Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/10545 K.2024/11636

İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 26.11.2024 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir..

Belli edilen gün ve saatte davacı vekili Avukat ... geldi. Davalı ... tarafından gelen olmadı. Davacı vekilinin sözlü açıklamaları dinlendikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen 26.11.2024 gününde Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 22.07.2019 tarihinde davacının yolcu olarak bulunduğu, kaza tarihinde zorunlu trafik sigortası bulunmayan traktörün seyri sırasında yere düşerek yaralandığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla belirsiz alacak olarak şimdilik 100,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatı ve 100,00 TL geçici iş göremezlik tazminatı olmak üzere toplam 200,00 TL tazminatın 25.02.2020 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş; talep artırım dilekçesiyle talebini toplam 284.018,51 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın zamanaşımına uğradığını, davacının kazaya kendi kusuruyla sebep olduğunu, ZMSS Genel Şartlarının A.6. maddesinin (b) bendine göre hak sahiplerinin kendi kusurundan kaynaklanan zararların ZMSS teminatı kapsamında olmadığını, davalının bu nedenle sorumluluğunun bulunmadığını, maluliyet raporunun hatalı olduğunu, kusur raporu alınması, müterafik kusur indirimi ve hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; başvurunun kabulü ile 279.434,15 TL sürekli iş göremezlik tazminatı ve 4.584,36 TL geçici iş göremezlik tazminatı olmak üzere toplam 284.018,51 TL tazminatın 25.02.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş, davacı lehine 28.331,30 TL tam nispi vekalet ücretine hükmedilmiştir.

IV. İTİRAZ

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekilince itiraz edilmesi üzerine; İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı vekilinin itirazının reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; davacının kazaya kendi kusuruyla sebep olduğunu, ZMSS Genel Şartlarının A.6. maddesinin (b) bendine göre hak sahiplerinin kendi kusurundan kaynaklanan zararların ZMSS teminatı kapsamında olmadığını, davalının bu nedenle sorumluluğunun bulunmadığını, kaza tespit tutanağında davacının kusurlu olduğunun tespit edildiğini, eldeki dosya kapsamında alınan 25.12.2021 tarihli kusur bilirkişi raporuna göre traktör sürücüsünün % 75 oranında kusurlu olduğunun belirlendiğini, % 75 kusur oranının fazla olduğunu, kusur oranları arasındaki çelişki giderilmeden karar verilmesinin hatalı olduğunu,

başvurunun dava şartı eksikliği nedeniyle usulden reddi gerektiğini, maluliyet raporunun hatalı olduğunu, davalının geçici iş göremezlik tazminatından poliçe teminatı kapsamında sorumlu olmadığını, SGK tarafından davaya konu kaza nedeniyle davacıya yapılan rücuya tabi bir ödeme varsa tespit edilip, tazminattan mahsup edilmesi, tazminat hesabının TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faize göre yapılması, aksi kanaatte olunması halinde ise % 1,65 teknik faize göre hesaplama yapılması gerektiğini, davacının istiap haddi 1 kişi olan traktörde yolcu olarak seyahat ettiğini, bu nedenle müterafik kusur indirimi yapılması,

hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini, davacının tahkimden önce davalıya usulüne uygun bir başvuru yapmadığından davalının temerrüde düşmediğini, 25.02.2020 tarihinden itibaren faize hükmedilmesinin hatalı olduğunu, davacı lehine 1/5 oranında nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Gerekçe

Uyuşmazlık, kaza tarihinde zorunlu trafik sigortası olmayan araçta seyahat eden davacının traktörün seyri sırasında yere düşerek yaralanması nedeniyle davacı yolcunun sürekli ve geçici iş göremezlik tazminatı talebine ilişkindir.

1-Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere, başvurunun usulüne uygun olmasına, maluliyet raporunun mevzuata uygun olarak hazırlanmasına, davalının geçici iş göremezlik tazminatından poliçe teminatı kapsamında sorumlu olmasına, kazanın iş kazası niteliğinde olmamasına, tazminat hesaplama yönteminin doğru olmasına, faiz başlangıç tarihinde hata olmamasına göre, davalı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2-Davaya konu trafik kazasına ilişkin kaza tespit tutanağında, davacı yolcunun kaza tarihinde 2918 sayılı KTK’na göre yolcu kural ihlalleri kapsamında taşıt dışında (çamurluk vs) gayri nizami seyahat ettiğinin belirtildiği, Uyuşmazlık Hakem Heyetince dosya kapsamında alınan 25.12.2021 tarihli kusur bilirkişi raporunda dava dışı traktör sürücüsünün % 75, davacı yolcunun da %25 oranında kusurlu olduğunun tespit edildiği, davalı vekilince rapora itiraz edildiği, Uyuşmazlık Hakem Heyetince anılan rapor benimsenmek suretiyle davalının % 75 kusur oranından sorumlu olduğunun kabulü ile tazminata hükmedildiği, davalı vekilinin karara karşı yaptığı itirazın İtiraz Hakem Heyetince reddedildiği anlaşılmıştır.

