Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2021/9968 K.2023/528

Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan kabulü ile İlk Derece Mahkemesin kararının düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına, buna göre davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde müvekkilinin üzerine kayıtlı aracın 13.11.2010 tarihinde dava dışı ... 'a kiralandığını, ilgili kişinin de aracı dava dışı ...'e verdiğini, 14.10.2010 tarihinde ise aracın başka bir araç ile çarpışması sonucunda ... ve ... 'un vefat ettiklerini, ... mirasçılarının davalı şirketten dilekçe ile 42.084,00 TL tahsil ettiklerini, Yunak Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan dava sonucunda da 143.250,08 TL'nin davalıdan tahsiline karar verildiğini ve davalının bu bedeli fer'ileri ile birlikte ... mirasçılarına ödediğini, davalının taraflar arasında yapılan 30.03.2010 başlangıç,

30.03.2011 bitiş tarihli 19106473 nolu sigorta poliçesine dayanarak Konya 4. İcra Müdürlüğünün 2015/10623 esas sayılı dosyası üzerinden müvekkili aleyhinde 168.569,56 TL üzerinden icra takibi başlattığını, kazanın, aracın ... sevk ve idaresinde iken gerçekleşmesi nedeniyle müvekkilinin işleten sıfatı kalmadığını, karşı aracın tali kusuru nedeniyle kazanın münhasıran alkolün tesirinde meydana geldiğinin söylenemeyeceğini, bu nedenlerle müvekkilinin borçlu olmadığının tespiti ile Konya 4. İcra Müdürlüğünün 2015/10623 esas sayılı icra takibinin iptaline,

yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davaya konu kazada öldüğü belirtilen ... mirasçılarına ödemeler yapıldığını, davacının araç maliki ve sigorta yaptıran kişi olduğunu, davacının aracı rent a car olarak kiraladığına ilişkin iddiaların mesnetsiz olduğunu, kazanın aracın sürücüsünün alkollü olması nedeniyle salt alkolün etkisi ile meydana geldiğini, ... Genel Şartlarına göre sigortalıya rücu şartlarının oluştuğunu, bu sebeple davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...davacının sahibi ve işleteni olduğu ... plakalı aracın 14/10/2010 tarihinde ... sevk ve idaresinde iken kaza yaptığı, kaza sırasında sürücü ... ve ... 'un vefat ettiği, kazadan sonra yapılan ölçümlerde sürücü ...'te 1,73 promil alkol tespit edildiği, Tüketici Mahkemesince alınan rapor ve ek raporlarda da kazanın münhasıran sürücünün almış olduğu alkolün etkisiyle meydana geldiği belirtildiğinden davacı ile sigorta şirketi arasındaki poliçe akdine dayalı hukuki ilişkinin özel ve genel şartları nazara alındığında davacının davalı şirkete rücu etmesinin mümkün olmadığı,

işleten olarak üzerine düşeni yapmadığı, 1,73 promil alkol tespit edilen sürücüye aracı teslim etmek suretiyle davalı ile aralarındaki akde aykırı davrandığı, bu nedenle davalıya borçlu olmadığına ilişkin talebinin yerinde olmadığı" gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; ceza yargılaması aşamasında alınan raporda karşı araç kamyon sürücüsü ...’a tali kusur verildiğini; yine ... mirasçılarının açtıkları tazminat davasında ...'e %85 kusur, kamyon sürücüsüne %15 kusur verildiğini, müvekkilinin bu tazminattan sorumlu tutulabilmesi için kazanın alkolün tesiri ile meydana gelmiş olması gerektiğini, dava konusu olayda ise dava dışı ...'ın tali kusurunun bulunduğunu, dolayısıyla müvekkilinin hukuki sorumluluğunun kalmadığı, yerleşik içtihatların da bu doğrultuda olduğunu; olayda müvekkilinin kira sözleşmesine dayanarak aracını ... 'a kiraladığı,

onun da aracı ...’e vererek kazanın böylece meydana geldiğini, kaza ile müvekili arasındaki illiyet bağının kesilmiş olduğunu, Tüketici Mahkemesinin görevsizlik kararı vermesi üzerine Ticaret Mahkemesince delillerin toplanarak yeniden alınan bilirkişi raporu sonucunda karar verilmesi gerekirken başkaca bir araştırma yapmaksızın aynı şekilde karar verilmesinin hatalı olduğunu, müvekkilinin alkollü bir sürücüye aracını teslim etmediği, bu sebeple mahkeme kararının yerinde olmadığını belirterek kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... davacının aracının uzun süreli kiralandığını kanıtlayamadığından, işleten sıfatı bulunduğu buna yönelik istinaf itirazının yerinde olmadığını, Mahkemece hükme esas alınan ve nörolog bilirkişi tarafından düzenlenen raporda kazanın münhasıran alkolün tesiri ile meydana geldiği belirtilmişse de kusura yönelik alınan raporlarda davacının aracının sürücüsü olan ...'in %85, diğer araç sürücüsü ...'ın da %15 oranında kusurlu olduğu ve bu sürücünün kamyonu ile meskun mahalde bulunan kavşağa geldiğinde hızını yol ve mahal şartlarına göre ayarlamadığı,

dolayısıyla kazanın oluşumunda tali kusurunun bulunduğu belirlendiğinden kazanın tek başına münhasıran alkolün tesiri ile meydana gelmediği bu nedenle ödenen tazminatın teminat kapsamı dışında olmadığından işletene de rücu edilemeyeceği (Hukuk Genel Kurulunun 11.05.2011 T, 2011/17-182 E, 2011/294 )O halde, davacının, takibe konu icra dosyasındaki borç nedeniyle borçlu olmadığının kabulü gerektiği" belirtilerek,

davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile Konya Asliye 3.Ticaret Mahkemesince verilen 2018/405 Esas,2018/429 K sayılı 05.07.2018 tarihli kararın HMK.353/1.b.2.maddesi gereğince düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına, davanın kabulüne, davacı ...'in, Konya 4. İcra Müdürlüğünün 2015/10623 sayılı icra takip dosyasına konu 159.821,00 TL asıl alacak ve 8.748,56 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 168.569,56 TL borçtan dolayı davalı ...

Şirketine borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; davacının istinaf yoluna süresinde başvurmadığını, istinaf mahkemesinin işin esasına girmeden, başvuruyu süre yönünden reddetmesi gerkirken bunu yapmadığını, İlk Derece Mahkemesi aşamasında alınan bilirkişi raporunda 271 mg/dl alkollü olan sürücünün aldığı alkolün münhasıran etkisiyle kazanın meydana geldiğinin tespit edildiğini, kaldı ki Genel Şartlara göre sürücünün alkollü olmasının rücu için yeterli olduğunu belirterek ve resen dikkate alınacak nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık konusu dava, Karayolu Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası kapsamında davalının zarar gören üçüncü kişilere ödediği tazminatın, davacıdan (sigortalıdan) rücuen tahsili için başlatılan icra takibinde, davacının borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370 inci maddesi, Karayolu Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere ve kazanın münhasıran alkolün etkisi altında gerçekleşmediğinin anlaşılmasına göre, karar usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davalıya yükletilmesine

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,