Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/14977 K.2023/8035

Taraflar arasında görülen tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda davanın kısmen kabulüne dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesince kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı ... şirketleri vekilleri, davalı ... Yapı Mlz. Plan Proje ve Müh. Tic. Ltd. Şti. vekili ile dahili davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 16.03.2006 tarihinde müvekkilinin yolcu olduğu araç ile davalıların sürücü, işleten, trafik sigortacısı olduğu diğer iki aracın karıştığı kazada müvekkilinin ağır yaralandığını, bu nedenle geçici ve sürekli iş ve güç kaybına uğradığını, tedavi gördüğünü, manevi zarara uğradığını ileri sürerek 1.000,00 TL maddi tazminatın ve 20.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiş; 11.10.2021 tarihli dilekçesi ile maddi tazminat talebini 135.116,78 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... cevap dilekçesinde; kazanın maydana gelmesinde bir kusurunun bulunmadığını, talep edilen tazminat miktarlarının fahiş olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... Yapı Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; ikame edilen davayı kabul etmediklerini, haksız ve mesnetsiz açıldığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; kaza nedeniyle sorumluluklarının poliçe kapsamı ve limiti ile sınırlı olduğunu, davacının zararlarını ispat etmesi gerekeceğini, dava öncesinde kendilerine bir başvuru yapılmadığı için dava açılmasına sebebiyet vermedikleri gözetilerek dava öncesi faiz ve dava giderlerinden sorumlu tutulmalarının mümkün olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı Başak Sigorta A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; kaza nedeniyle sorumluluklarının poliçe kapsamı ve limiti ile sınırlı olduğunu, davacının zararlarını ispat etmesi gerekeceğini, dava öncesinde temerrüde düşürülmediklerini bu nedenle kendilerinden dava öncesi faiz ve yargılama gideri talep edilemeyeceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ..., davaya cevap vermemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 18.02.2015 tarihli ve 2009/332 Esas, 2015/140 Karar sayılı kararı ile davacının maddi tazminat talebinin kabulü ile taleple bağlı kalınarak 1.000,00 TL maddi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacının manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 4.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ..., ..., ... Yapı Malz. Plan Proje ve Müh. Tic. Ltd. Şti.'den kaza tarihi olan 16.03.2006 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı ... Yapı Mlz. Plan Proje ve Müh. Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 13.09.2018 tarihli ve 2015/14266 Esas, 2018/7747 Karar sayılı kararı ile.

"Trafik kazası nedeniyle işgücü kaybı oranının kesin olarak belirlenmesi için kaza tarihinde yürürlükte bulunan söz konusu Tüzük hükümlerine göre Adli Tıp Kurumu İhtisas Dairesinden veya veya en yakın Üniversite Hastanesinin Adli Tıp Anabilim Dalı Bölümünden rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesinin doğru görülmediği;

mahkemece, davacı vekilinin 1.000,00 TL olarak bildirdiği maddi tazminat talebininin hangi kalemlere (daimi maluliyet, geçici iş göremezlik, belgeli veya belgesiz tedavi giderleri) ilişkin olduğunu kuruşlandırılmak suretiyle davacı vekiline açıklattırılması ve sonrasında da alınan maluliyet raporuna göre daimi ve geçici iş göremezlikten doğan zarararın hesaplanması için aktüer bilirkişisinden rapor alınması sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde eksik araştırmayla karar verilmesinin doğru görülmediği; mahkemece, Sosyal Güvenlik Kurumu'nun davaya dahil edilerek,

