Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/11802 K.2023/11263

Davalı ... Döküm Maden Makine İnşaat vekili

İLK DERECE MAHKEMESİ

Ankara 8. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI

2018/393 E., 2020/75 K.

Taraflar arasındaki tasarrufun iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karara karşı davalı Bilkim Boya İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili ve davalı ... Döküm Maden Makine İnşaat Taahhüt Mühendislik Mümessillik San. Tic. İth. İhr. Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 24.10.2023 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen gün ve saatte davacı vekili Avukat ... ile davalı Bilkim Boya İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili Avukat ... ve davalı ... Döküm Maden Makine İnşaat Taahhüt Mühendislik Mümessillik San. Tic. İth. İhr. Ltd. Şti. vekili Avukat ... geldiler. Taraflar vekillerinin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen 24.10.2023 günü Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin kredi sözleşmesi gereğince davalı Bilkim Boya İnşaat Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.'nden alacaklı olduğunu, davalı borçlu aleyhine Ankara 22. İcra Müdürlüğü'nün 2018/6001 sayılı dosya ile icra takibi yapıldığını, takibin kesinleştiğini, davalı borçlunun mal kaçırma gayesi ile alacaklarını diğer davalıya temlik ettiğinin tespit edildiğini beyan ederek davalılar arasındaki tasarrufun iptalini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekilleri cevap dilekçelerinde; dava şartlarının olmadığını, geçerli bir aciz vesikası da ibraz edilmediğini beyan ederek davanın reddini savunmuşlardır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemenin 25.02.2020 gün, 2018/393 E.- 2020/75 K. sayılı kararı ile; tarafların ticari defter ve kayıtlarında yapılan incelemede, öncesinde ticari ilişkisi bulunmayan davalıların takibe yakın tarihte ticari ilişkisi kurulmuş gibi alacak ve borç ilişkisini ticari defter ve kayıtlarında gösterdikleri, kayıtların gerçeği yansıtmadığı ve şüpheli olduğu, üçüncü kişi konumundaki ...

Döküm'ün diğer davalı Bilkim Boya'ya aldığı maldan fazla 601.418,98 TL ödemede bulunduğu ve bu bakiyeyi şüpheli ticari alacaklar hesabına aktardığı, başka bir ifadeyle, davalı taraflar arasında öncesinde kurulmuş bir ticari ilişkinin olmamasına rağmen takibe yakın tarihte ticari ilişki kurması,

tarafların ticari defter ve kayıtlarda da üçüncü kişinin aldığı maldan fazla şekilde borçlu davalıya ödemede bulunması hususu, davalı/borçlunun davacı alacaklıdan mal kaçırmak kastıyla davaya konu temlik tasarrufu yaptığı, davalı üçüncü kişinin de bu durumu biliyor ya da bilebilecek konumda olduğu kanaati oluşmakla, davanın kabulüne,

davaya konu Ankara 53. Noterliği'nin 11.05.2018 gün 13147 yevmiye numaralı 583.100,00 TL alacağın temlikine ilişkin tasarrufun iptali ile davacı alacaklıya Ankara 22. İcra Müdürlüğü'nün 2018/6001 sayılı takipte alacağına (asıl ve fer'ileriyle birlikte) kavuşması için cebri icraca haciz ve satış yetkisi tanınmasına, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Bilkim Boya İnşaat Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. vekili ve davalı ... Döküm Maden Makine İnşaat Taahhüt Mühendislik Mümessillik Sanayi Ticaret İthalat İhracaat Limited Şirketi vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Bilkim Boya İnşaat Sanayi ve Tic. Ltd.

