Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/4752 K.2023/9813

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karara taraf vekilleri tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince itirazların reddine karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyeti kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin yolcu konumunda bulunduğu ve davalı ...Ş.'ye sigortalı motosikletin, davalı ... nezdinde sigortalı bulunan araçla 14.08.2020 tarihinde karıştığı kazada yaralanarak malul kalması nedeniyle sürekli iş göremezlik tazminatı, geçici bakıcı gideri ile tedavi ve rapor ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiş, ıslahla talebini 180.210,03 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; davanın belirsiz alacak davası şeklinde açılmasının hukuka aykırı olduğunu, iyileşme süreci tamamlanmadan rapor temin edildiğinden dava şartının yerine getirilmediğini ve maluliyet raporunun kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmeliğe göre hazırlanmadığını, tedavi giderlerinden sorumlu olmadıklarını belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin kusuru oranında ve poliçe limiti ile sorumlu olduğunu, ödeme yaptıklarını bu nedenle başkaca sorumluluklarının bulunmadığını, maluliyet oranını kabul etmediklerini, geçici iş göremezlik ve geçici bakıcı giderinden sorumlu olmadıklarını, hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini, yasal faiz uygulanabileceğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile alınan kusur bilirkişisi raporuna göre davacının yolcu konumunda olduğu araç sürücüsünün%75, karşı araç sürücüsünün %25 kusurlu olduğu, davacının maluliyetinin Erişkinler İçin Engellilik Hakkında Yönetmelik'e göre %11 olduğu, TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant formülüne göre hazırlanan aktüer raporuna göre toplam tazminat miktarının (sürekli iş göremezlik ve geçici bakıcı gideri) 176.460,03 TL olduğu,

davacının kaza sırasında motosiklette yolcu olarak seyahat etmekte ve koruyucu ekipman kullanmamakta olduğundan %20 müterafık kusur indirimi yapıldığı gerekçesiyle toplam 141.168,03 TL tazminatın 24.09.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. İtiraz Sebepleri

1. Davalı ...Ş vekili itiraz dilekçesinde; sigortalısının kusuru oranında sorumlu olabileceklerini, maluliyet raporunu kabul etmediklerini, tedavi gideri ve geçici iş göremezlik tazminatından sorumlu olmadıklarını, %1,8 teknik faiz uygulanması gerektiğini ve davacı lehine hükmedilecek vekalet ücretinin 1/5 oranında olması gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalı ...Ş vekili itiraz dilekçesinde; kaza tespit tutanağında her iki araca da %50'şer kusur verildiğini ancak alınan kusur raporunda sigortalılarına %75 oranında kusur verildiğini bunu kabul etmediklerini, kusurları oranında sorumlu olabileceklerini müştereken sorumluluğun uygulanmaması gerektiğini, %1,8 teknik faiz uygulanması gerektiğini, geçici bakıcı giderinden sorumlu olmadıklarını, hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini ve davacı lehine hükmedilecek vekalet ücretinin 1/5'i oranında olması gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

3. Davacı vekili itiraz dilekçesinde; müvekkilinin koruyucu tertibat kullanıp kullanmadığının belirsiz olduğunu bu nedenle indirim yapılmasının hukuka aykırı olduğunu, hatır taşıması indirimi yapılmasının da hukuka aykırı olduğunu, maluliyetin Maluliyet Tespit İşlemleri Yönetmeliği'ne göre belirlenmiş oran olan %13 olarak kabul edilmesi gerektiğini, tazminata avans faiz işletilmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "kazaya karışan araç sürücülerinin kusur oranlarının dikkate alınmaksızın zararın tamamından davalı ... şirketlerini sorumlu tutmasının ilgili mevzuata ve içtihatlara uygun olduğu, maluliyet raporunun kaza tarihinde geçerli olan yönetmeliğe uygun olarak hazırlanmış olduğu, geçici iş göremezlik ve geçici bakıcı giderinin teminat kapsamında olduğu, tazminat hesaplamasında progresif rant yönteminin uygulanmasının içtihatlara uygun olduğu, olayda hatır taşımasına ilişkin hiçbir delilin dosyaya sunulmadığı,

davacı lehine tam nispi vekalet ücretine hükmedilmesinin yerinde olduğu, davacının avans faizi talebinin kazaya sebebiyet veren araçların ticari olmadığından yersiz olduğu" gerekçesiyle taraf vekillerinin itirazlarının reddine karar vermiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekililerince temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde; müterafık kusur indiriminin yapılmasının hukuka aykırı olduğunu, müvekkilinin kask takıp takmadığının belirsiz olduğunu, maluliyet oranının Maluliyet Tespit İşlemleri Yönetmeliği'ne göre belirlenmiş oran olan %13 olarak kabul edilmesi gerektiğini belirtmiştir.

2. Davalı ...Ş vekili temyiz dilekçesinde; kaza tespit tutanağında her iki araca da %50'şer kusur verildiğini ancak alınan kusur raporunda sigortalılarına %75 oranında kusur verildiğini bunu kabul etmediklerini, kusurları oranında sorumlu olabileceklerini müştereken sorumluluğun uygulanmaması gerektiğini, %1,8 teknik faiz uygulanması gerektiğini, geçici bakıcı giderinden sorumlu olmadıklarını, hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini ve davacı lehine hükmedilecek vekalet ücretinin 1/5 oranında olması gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

