Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2021/26704 K.2023/5614

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda, Uyuşmazlık Hakem Heyetince başvurunun kabulüne karar verilmiştir.

Karara davalı vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince davalının itirazının reddine karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyeti kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; 29.11.2009 tarihinde gerçekleşen trafik kazasında ... ...'ün vefat etmesi neticesinde, onun desteğinden yoksun kaldıklarını iddia eden davacıların fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla ... için 5.100 TL, ... için 5100 TL olmak üzere toplam 10.200 TL destekten yoksun kalma tazminatının kaza tarihinden itibaren işleyen değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalı ... şirketinden tahsilini talep etmiştir. Davacı taraf taleplerini bilirkişi raporu sonrasında bedel artırım dilekçesiyle 150.000 TL'ye artırmıştır.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyeti yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı vekilince yapılan destekten yoksun kalma tazminatı talebinin kabulüne, başvuranlardan anne ... için 89,814,48 TL ve baba ... için 60.185,52 TL olmak üzere toplamda 150.000 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, alacağa 02.02.2021 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine karar vermiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili itiraz emiştir.

B. İtiraz Sebepleri

Davalı itiraz dilekçesinde; somut olayda hasar tarihi 09.11.2009 tarihi olup zamanaşımı süresinin dolduğunu, müteveffa araç maliki-sürücü ve meydana gelen kazada kusurlu olduğunu, poliçe genel şartları gereği teminat harici olan talebin reddi gerektiğini, destekten yoksun kalma tazminatı desteğin mirasçısı olarak geride bıraktığı kişilere değil, desteğinden yoksun kalanlarına ait olduğunu, başvurucuların destekten yoksun kaldıklarını ispat etmeleri gerektiğinden bu yapılmadan hükmedilen tazminatın hukuka aykırı olduğunu, hesaplama ...,

tablosu ve iskonto oranı 01.....2015 yürürlük tarihli Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartları ve Eklerine göre gerçekleştirileceğini, hesaplamada TRH 2010 ... tablosu ve 1,8 teknik faiz uygulanmasını, ayrıca tazminat hesaplamasında son 3 aylık vergilendirilmiş gelirine ait belgelerin esas alınması gerektiğini, başvurucu tarafa ... tarafından rücuya tabi herhangi bir ödeme veyahut gelir bağlama işleminin yapılıp yapılmadığının tespit edilmesi gerektiğini, davacı davasını ıslah ettiğinden faiz başlangıç tarihi açısından ıslah edilen kısımdaki kabul edilen bölüm için ıslah tarihinin esas alınması gerektiğini,

davacı taraf lehine 1/5 oranında vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek karara itiraz etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalının itirazlarının reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; uyuşmazlığın esastan incelenmesine geçilmeden önce zamanaşımı nedeniyle başvurunun reddi gerektiğini, müteveffa araç maliki-sürücü ve meydana gelen kazada kusurlu olduğundan Poliçe Genel Şartları gereği teminat harici olan talebin reddi gerektiğini, aksi kanaat halinde, destekten yoksun kalma tazminatı hesaplamasının Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk(Trafik) Poliçesi Genel Şartları ve eklerinde yer alan kural ve ilkelere göre gerçekleştirilmesi gerektiğini, hesaplamalarda ölüm tablosu olarak TRH 2010 tablosu ve iskonto oranı (teknik faiz) %1,8 olarak dikkate alınması gerektiğini,

tazminat hesaplamasında son 3 aylık vergilendirilmiş gelire ait belgeler esas alınması gerektiğini, çalışma süresi hesaplanırken bir kimsenin çalışma süresinin hiçbir zaman ömrünün tüm süresi kadar uzun olamayacağını, destek sayılabilmek için yardımın eylemli olması ve ölümden sonra da düzenli bir biçimde devam edeceğinin başvurucu tarafça ispatlanması gerektiğini, başvurucu tarafa, ... tarafından rücuya tabi herhangi bir ödeme veyahut gelir bağlama işleminin yapılıp yapılmadığının tespit edilmesi gerektiğini, davacı taraf lehine 1/5 oranında vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini,

davacı davasını ıslah ettiğinden faiz başlangıç tarihi açısından ıslah edilen kısımdaki kabul edilen bölüm için ıslah tarihinin esas alınması gerektiğini belirterek kararın bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (...) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalanların açtığı destekten yoksun kalma tazminatı talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun (KTK) 91 inci maddesi, 85, 86 ncı maddesi, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 14 üncü maddesi, ... Borçlar kanunu'nun 53/3 üncü maddesi

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davalı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarına gelince;

a.Karayolları Trafik Kanunu’nda zorunlu trafik sigortasına ilişkin olarak, sorumluluğun kapsamı yanında, bu kapsam dışında kalan haller de açıkça düzenlenmiştir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun (KTK) “Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Dışında Kalan Hususlar” başlıklı 92 nci maddesinde: “Aşağıdaki hususlar, zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamı dışındadırlar.

