Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/14473 K.2023/59

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen iş yeri ruhsatının iptali kararının iptali istemine ilişkin davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin işlettiği davaya konu büfenin davalı ... Sanayi Bölge Müdürlüğü sınırları içinde olduğunu, söz konusu büfenin bulunduğu ortak alanı 15.11.2016 tarihli kira kontratı ile dava dışı ...

İş Merkezi Yönetiminden kiraladığını, 22.09.2017 tarihinde, davalı tarafından müvekkiline ait büfede yapılan denetimde iş yeri ruhsatının büfe olmasına rağmen, ruhsat faaliyetinin dışında “piknik türü ve sulu yemek’’ faaliyeti gösterildiğinin tespit edildiği, faaliyet konusu dışındaki emtiaların 25.09.2017 tarihine kadar kaldırılarak asıl faaliyet konusuna dönülerek,

Ostim OSB İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsat Müdürlüğüne bilgi verilmesi gerektiği konusunda tutanak düzenlendiğini, müvekkilinin söz konusu tarihe kadar büfenin dışındaki emtiayı kaldırdığını, bu hususu Ostim OSB İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsat Müdürlüğüne bildirdiğini, ancak ilgili Müdürlüğün müvekkilinin bu yönde getirmiş olduğu yazıyı almaktan imtina ettiğini, daha sonra yeniden denetime de gelinmediğini, akabinde 06.10.2017 tebliğ tarihli, ruhsat iptali ve kapatma kararının müvekkiline tebliğ edilerek 7 gün içerisinde iş yerinin boşaltılmasının istendiğini,

davalının bu işlemine karşı müvekkilinin 11.10.2017 tarihinde Ankara 6. İdare Mahkemesi 2017/3011 Esas sayılı dosyası ile ruhsat iptaline ve mühürleme işleminin iptaline ilişkin idari dava açtığını, ancak İdare Mahkemesince davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiği gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar verildiğini, kararın 23.11.2017 tarihinde kesinleştiğini, bu nedenle eldeki davayı açtıklarını,

davalının almış olduğu ruhsatın iptali ve iş yerinin kapatılmasına ilişkin kararın haksız ve hukuka aykırı olduğunu belirterek davalının iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptali ile iş yerinin kapatılmasına ilişkin kararının iptalini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; müvekkilinin 4562 sayılı Kanun kapsamında OSM sınırları içinde faaliyet gösteren işyerlerinin denetim ve ruhsatlandırılması işlemlerini yaptığını, dava dışı ...

İş Merkezi Yönetiminin ortak alanının kat maliklerinden izin alınmadan davacıya ait iş yerine kiraya verildiğini, büfe sahibinin çalışma alanının dışına taşıp genişleterek haksız kullanım alanı yarattığını, bunun üzerine müvekkili tarafından davacıya ait iş yerinde 21.09.2017 tarihinde denetim yapıldığını, yapılan denetimde davacının ruhsat alanının dışına taştığı, iş merkezinin ortak alanlarına masa sandalye koyarak ruhsat faaliyeti dışında yemek üretip sattığı ve bu hususta ilgili iş merkezinin kat maliklerinin rızasının alınmadığının tespit edildiğini, bunun üzerine müvekkili tarafından davacının iş yerine ait ruhsatın iptal edilerek,

faaliyetinin engellenmesine karar verildiğini, davacı hakkındaki işlemin yasal hükümlere ve hukuka uygun olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 22.10.2019 tarihli ve 2018/135 Esas, 2019/485 Karar sayılı kararıyla; davacıya kiralanan iş yerinde ruhsata aykırı faaliyet yapıldığının tespit edildiği, büfe olarak faaliyet gösteren iş yerinin bir iş merkezinin ortak alanında bulunduğu ve ayrı bir bağımsız bölüm şeklinde planlanmamış olduğu, bu nedenle büfenin faaliyet gösterebilmesi için tüm kat maliklerinin rızasına ihtiyaç bulunduğu ancak kat malikleri tarafından davacının ortak alandaki büfede ruhsat faaliyetinin dışında “piknik türü ve sulu yemek’’ faaliyeti göstermesine rıza gösterilmediği,