uzman doktor bilirkişiden ayrıntılı, gerekçeli ve denetime açık rapor alınması, davacı tarafından talep edilen tedavi giderlerinden 2918 sayılı Yasanın 98.maddesi kapsamında kalanların ve Sosyal Güvenlik Kurumunun sorumluluğuna esas olanların belirlenerek 2918 sayılı Yasanın 98 inci maddesi kapsamında kalan tedavi giderleri yönünden Sosyal Güvenlik Kurumu'nun, yasa kapsamı dışında kalan giderlerden ise davalıların sorumlu tutulması gerekirken yazılı şekilde eksik inceleme ile hüküm kurulmasının doğru görülmediği" gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 30.03.2022 tarihli ve 2018/666 Esas, 2022/334 Karar sayılı kararı ile maddi tazminat talebinin kabulü ile 3.499,68 TL geçici iş göremezlik zararı, 129.086,10 TL sürekli iş göremezlik zararı, 2.531,00 TL belgesiz tedavi gideri(2.000,00 TL hastane ulaşım gideri ve 531,00 TL bakıcı gideri) olmak üzere toplam 135.116,78 TL maddi tazminatın davalılardan işleyecek yasal faizi ile birlikte (davalı ... şirketlerinin sorumluluğunun poliçe limitleri ile sınırlı olmak üzere) müştereken ve müteselsilen (2009/332 Esas, 2015/140 Karar sayılı karar ile mükerrer olmamak kaydıyla) tahsili ile davacıya verilmesine,

davacının manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 8.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ..., ..., ... Yapı Malz. Plan, proje ve müh. Tic. Ltd.

Şti.'den kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen (2009/332 Esas, 2015/140 Karar sayılı karar ile mükerrer olmamak kaydıyla) tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, belgeli tedavi giderlerine ilişkin dahili davalı SGK aleyhine açılan davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen (bozma üzerine verilen) kararına karşı süresi içinde davalı ... şirketleri vekilleri, davalı ... Yapı Mlz. Plan Proje ve Müh. Tic. Ltd. Şti. vekili ile dahili davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ...Ş. vekili; davanın görevsiz mahkemede açıldığını, dava belirsiz alacak davası olarak açılamayacağından ıslahla talep edilen tutar bakımından zamanaşımının dolduğunu, mahkemece davalıların kusur oranları dikkate alınmadan %100 kusur üzerinden müştereken ve müteselsilen hüküm tesis edilmesinin kabul edilemeyeceğini, kusur oranının tespiti için Adli Tıp Trafik İhtisas Dairesi ve Karayolları Genel Müdürlüğü Fen Heyetinden rapor alınması gerektiğini, davacı tarafından dosyaya sunulan ve karara esas alınan iyileşme oranlarını gösterdiği ileri sürülen raporların hatalı olduğunu,

geçici iş göremezlik ve geçici bakıcı giderinin poliçe teminatı dışında olduğunu, davacının emniyet kemeri takmaması nedeni ile müterafik kusur indiriminin değerlendirilmesi gerektiğini, davacının sigortalı araçta karşılıksız taşındığını bu nedenle hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini, davalı ... şirketinin ferilerden sorumluluğunun oranlanmadığını, müşterek ve müteselsil olarak tamamından sorumlu tutulmasının hatalı olduğunu, faiz türü ve başlangıcının hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı Groupama (Başak) Sigorta A.Ş. vekili; belirsiz alacak davası 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 107 inci maddesinde düzenlenmiş olup 09.07.2009 dava tarihi itibariyle belirsiz alacak davası açılmasının yasal olarak mümkün olmadığını, ıslah dilekçesinde davacının davasını belirsiz alacak davası olarak tanımlamasının hukuka aykırı olduğunu, her davanın açıldığı tarihteki şartlarda değerlendirileceğini, bu sebeple kısmi dava ile talep edilen miktarın dava dışı kalan kısım yönünden zamanaşımına uğradığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı ... Yapı Mlz. Plan Proje ve Müh. Tic. Ltd. Şti. vekili; kusur dağılımını kabul etmediklerini, dava kısmi dava olup dava dışı kalan talebin zamanaşımına uğradığını, yargı kararlarının gerekçeli olmak zorunda olduğunu, mahkemece zamanaşımı definin gerekçede değerlendirilmemesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, manevi tazminat yönünden bozma kararı verilmemesine rağmen daha yüksek manevi tazminata hükmedilmesinin kabul edilemeyeceğini, dosyaya alınan bilirkişi raporu ve kullanılan hesap tekniğinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Dahili davalı SGK vekili; mahkemece her ne kadar müvekkili kurum açısından davanın reddine karar verilmişse de gerekçeli kararın hüküm kısmında harçlar, yargılama giderleri ve vekalet ücreti açısından kurum aleyhine karar verildiğini, ayrıca kurum açısından davanın reddine karar verilmesine rağmen kurum lehine vekalet ücretine hükmedilmemesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davacının yolcu olduğu araç ile davalı ... şirketleri tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (...) Poliçesi ile teminat altına alınan, diğer davalıların sürücü, işleteni olduğu araçların karıştığı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacının uğradığı zarar nedeniyle sürekli iş göremezlik ve geçici iş göremezlik tazminatı, tedavi gideri ile manevi tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49, 72, 54 ve 56 ıncı maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90, 91 ve 109 uncu maddeleri, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 66/1-e maddesi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme

1. Bozma sonrası mahkemece verilen kararın bozmaya uygun olmasına, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmamasına, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmamasına; özellikle, davalı ...Ş.'ye ıslah dilekçesinin usulüne uygun tebliğ edilmesine karşın anılan davalı tarafından ıslah dilekçesine karşı zamanaşımı definde bulunulmamasına göre davalı ...Ş. vekilinin tüm, davalı ... Yapı Mlz. Plan Proje ve Müh. Tic. Ltd. Şti. vekili ile davalı Groupama (Başak) Sigorta A.Ş. vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 109 uncu maddesinin birinci fıkrasında "Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak 2 yıl ve her halde, kaza gününden başlayarak 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar." hükmüne, yine aynı kanunun 109/2 maddesinde ise, "dava, cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve Ceza Kanunu bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörmüş ise, bu süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir." hükmüne yer verilmiştir.

2918 sayılı Kanun'un anılan madde hükmünde, gözden kaçırılmaması gereken husus, ceza kanununda öngörülen daha uzun zamanaşımı süresinin, tazminat talebi ile açılacak davalar için de geçerli olabilmesinin, sadece eylemin Ceza Kanununa göre suç sayılması koşuluna bağlanmış bulunmasıdır. Bu düzenlemenin iki ayrı sonucu bulunmaktadır.

Söz konusu yasa hükmü, ceza zamanaşımının uygulanabilmesi için sadece eylemin aynı zamanda bir suç oluşturmasını yeterli görmekte; bunun dışında, fail hakkında mahkumiyet kararıyla sonuçlanmış bir ceza davasının varlığı, hatta böyle bir ceza davasının açılması ya da zarar görenin o davada tazminat yönünden bir talepte bulunmuş olması koşulu aranmamaktadır.

Dahası, söz konusu hükümde, ceza zamanaşımının uygulanması bakımından sürücü ve diğer sorumlulular (örneğin işleten) arasında bir ayrım da yapılmamış, böylece kuralın bunların tümü için geçerli olduğu, hepsi için aynı zamanaşımı süresinin uygulanacağı öngörülmüştür. (HGK'nın 10.10.2001 gün 2001/19-652-705 ve HGK'nın 16.04.2008 gün, 2008/4-326-325 sayılı kararları ile uzamış ceza zamanaşımı benimsenmiştir.)

Açıklanan ilkeler ışığında somut olaya bakıldığında; davaya konu kaza 16.03.2006 tarihinde gerçekleşmiş ve davanın açılma tarihi 09.07.2009 olup Daire bozmasından sonra, davacı tarafından 12.09.2021 tarihli bilirkişi raporuna beyan ve harç tamamlama talepli dilekçe sunulmuş, davacının uğradığı zararın 135.116,78 TL olduğu belirtilmiş, 11.10.2021 tarihinde de tamamlama harcı yatırılmıştır.

Davaya konu trafik kazası sonucu davacıyla birlikte birden fazla kişi yaralanmış olmakla taksirle yaralama eylemi için ceza zamanaşımı süresi, olay tarihinde yürürlükte bulunan 5237 sayılı TCK'nın 66/1-e maddesi uyarınca 8 yıldır. Dava kısmi dava olup davalılardan ... Yapı Mlz. Plan Proje ve Müh. Tic. Ltd.