a)İşletenin; bu Kanun uyarınca eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilere karşı yöneltebileceği talepler,

b) İşletenin; eşinin, usul ve füruunun, kendisine evlat edinme ilişkisi ile bağlı olanların ve birlikte yaşadığı kardeşlerinin mallarına gelen zararlar nedeniyle ... sürebilecekleri talepler,

c) İşletenin; bu Kanun uyarınca sorumlu tutulmadığı şeye gelen zararlara ilişkin talepler,

d) Bu Kanun’un 105. maddesinin üçüncü fıkrasına göre zorunlu mali sorumluluk sigortasının teminatı altında yapılacak motorlu araç yarışlarındaki veya yarış denemelerindeki kazalardan ... talepler,

e)Motorlu araçta taşınan eşyanın uğrayacağı zararlar, f)Manevi tazminata ilişkin talepler” hükmü ile zorunlu trafik sigortacısının hangi zararlardan sorumlu olmadığı düzenleme altına alınmış, burada örnekseme yoluna gidilmeyip ... ... ve tahdidi olarak sorumlu olunmayan haller sıralanmıştır.

Bu noktada üzerinde durulması gereken hususlardan birisi, 2918 sayılı KTK’nın 92/b maddesinde yer alan "İşletenin; eşinin, usul ve fürunun, kendisine evlat edinme ilişkisi ile bağlı olanların ve birlikte yaşadığı kardeşlerinin mallarına gelen zararlar nedeniyle ... sürebilecekleri taleplerin zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamı dışında olduğuna” ilişkin hükümdür.

Bu hükümle kanun koyucu; tehlike sorumlusu zorunlu mali sorumluluk sigortacısının sorumluluğu kapsamından, sadece tehlike sorumlusu olan işletenin eşinin, usul ve fürunun, kendisine evlat edinme ilişkisi ile bağlı olanların ve birlikte yaşadığı kardeşlerinin mallarına gelen zararları çıkarmıştır.

Şu haliyle, anılan kişilerin mallarına gelen zararlar dışında kalan ölüm ve yaralanmaya ilişkin cismani zararlar ise sigortacının sorumluluğu kapsamında bırakılmış; böylece tehlike sorumlusunun yakınlarının dahi belirtilen anlamda sigorta kapsamında olduğu benimsenmiştir.

Durum bu olunca, işletenin; eşinin, usul ve fürunun, kendisine evlat edinme ilişkisi ile bağlı olanların ve birlikte yaşadığı kardeşlerinin ölümü veya yaralanmaları halinde bundan kaynaklanan zararlarının zorunlu sigorta kapsamında olduğu kabul edilmelidir.

Araç sürücüsünün veya yakınlarının talepleri ise 92 nci madde kapsamında yer almamakla sigortacının sorumluluğu kapsamında kabul edilmiştir.

Davacı taraf, davaya konu kazada ölen yakının desteğinden yoksun kaldığını iddia ederek tazminat isteminde bulunmaktadır. Davacının talebi ve iddia ettiği zarar, ölenin mirasçısı sıfatına değil, destekten yoksun kalan üçüncü kişi sıfatlarına dayanmaktadır. Dolayısıyla, davacının ölenin mirasçısı sıfatına dayanmayan, doğrudan davacı üzerinde ... destekten yoksunluk zararının oluşumundaki desteğin kusuru davacıya yansıtılamayacak, sürücü desteğin tam kusurlu olması, onun desteğinden yoksun kalan davacıyı etkilemeyecektir.(HGK'nun 15/6/2011 gün ve 2011/17-142 Esas-411 Karar, HGK'nun 22/2/2012 gün 2011/17-787 Esas- 2012/92 Karar, HGK'nun 16/1/2013 gün ve 2012/17-1491 Esas- 2013/74 Karar sayılı ilamları uyarınca)

Şu hale göre; işleten (veya sürücü) murisin, ister kendi kusuru ister bir başkasının kusuru ile olsun salt ... olması, destekten yoksun kalanlar üzerinde doğrudan zarar doğurup; bu zarar gerek Kanun gerek poliçe kapsamıyla teminat dışı bırakılmamış olmakla, davacıların hakkına, desteklerinin doğrudan ya da dolaylı kusurunun olması etkili bir unsur olarak kabul edilemez ve destekten yoksunluk zararından kaynaklanan hakkın sigortacıdan talep edilmesi olanaklıdır.

Somut olayda; aracın işleteni fakat kaza anında ... bu araçta yolcu durumunda olan müteveffa ... ... meydana gelen çift taraflı trafik kazasında vefat etmiş, geriye aynı kazada aracın sürücüsü ve kazada tam kusurlu olduğu belirlenen dava dışı eşi ile davacılar olan anne ve babasının mirasçısı olarak kaldıkları anlaşılmıştır.

Davacıların uğradıkları zarara bağlı olarak talep ettikleri hak, salt miras yoluyla geçen bir hak olmayıp, bilimsel ve yargısal içtihatlarda kabul edildiği üzere destekten yoksun kalanın şahsında doğrudan doğruya ..., asli ve bağımsız bir talep hakkıdır.

