Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/2620 K.2023/10962

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda, Uyuşmazlık Hakem Heyetince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karara davalı vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince davalının itirazının kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyeti kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda taraf vekillerinin temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; kaza tarihi itibariyle zorunlu sigortası bulunmayan traktörde yolcu olarak seyahat eden davacı desteğinin vefat ettiğini belirterek fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 3.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının ve cenaze giderinin davalıdan tahsilini talep etmiş, 25.08.2021 tarihli dilekçesi ile talebini 202.695.42 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının yaş itibariyle destek tazminatı alamayacağını, yeni genel şartlara göre hesaplama yapılması gerektiğini, müterafik kusur ve hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini ancak dava tarihinden itibaren faiz işletilebileceğini, vekalet ücretinin 1/5 oranında olması gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile hükme esas alınan bilirkişi raporu doğrultusunda başvurunun kabulüne, 200.695.42 TL destekten yoksun kalma tazminatı ve 2000 TL cenaze ve defin giderinin 09.04.2021 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. İtiraz Sebepleri

Davalı vekili itiraz dilekçesinde; kusuru kabul etmediklerini, ATK'dan rapor alınması gerektiğini, davacının yaş itibariyle destek tazminatı alamayacağını, SGK tarafından ödeme yapılıp yapılmadığının araştırılması gerektiğini, TRH Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faiz uygulanarak hesap yapılması gerektiğini, müterafik kusur indirimi ve hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini, yalnızca başvuru tarihinden yasal faiz işletilebileceğini, vekalet ücretinin 1/5 oranında olması gerektiğini belirterek Uyuşmazlık Hakem Heyetince verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının zihinsel engeli bulunması ve yardıma muhtaç olduğunun anlaşılması nedeniyle destek tazminatına hak kazanacağı, olayın trafik iş kazası olmaması nedeniyle SGK tarafından yapılan bir ödeme olup olmadığı husususun araştırılmasına yer olmadığı, güncel yargı kararları doğrultusunda hesaplamanın TRH Yaşam Tablosu ve prograsif rant yöntemine göre yapılması gerektiği, araç sürücüsünün ifadesine göre müteveffanın traktörün römorka bağlanmasına yardım ettikten sonra geri dönüş esnasında kazanın meydana geldiği,

olayda menfaat karşılığı taşıma bulunduğundan hatır taşıması indirimi yapılmasına yer olmadığı ve tam vekalete hükmedilmesinde isabetsizlik bulunmadığı, ancak ceza dosyası kapsamında alınan kusur raporunun oluşa daha uygun olması nedeniyle davalı şirkete sigortalı araç sürücünün %75, müteveffanın ise %25 kusurlu olduğu benimsenmiş, müteveffaya %25 kusur oranı verilmesi nedeniyle ayrıca müterafik kusur indirimi yapılmasına yer olmadığı belirtilerek davalının itirazının kısmen kabulüne,

başvurunun kısmen kabulüne 50.173,85 TL destekten yoksun kalma tazminatı ve 2.000,00 TL cenaze gideri toplamı 52.173,00 TL tazminatın 09.04.2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; kusur oranını kabul etmediklerini, ceza yargılamasında alınan raporun hükme esas alınamayacağını, asli tali kusur ayrımından %75- %25 oranının çıkarılmasının doğru olmadığını, desteğin de akli dengesinde sorun olduğunu, bu nedenle de davalı tarafın tam kusurlu kabul edilmesi gerektiğini belirterek İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasını istemiştir.

