021 tarihli dilekçe ve ekinde vekaletname sunulmuş olmasına göre, davacılar vekili ile davalı ...Ş. (eski unvanı ... Sigorta A.Ş) vekilinin aşağıdaki benlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Davacılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesinde; Kaza tarihinde araç maliki olan davalı ...'ın işletenlik sıfatının bulunmadığı yargılama sırasında anlaşılarak hakkındaki dava husumet yokluğundan reddedilmiştir. Davacının araç maliki davalıya, araç tescil kaydına göre dava açmasında herhangi bir kusuru olmadığına göre davalı ... yararına vekalet ücretine hükmolunmaması gerekirken yazılı olduğu şekilde vekalet ücretine hükmedilmesi hatalı olmuştur.

3. Davalı ...Ş. (eski unvanı ... Sigorta A.Ş.) vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesinde; Davalı ...Ş. (eski unvanı ... Sigorta A.Ş.) kazaya karışan aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı olup manevi tazminattan sorumluluğu yoktur. Mahkemece manevi tazminattan davalı ...Ş. (eski unvanı ... Sigorta A.Ş.)'nin de sorumlu tutularak aleyhine vekalet ücretine hükmedilmesi bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacılar vekili ile davalı ...Ş. (eski unvanı ... Sigorta A.Ş.) vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacılar vekilinin, (3) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ...Ş. (Eski unvanı ... Sigorta A.Ş.) vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davacılar ve davalı ...Ş. (Eski unvanı ... Sigorta A.Ş)'ye iadesine,

Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine,