Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/14187 K.2023/12235

Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili asıl ve birleşen dava dilekçesinde; davacılara ait küçükbaş hayvanlara kaçak oldukları iddiası ile kolluk güçlerince el konulduğunu ve yapılan ceza yargılaması sonucunda davacıların üzerlerine atılı suçtan beraatlerine ve yedieminde bulunan hayvanların kendilerine iadesine karar verildiğini, buna rağmen iadenin gerçekleşmediğini ileri sürerek bu süreçte mahrum kalınan kazancın davalılardan tazminini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekilleri asıl ve birleşen davaya cevap dilekçesinde; yediemine teslim edilen hayvanların iade edilmemesinde kusurları bulunmadığını, yedieminin malları iade etmediğini, ayrıca davanın zamanaşımı ve husumet yokluğundan reddi gerektiğini savunmuşlardır.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 15.05.2013 tarihli ve 2011/71 Esas, 2013/240 Karar sayılı kararıyla, Ana dava dosyası yönünden davanın kısmen kabul kısmen reddine, 29,604,64 TL tazminatın 18.06.2001 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan alınıp davacıya verilmesine, birleşen 2011/222 Esas sayılı dosya yönünden davanın kısmen kabul kısmen reddine, 28,466,82 TL tazminatın 18.06.2001 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan alınıp davacıya verilmesine, karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalılar vekili ve davalı ... temsilcisi tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 10.11.2014 tarihli ve 2013/16140 Esas, 2014/14883 Karar sayılı ilamıyla, "...Davaya konu olayda; asıl davada, davacıya ait 400 adet küçükbaş hayvana, birleşen davada ise 416 adet küçükbaş hayvana kaçak oldukları iddiası ile 16.05.1999'da tarihinde kolluk güçlerince el konulmuş ve yediemin olarak dava dışı e teslim edilmiştir.

Mahkemece, el konulan hayvanların sahibine fiilen teslim edilip edilmediği, teslim konusunda davacıların müracaatı bulunup bulunmadığı; ... tarafından ceza mahkemesi kararı kesinleştikten sonra yediemin 'de bulunan koyunları teslimatını gerçekleştirmek üzere yedieminle birlikte Gümrük Müdürlüğü'ne başvurmaları gerektiğine dair davacılara ve yediemine tebliğ edilen 16.04.2003 tarihli yazı akibeti soruşturularak ve yediemin beyanı da alınarak etraflıca araştırılmalıdır.

Hayvanların davacıya iade edilmediği anlaşıldığı takdirde, ceza dosyası keşif zaptı da dikkate alınarak el koyma tarihindeki değerleri asıl dava ve birleşen dava yönünden ayrı ayrı belirlenmeli ve davacıların zararı hesaplanmalıdır.

Öte yandan, davacıların denetim sırasında el konulan hayvanlara ait menşe şehadetnamesini ibraz edememesi, ceza mahkemesi kararının 18.06.2001 tarihinde kesinleşmesine rağmen aradan uzunca bir zaman geçtikten sonra 16.02.2011 tarihinde eldeki bu davayı açması gibi davacılar kusurları birlikte değerlendirildiğinde zararın artmasında müterafik (bölüşük) kusuru bulunduğu açıktır. Bu durumda, hükmedilecek tazminat miktarından BK.

42, 43 ve 44 maddeleri gereğince uygun miktarda indirim yapılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile hüküm kurulması doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiştir..." gerekçesiyle hükmün bozulmasına, bozma nedenine göre tarafların diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelemesine yer olmadığına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Birinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 24.06.2015 tarihli ve 2015/159 Esas, 2015/639 Karar sayılı kararıyla, asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 08.05.2017 tarihli ve 2017/1516 Esas, 2017/2558 Karar sayılı ilamıyla, "...Dosya içinde bulunan Hakkari Ağır Ceza Mahkemesinin 1999/230 sayılı dosyası kapsamından 16.05.1999 tarihli yediemin teslim zaptına göre yedieminin ... olduğu, 'in tanık olarak bulunduğu gözardı edilerek mahkeme tarafından tanık olarak dinlenen 'in yediemin gibi ifadesinin alınması doğru olmamıştır.