Şti. vekili istinaf dilekçesinde; yerel mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, bilirkişi raporunda davalılar arasında gerçek bir alacak-borç ilişkisi bulunduğunu, yapılan temlik işleminin gerçeğe uygun olduğunu, davacı tarafın iddialarının gerçeğe uygun düşmediğini ortaya koyduğunu, mevcut durumda gerçek bir ticari ilişkiye dayalı işlemler bulunmakta olup, mahkemenin belirttiği gibi alacaklıdan mal kaçırma amaçlı muvazaalı işlemlerin bulunmadığını,

borçların ifası yönünden davacı bankanın bir ayrıcalığı ya da önceliği bulunmadığı gibi borçlunun herhangi bir alacaklısına borç ödemesi yapması için diğer alacaklılarından onay almasını gerekli ve zorunlu kılan bir yasal düzenlemenin de bulunmadığını, şirketin taahhüdünü süresinde yerine getirememesi nedeniyle mevcut borcuna karşılık müşterisi olan davalı şirkete temlik verdiği, temlik tarihi itibariyle diğer davalı şirkete temlik tutarında borcu bulunduğunun da sabit olduğu,

temlikin gerçek bir borca karşılık yapıldığının da tarafların muhasebe usul ve mevzuatına uygun kayıtları kanıtlanmış olduğunu beyan ederek istinaf taleplerinin kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Döküm Maden Makine İnşaat Taahhüt Mühendislik Mümessillik Sanayi Ticaret İthalat İhracaat Limited Şirketi vekili istinaf dilekçesinde; alınan bilirkişi raporuyla davalılar arasındaki ticari ilişkinin uzun bir zamandan bu yana ve son alışveriş dışında sorunsuz olarak süre geldiğini, bu durumun tanık anlatımlarıyla da netlik kazandığını, dosyada mevcut tüm deliller taraflar arasında süregelen gerçek bir ticari ilişkinin varlığını ortaya koyarken yerel Mahkemenin aksi gerekçesiyle davanın kabulüne karar vermesinin hiç bir hukuki gerekçesinin bulunmadığını, kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini beyan ederek istinaf taleplerinin kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 02.06.2022 gün, 2020/1187 E.- 2022/1063 K. sayılı kararı ile; davalı davalı Bilkim Boya İnşaat Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin ve davalı ... Döküm Maden Makine İnşaat Taahhüt Mühendislik Mümessillik Sanayi Ticaret İthalat İhracaat Limited Şirketi vekilinin istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Bilkim Boya İnşaat Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. vekili ve davalı ... Döküm Maden Makine İnşaat Taahhüt Mühendislik Mümessillik Sanayi Ticaret İthalat İhracaat Limited Şirketi vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Bilkim Boya İnşaat Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. vekili ve davalı ... Döküm Maden Makine İnşaat Taahhüt Mühendislik Mümessillik Sanayi Ticaret İthalat İhracat Limited Şirketi vekili temyiz dilekçelerinde; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 277 ve devamı maddeleri gereğince açılmış tasarrufun iptali isteminden kaynaklanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 inci maddesinin birinci fıkrası ve 371 inci maddesi, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 277 ve devamı maddeleri. 3. Değerlendirme İcra ve İflas Kanunu'nun 277 ve izleyen maddelerinde düzenlenen tasarrufun iptali davalarında amaç, borçlunun haciz ya da iflasından önce yaptığı ve aslında geçerli olan bazı tasarrufların geçersiz ya da "iyiniyet kurallarına aykırılık" nedeniyle alacaklıya karşı sonuçsuz kalmasını ve dolayısıyla o mal üzerinden cebri icraya devamla alacağın tahsilini sağlamaktır.

Davacı, iptal davası sabit olduğu takdirde, tasarruf konusu mal üzerinde cebri icra yolu ile hakkını almak yetkisini elde eder ve tasarruf konusu taşınmaz mal ise, davalı üçüncü şahıs üzerindeki kaydın düzeltilmesine gerek olmadan o taşınmazın haciz ve satışını isteyebilir (İİK md.283/1). Bu yasal nedenle iptal davası, alacaklıya alacağını tahsil olanağını sağlayan, nisbi nitelikte yasadan doğan bir dava olup; tasarrufa konu malların aynı ile ilgili değildir.

Borçlunun aciz ya da iflasından önce yaptığı iptale tabi tasarrufları, üç grup altında ve İİK'nun 278, 279 ve 280 inci maddelerinde düzenlenmiştir. Ancak, bu maddelerde iptal edilebilecek bütün tasarruflar, sınırlı olarak sayılmış değildir. Kanun, iptale tabi bazı tasarruflar için genel bir tanımlama yaparak hangi tasarrufların iptale tabi olduğu hususunun tayinini hakimin takdirine bırakmıştır (İİK md.281).