Davaya konu trafik kazası nedeniyle Gümüşhacıköy Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2019/473 Esas sayılı dosyası kapsamında yapılan yargılama sırasında alınan 28.09.2020 tarihli kusur raporunda, traktör sürücüsünün aracı kullanırken yolcunun düşmesine sebep olacak sürücülüğünden, traktörün arızasından veya dış etkenlerden kaynaklı herhangi bir kural ihlalinin bulunmadığı,

ancak sürücünün Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 129 uncu maddesinde belirtilen “Araçların çamurluk, basamak, karoser kenarı, sürücü mahallinin veya aracın üstü, bagaj merdiveni gibi dış kısımlarında insan taşınamaz.” kuralını ihlal ettiğinden kazanın meydana gelmesinde hafif derecede tali kusuru bulunduğu, davacının ise 2918 sayılı KTK'nun 47 inci maddesinin (d) bendinde belirtilen “Karayollarından faydalananlar Trafik güvenliği ve düzeni ile ilgili olan ve yönetmelikte gösterilen diğer kural, yasak, zorunluluk veya yükümlülüklere uymak zorundadırlar.” kuralını ihlal ettiği belirtilmiştir.

O halde, İtiraz Hakem Heyetince, kaza tespit tutanağı ve ceza mahkemesi dosyası da, dosya içerisine alınarak, dosyanın Adli Tıp Kurumu, İTÜ Kürsüsü veya Karayolları Genel Müdürlüğü Trafik Fen Heyeti gibi kurumlardan seçilecek konusunda uzman üç kişilik bilirkişi kuruluna tevdii ile kaza tespit tutanağı, dosya kapsamında alınan kusur raporu ve tüm dosya kapsamı ile oluş şekline göre olaydaki kusur oranlarının duraksamaya yer vermeyecek şekilde tespiti ve meydana gelebilecek çelişkilerin giderilmesi yönünden ayrıntılı, gerekçeli ve denetime açık rapor alınması,

ondan sonra dosyadaki tüm deliller birlikte değerlendirilip varılacak sonuca göre (davalı lehine usuli kazanılmış haklar gözetilmek suretiyle) karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, İtiraz Hakem Heyeti kararının bu nedenle bozulması gerekmiştir.

3-2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 87 nci maddesinin birinci fıkrası yollamasıyla 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 51 inci maddesi uyarınca hatır için karşılıksız yolcu taşıma veya aracı kullandırmada genel hükümlere göre tazminattan uygun bir indirim yapılması, doktrinde ve Yargıtay içtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiştir.

Hatır için yolcu taşıma veya aracı kullandırmadan söz edebilmek için, ölen veya yaralananın bir menfaat karşılığı olmaksızın taşınması veya aracın kullanılması, diğer bir deyişle taşıma veya kullanmada ölen veya yaralananın menfaatinin bulunması gerekir. Bu nedenle taşıma veya kullanmada işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin bir menfaatinin bulunması hâlinde hatır taşımasından söz edilemez.

Bu bakımdan hatır ilişkisinin değerlendirilmesinde taşıma veya kullanmanın kimin menfaatine olduğunun belirlenmesi önemlidir. Taşıma veya kullandırma, ekonomik yarar için olabileceği gibi ortak toplumsal değerler nedeniyle de olabilir. Ancak yakın akrabaların ve eşin taşınmasında bir menfaatten söz edilemeyeceği için hatır için taşımadan da bahsedilemez.

Hâkim, gerekçesini kararında tartışmak ve nedenlerini göstermek koşuluyla tazminattan mutlaka indirim yapmak zorunda da değildir.

Somut olayda; davalı vekilince başvuruya cevap ve itiraz dilekçelerinde hatır için taşıma def’inde bulunulmuştur. Davacının kolluk ifadesinde yolcu olarak seyahat ettiği traktör sürücüsü dava dışı ...'in arkadaşı olduğunu beyan ettiği, yine davacının ceza davasında olay tarihinde arkadaşlarıyla birlikte gezmeye gittiklerini, kendisinin traktör sürücüsü dava dışı ...'in kullandığı traktörde seyahat ettiğini belirttiği, dava dışı sürücü ...’in ceza davasındaki ifadesinde davacının arkadaşı olduğunu, olay tarihinde davacının kendisini ... Köyü'ne bırakmasını talep ettiğini, traktör ile seyir halinde iken davaya konu kazanın meydana geldiğini beyan ettiği anlaşılmıştır.

Davacının, kaza tarihinde zorunlu trafik sigortası olmayan traktörde yolcu olarak bulunduğu, davacı ile davadışı sürücü ...'in arkadaş oldukları sabit olup davacının bu taşıma için sürücüye ücret ödemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu kabul edilmelidir. Bu durumun aksi ispat edilemediğinden davalı vekilince süresinde yapılan hatır için taşıma savunmasına itibar edilerek TBK’nın 51 inci maddesi gereğince Dairenin yerleşik uygulamasına göre %20 oranında hatır taşıması indirimi yapılmak suretiyle davalının sorumlu olduğu tazminat miktarının belirlenmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.

4-5684 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesinin (17) numaralı fıkrası, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik’in 16/13 üncü ve AAÜT’nin 17/2 nci maddeleri bir bütün olarak yorumlandığında tarafların avukat ile temsil edildiği hâllerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücretinin, her iki taraf için de AAÜT’de yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biri olarak hükmolunması gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla; İtiraz Hakem Heyetince davacı lehine hükmedilecek vekâlet ücretine ilişkin olarak anılan mevzuat uyarınca maktu vekâlet ücretinin altında kalmamak kaydıyla asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin 1/5’i oranında vekâlet ücreti yerine nispi ve tam vekalet ücretine hükmedilmesi doğru olmamıştır. Kararın bu nedenle de bozulması gerekir.

VI. KARAR

1.Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2.Yukarıda (2), (3) ve (4) numaralı bentlerde açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,

Duruşmada vekille temsil olunmayan davalı yararına vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalıya iadesine,