Mahkeme asıl dosyası ile birleşen Yüksekova Asliye Hukuk Mahkemesi 2011/222 sayılı dosyasında davacı ...'a ait 416 adet küçükbaş hayvana el konulmuş, bu davacı yönünden de ... tarafından 16.04.2003 tarihli yazı ile yediemin ve davacının kesinleşen ceza mahkemesi kararı doğrultusunda teslimatı gerçekleştirmek için ...'ne başvurması gerektiği ihtar olunmuş olduğuna göre bu davacı yönünden de el konulan hayvanların davacıya iade edilip edilmediğine dair yediemin beyanının alınması gerekirken bu konuda yediemine hiç bir soru yöneltilmemiş olması hatalı olmuştur.

Şu halde; mahkemece, bozmaya uyulduğu halde Esendere Gümrük Müdürlüğüne yazılan müzekkere sonucu beklenerek, yediemine hayvanları teslim eden kurumun Jandarma Komutanlığı olduğu da gözetilip ilgili kolluk biriminden de sorularak kapsamlı bir araştırma yapılmasının ardından yediemin ...'in beyanı ile birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken bozmanın gereği yerine getirilmeksizin eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış ve kararın bozulması gerekmiştir...." gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Üçüncü Karar

Mahkemenin tarih ve sayısı yukarıda yazılı kararıyla; bozma ilamı, ... ve Uzunsırt Jandarma Karakol Komutanlığına yazılan müzekkere cevapları ve yapılan araştırma sonuçları, yeddiemin ...'in tanık sıfatıyla alınan beyanları ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde davacılar vekili tarafından asıl davada ve birleşen davada davacılara ait hayvanlara haksız el koyma nedeniyle tazminat talepleri ile dava açılmış ise de;

dava konusu el konulan hayvanların teslim edildiği yediemin ...'in kendisine teslim edilen hayvanları sahiplerine eksiksiz bir şekilde teslim ettiği, ancak sahiplerin hayvanları teslim aldıklarına dair herhangi bir teslim tesellüm belgesinin düzenlenmediği beyanlarının olayın oluş şekline uygun düştüğü, Esendere Gümrük Müdürlüğünün 26.12.2017 havale tarihli müzekkere cevabı ekinde gönderilen yediemin ...'in Esendere Gümrük Müdürlüğüne hitaben yazdığı dilekçe,

Uzunsırt Jandarma Komutanlığının davaya konu hayvanların davacılara teslim edilip edilmediği hususunda yaptığı araştırma sonucu ve tutanağı ile tüm dosya kapsamına göre dava konusu hayvanların sahiplerine teslim edildiği dolayısıyla davacıların herhangi bir zararının oluşmadığı ve alacaklarının bulunmadığı gerekçesiyle asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuran

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; mahkemece yediemin beyanına dayanılarak davanın reddine karar verildiğini, bu durumun savunma hakkının kısıtlanması niteliğinde olduğunu, tanığın mahkeme dışı ikrarına dayanarak tanığa tamamlayıcı yemin dahi verdirilmeksizin esas hakkında hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, senetle ispatı gereken bir konuda tanık dinlendiğini, tanıkların tamamı dinlenmeksizin karar verildiğini, bilirkişi raporları arasındaki çelişkinin giderilmediğini, tanık ve bilirkişilerin usulünce yemini yaptırılmadığını, davaların birleştirilmesinin hukuka aykırı olduğunu, bozmaya uyulduğu halde gereğinin yerine getirilmediğini, verilen kararın usul ve kanuna aykırı bulunduğunu ileri sürerek bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, asıl ve birleşen davada davacılara ait küçükbaş hayvanlara kaçak oldukları iddiasıyla el konulması ve ceza yargılaması sonucunda hayvanların iadesine karar verilmesine rağmen iadenin gerçekleşmemesi nedeniyle oluşan zararın davalılardan tazmini talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun (mülga) 41 inci maddesi, 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun (mülga) 20 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere, özellikle ceza dosyası kapsamı, ceza dosyasında dinlenen tanık ifadeleri ile mahkemece duruşmada bizzat dinlenen yediemin in koyunları davacılara teslim ettiğine ve olayın oluşu ile tanıklık aşamasında yaşananlara dair beyanlarına ve verilen kararın bozmaya uygun olmasına, delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup davacılar vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacılar vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan mahkeme kararının ONANMASINA,

Davacıların adli yardım talebi mahkemece kabul edilmişse de 6100 sayılı Kanun'un 339 uncu maddesi uyarınca temyizde haksız çıktıklarından aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacılara yükletilmesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,