3. Davalı ...Ş vekili temyiz dilekçesinde; maluliyet raporunu kabul etmediklerini, zira raporun 8 ay sonra düzenlendiğini, tedavi gideri ve geçici iş göremezlik ve bakıcı giderinden sorumlu olmadıklarını, %1,8 teknik faiz uygulanması gerektiğini, hatır taşıması indirimi uygulanması gerektiğini ve davacı lehine hükmedilecek vekalet ücretinin 1/5 oranında olması gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... şirketleri tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) poliçeleri ile teminat altına alınan araçların 14.08.2020 tarihinde karıştığı trafik kazası neticesinde yolcu konumunda olan davacının yaralanması nedeniyle uğradığı sürekli iş göremezlik tazminatı, geçici bakıcı gideri ile tedavi ve rapor ücreti talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54 üncü maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin (AAÜT) 17 nci maddesi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına, maluliyet raporunun usul ve yasaya uygun olmasına, dosyada mevcut yaralanma bölgelerine ait fotoğraflardan davacının baş bölgesinden de yaralanmış olduğunun anlaşılmasına, aktüer ve kusur bilirkişi raporlarının usul ve yasaya uygun olmasına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin tüm, davalı vekillerinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 87 nci maddesinin birinci fıkrası yollamasıyla 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 51 inci maddesi uyarınca hatır için karşılıksız yolcu taşıma veya aracı kullandırmada genel hükümlere göre tazminattan uygun bir indirim yapılması, doktrinde ve Yargıtay içtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiştir.

Hatır için yolcu taşıma veya aracı kullandırmadan söz edebilmek için, ölen veya yaralananın bir menfaat karşılığı olmaksızın taşınması veya aracın kullanılması, diğer bir deyişle taşıma veya kullanmada yalnızca ölen veya yaralananın menfaatinin bulunması gerekir. Bu nedenle taşıma veya kullanmada işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin bir menfaatinin bulunması hâlinde hatır taşımasından söz edilemez.

Bu bakımdan hatır ilişkisinin değerlendirilmesinde taşıma veya kullanmanın kimin menfaatine olduğunun belirlenmesi önemlidir. Taşıma veya kullandırma, ekonomik yarar için olabileceği gibi ortak toplumsal değerler nedeniyle de olabilir. Ancak yakın akrabaların ve eşin taşınmasında bir menfaatten söz edilemeyeceği için hatır için taşımadan da bahsedilemez.

Hâkim, gerekçesini kararında tartışmak ve nedenlerini göstermek koşuluyla tazminattan mutlaka indirim yapmak zorunda da değildir.

Somut olayda; davalı ...Ş vekilince başvuruya cevap ve itiraz dilekçelerinde hatır için taşıma def’inde bulunulmuştur. Kaza nedeniyle yürütülen soruşturma aşamasında sigortalı araç sürücüsü, davacı ile arkadaş olduklarını, kazanın da davacının arkadaşı olan sigortalı araç sürücüsünün sevk ve idaresindeki sigortalı araçta iken meydana geldiğini beyan etmiştir.

Davacının, davalı şirkete sigortalı araçta yolcu olarak bulunduğu ve sürücü ile arkadaş oldukları ... olup davacının taşıma için arkadaşına ücret ödemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu kabul edilmelidir.

Bu durumun aksi ispat edilemediğinden davalı ...Ş.'nin süresinde yapılan hatır için taşıma savunmasına itibar edilerek TBK’nın 51 inci maddesi gereğince Dairemizin yerleşik uygulamasına göre %20 oranında hatır taşıması indirimi yapılmak suretiyle bu davalının sorumlu olduğu tazminat miktarının belirlenmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.

3. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30/17 nci, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik’in 16/13 üncü Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesi (AAÜT)’nin 17/2 nci maddeleri bir bütün olarak yorumlandığında tarafların avukat ile temsil edildiği hâllerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücretinin, her iki taraf için de AAÜT’de yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biri olarak hükmolunması gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla; İtiraz Hakem Heyetince davacı lehine hükmedilecek vekâlet ücretine ilişkin olarak anılan mevzuat uyarınca maktu vekâlet ücretinin altında kalmamak kaydıyla asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin 1/5’i oranında vekâlet ücreti yerine nispi ve tam vekâlet ücretine hükmedilmesi doğru olmamıştır.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacı vekilinin tüm, davalı vekillerinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davalı ...Ş. vekilinin temyiz itirazlarının kabulüne, (3) numaralı bentte açıklanan sebeplerle davalı vekillerinin temyiz itirazlarının kabulü ile İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalılara iadesine,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacıya yükletilmesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,

26.09.2023 tarihinde Başkan ...'ın karşı oyu ve oy çokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY

Zararın meydana gelmesinde veya artmasında zarar görenin de kusurunun bulunması halinde söz konusu olan müterafik kusur TBK'nın 52 nci maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre zarara uğrayan, zarar doğuran eyleme razı olmuş veya kendisinin sebep olduğu hal ve şartlar zararın meydana gelmesine etki yapmış veya tazminat ödevlisinin durumunu diğer bir surette ağırlaştırmış ise, hakim tazminat miktarını hafifletebilir.

Somut olayda davacı, motosiklette yolcu olarak bulunmaktadır. Uyuşmazlık Hakem Heyetince davacının kask takmaması nedeniyle müterafik kusur indirimi yapılmış; İtiraz Hakem Heyetince itirazın reddine karar verilmiştir. Hükme esas alınan rapordan davacının maluliyetinin ön kol kemiği kırığı nedeniyle söz konusu olduğu anlaşılmaktadır. Kask takılmaması ile davacının maluliyeti bulunan yaralanma bölgesi arasında illiyet bağı bulunmadığından müterafik kusur indirimi yapılmaması yönünde davacı yararına kararın bozulması gerektiğini düşündüğünden sayın çoğunluğun 1 numaralı bentteki temyiz itirazlarının reddi kararına katılmıyorum.