Davacıların ölenin salt mirasçısı sıfatıyla değil, destekten yoksun kalan üçüncü kişi sıfatıyla dava açtığı, ölüm nedeniyle doğrudan davacı üzerinde ... destekten yoksunluk zararının oluşumundaki kusurun davacılara yansıtılamayacağı, dolayısıyla tam kusurlu araç sürücüsünün ve onun eylemlerinden sorumlu olan işletenin kusurunun, işletenin ve sürücünün desteğinden yoksun kalan davacıları etkilemeyeceği, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve kaza tarihinde yürürlükte olan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’na göre, aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı davalı ...,

işletenin ve dolayısıyla sürücünün üçüncü kişilere verdiği zararları teminat altına aldığına ve destekten yoksun kalan davacılar da zarar gören üçüncü kişi konumunda bulunduğuna göre, davalı ... zararın tamamından sorumlu olacağından, davacı davalı ... şirketinden destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilecektir. (YHGK., 15/6/2011 gün ve 2011/17-142 esas - 411 karar. YHGK., 22/2/2012 gün 2011/17-787 esas, 2012/92 karar.

YHGK., 16/01/2013 gün, 2012/17-1491 esas, 2013/74 karar vs.).

Destekten yoksun kalma zararının hesabında, destekten yoksun kalanlara müteveffanın sağlığında sağlamış olduğu yardımın miktarı belirlenmelidir. Trafik kazası sonucu müteveffa eş ölmeseydi sürücü eşine bakması muhtemeldir.

Ancak dosya kapsamında alınan 07.07.2021 tarihli bilirkişi raporuyla davacı anne, baba ve dava dışı eş için yapılan pay hesabıyla destekten yoksun kalma tazminatı belirlendikten sonra rapora itiraz edilmesi üzerine bilirkişiden alınan ek raporla 07.07.2021 tarihli kök raporda belirlenen anne ve baba için tazminat tutarı, müteveffanın dava dışı eşinin destek payı hariç tututarak,

poliçe timiti olan 150.000 TL üzerinden garameten paylaştırılmış ve teminat limitlerine göre yeniden dağıtılarak tazminat tutarı anne ... için 89.814,48 TL ve baba ... için 60.185,52 TL olarak hesaplanmış, hükme esas alınan bu ek raporla, destek ile aynı kazada sürücü olan ve kazaya %100 kusuru ile sebep olduğu belirlenen dava dışı eşe pay ayrılmadan hesap yapıldığı anlaşılmıştır.

Davaya konu kaza 09.11.2009 tarihinde meydana gelmiş olup, bu tarihte yürürlükte olan ve yukarıda açıklanan Yasa ve Genel Şartlar hükümleri ve konuya ilişkin Yargıtay'ın yerleşiklik kazanan içtihatlarına göre; dava dışı eşin de davalı ... şirketinden destek tazminatı talep etme ... bulunduğundan, pay ayrılması gereken dava dışı eşe pay ayrılmayarak payların belirlendiği rapordaki hesaplamaya göre karar verilmesi doğru görülmemiş ve bozmayı gerektirmiştir.

b.Sigorta tahkim yargılamasında hükmedilecek vekalet ücreti ile ilgili olarak;

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesinin (17) numaralı fıkrasında "Talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine hükmolunacak vekalet ücreti, Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinde belirlenen vekalet ücretinin beşte biridir." hükmü yer almaktadır.

Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16 ncı maddesine 19.01.2016 tarihli ve 29598 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 6 ncı maddesi ile eklenen (13) numaralı fıkrasında, "Tarafların ... ile temsil edildiği hallerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücreti, her iki taraf için de Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinde yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biridir." düzenlemesi mevcuttur.

Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin (AAÜT) 17 nci maddesinin (2) numaralı fıkrası ise "Sigorta Tahkim Komisyonları, vekalet ücretine hükmederken, bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde asliye mahkemeleri için öngörülen ücretin altında kalmamak kaydıyla bu Tarifenin üçüncü kısmına göre avukatlık ücretine hükmeder. Ancak talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine bu Tarifeye göre hesaplanan ücretin beşte birine hükmedilir..." şeklinde düzenlenmiştir.

Bu durumda İtiraz Hakem Heyetince davacı lehine hükmedilecek vekalet ücretine ilişkin olarak Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16/13 üncü maddesinin uygulanması gerektiği gözönüne alınarak AAÜT'nin 13 ve 17 nci maddeleri gereğince, maktu vekalet ücretinin altında kalmamak kaydıyla, hesaplanan vekalet ücretinin 1/5'i oranında vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, fazla vekalet ücretine karar verilmesi bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2.a ve b) numaralı bentlerinde açıklanan sebeplerle davalı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davalıya iadesine,

Dosyanın, saklama kararını veren mahkemeye gönderilmesine,