Bu yasal nedenle de, davacı tarafından İİK'nun 278, 279 ve 280 inci maddelerden birine dayanılmış olsa dahi, mahkeme bununla bağlı olmayıp, diğer maddelerden birine göre iptal kararı verebilir (Y.H.G.K.25.11.1987 Tarih, 1987/15-380 Esas ve 1987/872 Karar sayılı ilamı).

Genelde denilebilir ki, borçlunun iptal edilebilecek tasarrufları, alacaklılarından mal kaçırılmasına yönelik olarak yapılan ivazsız veya aciz halinde yapılan tasarruflar ile alacaklılarına zarar verme kastıyla yapılan tasarruflardır.

Somut olayda; davacı alacaklının, davalı borçlu ...'nden alacaklı olduğu, davalı borçlu aleyhine Ankara 22. İcra Müdürlüğü'nün 2018/6001 sayılı icra takibinin yapıldığı, davalı borçlu aleyhine yapılan takipler neticesinde aciz halinde olduğunun anlaşıldığı, davalı borçlunun borcun doğumundan sonra alacağını, davalı borçludan alacaklı olduğunu iddia eden davalı ... Döküm Maden Makine İnşaat Taahhüt Mühendislik Mümessillik Sanayi ve Ticaret İthalat İhracaat Limited Şirketi ’ne temlik ettiği anlaşılmıştır.

Davalı ... Döküm Maden Makine İnşaat Taahhüt Mühendislik Mümessillik Sanayi ve Ticaret İthalat İhracat Ltd. Şti. vekili davalı borçlu ile ticari ilişkisini temlik tarihinden öncesinde devam ettirdiğini ve temlik miktarı kadar gerçek bir alacağı olduğunu iddia etmiştir.

Kural olarak para borcu nedeniyle yapılan temlik işlemlerinin geçerli kabul edilebilmesi için temlik alacaklısı ile temlik borçlusu arasında temlik öncesi ve sonrası devam eden bir ticari ilişkisinin bulunması, en azından temlik öncesi bir ticari ilişkinin bulunması, temlik miktarı ile temlik alacaklısının alacağının orantılı olması, (borç - alacak ilişkisi orantısı), taraflar tacir ise bu durumun tarafların ticari defterleri veya banka hesap hareketleri gibi resmi belgelerle ispatlanması gerekmektedir.

Gerçek bir alacağı bulunan alacaklıya borçlunun bir başkasından olan para alacağını temlik etmesi ticari örfe dayalı geçerli bir ödeme aracıdır. Temlik işlemi de mutad bir ödeme vasıtasıdır. Serbest muhasebeci mali müşavirden alınan 21.01.2021 tarihli bilirkişi raporuna göre davalı 3. kişi olan ... Döküm Maden Makine'nin 583.100,00 TL tutarındaki temlik işleminin, taraflar arasındaki satış sözleşmesi karşılığı verilen 601.419,98 TL sipariş avanslarının karşılığı teminat olarak temlik edildiği, davalılar arasındaki ticari ilişkinin de temlik tasarrufundan çok önce 2015 tarihinde başladığı, davalıların ticari defterlerinin usule uygun tutulduğu kapanış tasdiklerinin de yapıldığı, anlaşılmıştır.

Bu durumda davalı 3. kişinin temlik bedeline yakın alacağının bulunması ve ticari ilişkinin de önceye dayalı olduğunun anlaşılmış olmasına göre davanın reddine karar verilmesi gerekirken davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir.

VI. KARAR

Değerlendirme bölümünde açıklanan nedenlerle davalı Bilkim Boya İnşaat Sanayi ve Tic. Ltd. Şti vekilinin ve davalı ... Döküm Maden Makine İnşaat Taahhüt Mühendislik Mümessillik Sanayi Ticaret İthalat İhracat Limited Şirketi vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile HMK 373/1 maddesi gereğince Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA;

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalılara iadesine,

17.100,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak duruşmada vekille temsil olunan davalılara verilmesine,

Dosyanın HMK nun 373/1 maddesi gereğince İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesi'ne gönderilmesine,