Şti. vekili ile davalı Groupama (Başak) Sigorta A.Ş. vekili süresi içinde 12.09.2021 tarihli ıslah dilekçesine karşı zamanaşımı definde bulunmuş olup mahkemece yukarıda yazılanlar ışığında anılan davalıların zamanaşımı defi hakkında olumlu veya olumsuz bir değerlendirmede bulunulması gerekirken anılan davalıların zamanaşımı defi değerlendirilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması bozmayı gerektirmiştir.

3. Dahili davalı SGK vekilinin temyiz itirazlarının incelemesine gelince. Mahkeme kararı Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 13.09.2018 tarihli ve 2015/14266 Esas, 2018/7747 Karar sayılı kararı ile mahkemece, Sosyal Güvenlik Kurumu'nun davaya dahil edilerek, uzman doktor bilirkişiden ayrıntılı, gerekçeli ve denetime açık rapor alınması,

davacı tarafından talep edilen tedavi giderlerinden 2918 sayılı Yasanın 98 inci maddesi kapsamında kalanların ve Sosyal Güvenlik Kurumunun sorumluluğuna esas olanların belirlenerek 2918 Sayılı Yasanın 98 inci maddesi kapsamında kalan tedavi giderleri yönünden Sosyal Güvenlik Kurumu'nun, yasa kapsamı dışında kalan giderlerden ise davalıların sorumlu tutulması gerekirken yazılı şekilde eksik inceleme ile hüküm kurulmasının doğru görülmediği gerekçesi ile bozulmuş;

bozma sonrası SGK davaya dahil edilmiş, bozmaya uyan mahkemece, doktor bilirkişiden davacı tarafından talep edilen tedavi giderlerinden 2918 sayılı Yasanın 98 inci maddesi kapsamında kalanların tespiti için rapor alınmış, alınan rapor ile davacı ...'in 16.03.2006 tarihinde geçirmiş olduğu trafik kazasıyla ilgili olarak tedavi giderlerinin 2918 sayılı yasanın 98 inci maddesi kapsamında kalan ve SGK sorumluluğunda olan nitelikte tedavi gideri olmadığı tespitine yer verilmiş, mahkemece de dahili davalı SGK hakkındaki dava reddedilmiştir.

Dahili davalı SGK, yargılama sırasında 6111 sayılı Kanun uyarınca yasal hasım olarak belgeli tedavi giderlerine ilişkin olarak davaya dahil edilmiş ve hakkındaki dava da reddedilmiş olmasına rağmen dahili davalı SGK aleyhine vekalet ücreti ve yargılama gideri hükmedilmesi hatalı olduğu gibi sadece tedavi giderlerine ilişkin davaya dahil edilen dahili davalı lehine sadece tedavi gideri talebi yönünden vekalet ücreti takdir edilmesi gerekirken bu husus gözetilmeksizin karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

4. Davalı ... Yapı Mlz. Plan Proje ve Müh. Tic. Ltd. Şti. vekilinin hesap yöntemine ilişkin temyizlerinin bozma neden ve şekline göre şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ...Ş. vekilinin tüm, davalı ... Yapı Mlz. Plan Proje ve Müh. Tic. Ltd. Şti. vekili ile davalı Groupama (Başak) Sigorta A.Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ... Yapı Mlz. Plan Proje ve Müh. Tic. Ltd. Şti. vekili ile davalı Groupama (Başak) Sigorta A.Ş. vekilinin; (3) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle dahili davalı SGK vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan mahkeme kararının BOZULMASINA,

3. Değerlendirme bölümünün (4) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ... Yapı Mlz. Plan Proje ve Müh. Tic. Ltd. Şti. vekilinin hesap yöntemine ilişkin temyizlerinin şimdilik incelenmesine yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalı davalılar Başak Sigorta A.Ş. ve ... Yapı Mlz. Plan Proje ve Müh. Tic. Ltd. Şti.'ne iadesine, Aşağıda yazılı temyiz harcının davalı ...Ş.'ye yükletilmesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,