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; kusuru kabul etmediklerini, ATK'dan rapor alınması gerektiğini, davacının yaş itibariyle destek tazminatı alamayacağını, SGK tarafından ödeme yapılıp yapılmadığının araştırılması gerektiğini, TRH Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faiz uygulanarak hesap yapılması gerektiğini, müterafik kusur indirimi ve hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini, yalnızca başvuru tarihinden yasal faiz işletilebileceğini, vekalet ücretinin 1/5 oranında olması gerektiğini belirterek İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi bulunmayan aracın karıştığı trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalanların destekten yoksun kalma tazminatı ve cenazi gideri talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 51, 52 ve 53 üncü maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90, 91 inci maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davalı vekilinin aşağıdaki (3) ve (4) nolu bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Davacı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde; Yolcunun nizamlara aykırı ve kendi can emniyetini tehlikeye atacak şekilde seyretmesi sürüş ve trafik akışı kusurlarından olmayıp, hakim tarafından tazminattan indirim sebebi olarak kabul edilecek hususlardandır. Yolcunun eylemi sebebiyle belirlenen kusur oranı bilirkişi tarafından tazminat tutarına indirim olarak uygulanamayacak olup destek yolcu olduğundan kusuru bulunmadığının kabul edilmesi gerekirken desteğin %75 oranında kusurlu bulunarak hüküm tesisi doğru olmamış kararın bozulması gerekmiştir.

3. Davalı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde;

818 sayılı Borçlar Kanunu'nun "tazminat miktarının tayini" başlıklı 43 üncü maddesinde (6098 sayılı TBK 51.md); hakimin, tazminatın türü ve kapsamının derecesini, durum ve mevkiinin gereğine ve hatanın ağırlığına göre belirleyeceği belirtilmiş.

"Tazminatın tenkisi" başlıklı 44 üncü maddesinde (6098 sayılı TBK 52. md) ise; zarar gören taraf, zarara razı olduğu veya kendisinin eylemi zararın doğmasına ya da zararın artmasına yardım ettiği ve zararı yapan kişinin durum ve mevkiini ağırlaştırdığı takdirde hakimin, zarar ve ziyan tutarını indirebileceği veya zarar ve ziyanı hüküm altına almaktan vazgeçebileceği açıklanmıştır.

Yukarıda belirtildiği üzere destek yolcu olup nizamlara aykırı şekilde yolculuk etmesi müterafik kusur olarak kabul edilmelidir. Bu durumda, İtiraz Hakem Heyeti tarafından davalının bu yöndeki itirazı kabul edilerek %20 oranında müterafik kusur indirimi yapılması gerekirken, bu hususun gözetilmemiş olması doğru görülmemiştir.

4. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30/17 nci maddesinde "Talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine hükmolunacak vekalet ücreti, Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinde belirlenen vekalet ücretinin beşte biridir." hükmü yer almaktadır.

Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16/13 üncü fıkrasında (19.01.2016 tarihli ve 29598 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'te Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik 6 ncı maddesi ile eklenen) "Tarafların avukat ile temsil edildiği hallerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücreti, her iki taraf için de Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinde yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biridir." düzenlemesi mevcuttur.

Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin (AAÜT) 17/2 nci maddesi ise "Sigorta Tahkim Komisyonları, vekalet ücretine hükmederken, bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde asliye mahkemeleri için öngörülen ücretin altında kalmamak kaydıyla bu Tarifenin üçüncü kısmına göre avukatlık ücretine hükmeder. Ancak talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine bu Tarifeye göre hesaplanan ücretin beşte bir9ine hükmedilir.

Konusu para ile ölçülemeyen işlerde, bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde asliye mahkemeleri için öngörülen maktu ücrete hükmedilir. Ancak talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine öngörülen maktu ücretin beşte birine hükmedilir. Sigorta Tahkim Komisyonlarınca hükmedilen vekalet ücreti, kabul veya reddedilen miktarı geçemez." şeklinde düzenlenmiştir.

Bu durumda İtiraz Hakem Heyetince davacı lehine hükmedilecek vekalet ücretine ilişkin olarak Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16/13 üncü maddesinin uygulanması gerektiği gözönüne alınarak AAÜT'nin 13 ve 17 nci maddeleri gereğince, maktu vekalet ücretinin altında kalmamak kaydıyla, hesaplanan vekalet ücretinin 1/5'i oranında vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, fazla vekalet ücretine karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacı vekilinin, (3) ve (4) numaralı bentlerinde açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davacıya ve davalıya iadesine,