bu nedenle davalı tarafından davacının iş yerine ait ruhsatın iptaline ilişkin işleminin yerinde olduğu, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu gereğince kat maliklerinin muvafakati olmadan kiraya verilen yerin uzun süredir büfe olarak kullanılmasının bu yerin yasaya aykırı kiralandığı gerçeğini değiştirmeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 22.06.2021 tarihli ve 2020/759 Esas, 2021/1101 Karar sayılı kararıyla; davalı ... Sanayi Bölge Müdürlüğünün kamu hizmeti/idari işlem niteliğindeki iş yeri açma ruhsatının iptaline ilişkin kararının iptaline yönelik eldeki davada idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kabulü ile, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, yeniden karar verilmek suretiyle yargı yolu caiz olmadığından davanın usulden reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 27.01.2022 tarihli 2021/20551 Esas-2022/983 Karar sayılı kararı ile, "4562 sayılı Organize Sanayi Bölgesi Kanunu 5. maddesinde Organize Sanayi Bölgesinin bir özel hukuk tüzel kişiliği olduğunun düzenlendiği, davalı ... Sanayi Bölge Müdürlüğünün özel hukuk tüzel kişiliğine sahip olduğu ve özel hukuk tüzel kişilerince tesis edilen işlemlerin yargısal denetiminin adli yargı yerlerince yapılacağının açık olduğu gözetildiğinde; davalı ...

Sanayi Bölge Müdürlüğünün, davacı tarafından kiralanan ve işletilen büfe hakkındaki iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptaline ilişkin işleminin iptali istemiyle davalı ... Sanayi Bölge Müdürlüğüne karşı açılan davanın yargısal denetiminin adli yargı yerinde yapılması gerektiği, Bölge Adliye Mahkemesince, açık yasa hükmü gereği davalı ...

Sanayi Bölge Müdürlüğünün özel hukuk tüzel kişisi olduğu da gözetilerek, uyuşmazlığın esastan incelenip karara bağlanması gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile davanın yargı yolu bakımından görevsizlik nedeni ile usulden reddine karar verilmiş olmasının usul ve yasaya aykırı olduğu" gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacının iş yerini ruhsata aykırı olarak işlettiği iddiası ile 22.09.2017 tarihli denetimde iş yerinde ruhsata aykırı olarak sulu yemek verildiği, ruhsat alanının dışında faaliyette bulunulduğunun tespit edildiği, ruhsata aykırılıkların giderilmesi için 25.09.2017 tarihine kadar süre verildiği, verilen süre sonunda iş yerinin denetimi yapılarak ruhsata aykırılıklarının giderilip giderilmediğinin tespit edilmediği,

3572 sayılı KHK'nın 6. maddesi gereği yapılan denetimde tespit edilen eksikliklerin giderilmesi için İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesi gereği 15 günlük süre verilmediği gibi bu süre sonunda eksikliklerin giderilip giderilmediğinin denetimi dahi yapılmaksızın ruhsat konusu dışında faaliyet gösterildiği gerekçesi ile iş yeri çalışma ruhsatının iptalinin hukuka aykırı olduğu, iş yeri ruhsatının iptalinin gerekçesi yapılan bir diğer nedenin ise 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu gereği iş yerinin kiraya verilmesi sırasında tüm kat maliklerinin muvafakatinin alınmaması,

denetim sonrasında da bu muvafakatin alınamayacağının bildirilmesi olduğu, Kat mülkiyeti kanunu'nun 45. maddesinde "Anagayrimenkulün bir hakla kayıtlanması veya arsanın bölünmesi ve bölünen kısmın mülkiyetinin başkasına devrolunması gibi temliki tasarruflar veya anayapının dış duvarlarının, çatı veya damının reklam maksadiyle kiralanması gibi önemli yönetim işleri ancak bütün kat maliklerinin oy birliğiyle verecekleri karar üzerine yapılabilir." hükmünün bulunduğu, ancak Kat Mülkiyeti Kanunu'ndaki bu düzenlemenin kat malikleri ile kat malikleri yönetiminin iç ilişkisini düzenlemekte olup, somut olayda uygulanma olanağı bulunmadığı,

İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in iş yerine iş yeri açma ruhsatı verilmesi için aranacak şartlarını düzenleyen 5. maddesinde tapu kütüğünde mesken olarak gösterilen bağımsız bölümlerde iş yeri açılması halinde kat maliklerinin oy birliği kararı aranacağının belirtildiği, davacının iş yerinin bulunduğu iş merkezinin tapu kütüğünde mesken olmayıp tamamının iş yeri niteliğinde olduğu, iş yeri açılmasına ilişkin kanun ve yönetmelikte iş yerinin açılması için tüm kat maliklerinin onayının alınması gerektiğine dair bir yasal düzenleme bulunmadığı,

davalı tarafça da davacıya iş yeri açma ruhsatı verilirken bu yönde bir karar getirmesi gerektiği belirtilmediği, dava konusu iş yerinin dava dışı iş merkezinin ortak alanı olsa da iş merkezi yönetimince genel kuruldan alınan yetkiye dayanılarak davacıya kiraya verilmiş olması karşısında söz konusu yerin iş yeri olarak kiralanması için tüm kat maliklerinin onayının bulunmadığı sebebiyle iş yeri ruhsatının iptalinin mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın kabulü ile davalı ...

Sanayi Bölgesi Yönetim Kurulu'nun 04.10.2017 tarih 561 sayılı davacı iş yeri ruhsatının iptaline ilişkin kararının iptaline karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; müvekkillinin kendisine verilen yetki çerçevesinde OSB sınırları içerisinde kalan işyerlerinin denetim ve kontrol işlemlerini yaptığını, davaya konu iş yerinde müvekkil Bölge Müdürlüğü İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsat Birimi tarafından 21.09.2017 tarihinde denetim yapıldığını, denetimde; iş merkezinin ortak kullanım alanında masa, sandalye ve tezgah konularak işgallerin olduğunu, faaliyet konusu dışında iş yerinde yemek yapıldığını, ortak alanın kiralanması için kat maliklerinin muvafakatinin olmadığının belirlendiğini, bunun üzerine ...

İş Merkezi Yönetimi'ne gönderilen 02.10.2017 tarih 4887 sayılı yazı ile tüm kat maliklerinin muvafakatlerinin olduğuna ilişkin belgelerin gönderilmesinin istendiğini, ... İş Merkezi Yönetiminin 04.10.2017 tarihli yazı ile muvafakat almalarının mümkün olmadığınının ifade edildiğini, bunun üzerine müvekkil Bölge Müdürlüğü Yönetim Kurulu tarafından.

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu gereğince ortak alanın tüm kat maliklerinin rızası olmadan kiralanamayacağı, iş yerinin iş merkezinin ortak alanlarını işgal ederek kullanması, ruhsat konusu dışında faaliyet göstermesi gerekçeleriyle 04.10.2017 tarih 561 sayılı karar ile iş yerinin ruhsatının iptal edilerek faaliyetinin engellenmesine karar verildiğini, davacının faaliyet gösterdiği iş yerinin ...

İş Merkezinin ortak kullanım alanı olduğunu, davacının gidermesi gereken bir eksiklikten ziyade mevzuat gereği kat maliklerinden onay almamış olan iş yerinin faaliyette bulunmasının mümkün olmaması hususunun söz konusu olduğunu, davacının mevcut durumda iş yerinde faaliyette bulunmasının hukuken mümkün olmadığını, müvekkili tarafından yapılan işlemlerin usul ve kanuna uygun olduğunu, iş yeri ruhsatının iptali koşullarının oluştuğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davalı tarafın davacıya ait iş yerinin ruhsatının iptali kararının iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13 üncü maddesi.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı, özellikle davalı tarafından davacının iş yerinde yapılan denetimde tespit edilen eksikliklerin giderilmesi için davacıya İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13 üncü maddesi gereği 15 günlük süre verilmediği, bu süre sonunda eksikliklerin giderilip giderilmediğinin denetiminin yapılmadığı,

bu hali ile ruhsat konusu dışında faaliyet gösterildiği gerekçesi ile davacının iş yeri çalışma ruhsatının iptalinin hukuka aykırı olduğu anlaşılmakla; davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davalıya yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,