Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2022/9782 K.2023/5814

Taraflar arasındaki tasarrufun iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ve davalı ... Tekstil San. Ve Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve davalı ... Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmiş, incelemenin duruşmalı olarak yapılması davalı ... Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından istenilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 02.05.2023 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen gün ve saatte davacı vekili ... ... ... ile davalı ... Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili ... ... ... geldiler. Davacı vekili ve davalı vekilinin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen 02.05.2023 gününde Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ...'nın tekstil ürünleri imalatıyla uğraştığını, bu doğrultuda davalı borçlu ...'ya bir kısım tekstil ürünleri sattığını, davalının borçlarını ödemediğini, bunun üzerine müvekkilinin alacaklarının tahsili için Denizli 3. icra müdürlüğünün 2013/4485 E. Sayılı dosyası ile icra takibi başlattıklarını, davalının tüm mallarını kaçırdığını, mal kaçırmak amacıyla davalı ... firmasına;

dava konusu,19.....2013 tarihli 24702 nolu 33.430,75.TL bedelli, 29.....2013 tarihli 24219 nolu 37.097,07.TL bedelli, 29.....2013 tarihli 24220 nolu 38.186,16.TL bedelli, 01.07.2013 tarihli 29885 nolu 96.239,46.TL bedelli faturalar ile çok düşük bedellerden elindeki menkul malları devrettiğini, bu faturalarla yapılan menkul satışlarının muvazaalı olduğunu belirterek bu tasarrufların iptalini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. Vekili cevap dilekçesinde; somut olayda iptali istenen 19.....2013 tarihli fatura bedelli tasarruf tarihinden itibaren beş yıllık hak düşürücü sürenin geçildiğini 28.....2018 tarihinde bu davanın açıldığını beyanla davanın reddini savunmuştur.

2.Davalı ...; davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; ... Ltd. Şti.'nin yetkilisi ile ...'nın uzun yıllardır birbirlerini tanımakta olduğu, hem bilirkişi raporuna göre hem de tanık beyanlarına göre ikisi arasında önceye dayalı ticaretin de bulunduğu, yine fatura konusu ürünler taşınırken de Simtek'in yetkilisi ...

Yukarıca'nın ...'nın yanında olduğu, buna göre kendisinin ...'nın borca batık durumda olduğunu bilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne, davalılar arasında gerçekleştirilen 19/.../2013 tarihli 24702 seri nolu 33.430,75 TL bedelli.

29.....2013 tarihli, 24219 numaralı 37.097,07 TL bedelli, 29/.../2013 tarihli, 24220 numaralı, 38.186,16 TL bedelli, 01.07.2013 tarihli, 29885 numaralı, 96.239,46 TL bedelli faturalar ile havlu ve benzeri ürünlerin devrine ilişkin olan tasarruf işleminin iptali ile fatura konusu ürünlerin davalı ... Ltd.

Şti.'nin uhdesinde bulunmaması sebebiyle İİK 283/2 maddesi gereğince rayiç değeri olan 479.903,44 TL ile davacı tarafın alacaklı olduğu Denizli 3.İcra Müdürlüğünün 2015/485 esas sayılı dosyasındaki alacak ve ferileri ile sınırlı olmak üzere nakden sorumlu tutulmasına, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı ... Tekstil San. Ve Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde; nakden tazmin kararı ile birlikte davacı lehine devir tarihinden itibaren faize hükmedilmesi gerektiğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Davalı ... Tekstil San. Ve Tic. Ltd.

Şti. vekili istinaf dilekçesinde; davacı tarafça BK'nun 19.maddesine dayanılmadığından 19.....2013 tarihli fatura yönüyle İİK'nun 284.maddesi uyarınca 5 yıllık süre geçmekle, davanın usulden reddi gerektiğini, aynı faturalarla ilgili olarak davacının icrada mükerrer takip yaptığını, Denizli 1.AHM 2015/513 esas sayılı dosyasında açılmış ve derdest dava bulunduğunu, derdestlik itirazının gözetilmediğini, aciz belgesi şartlarının oluşmadığını, hatalı ve eksik bilirkişi raporuna dayanıldığını, aynı konudaki 2015/513 esas sayılı dosyada alınan bilirkişi raporu ile çelişkili,

yetersiz ve mesnetsiz rayiç değer tayininin hatalı olarak belirlendiğini, muvazaanın varlığının davacı tarafça ispat edilemediğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının istinaf itirazları yönüyle, tasarrufun iptali davasında istemin bedele dönüşmesi halinde bedel üzerinden faiz yürütülmesinin mümkün olmamasına göre davalı 3.kişinin nakden tazmin ile sorumluluğunda hüküm altına alınan miktara faiz işletilemeyeceğinden davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı borçlunun alacaklıdan mal kaçırma kastı ile davalı 3.kişiye menkulleri düşük bedelle devrettiği, bu hususun bilirkişi raporu ili belirlendiği,

borçlu ile aynı işkolunda(tekstil) faaliyet gösteren ve aralarında önceye dayalı ticaret bulunan davalı 3.kişinin borçlunun borca batık olduğunu ve mal kaçırma kastını ... kişilerden olduğu yerleşik Yargıtay kararları uyarınca açık olmakla İİK'nun 280.maddesindeki iptal şartlarının oluştuğu gerekçesiyle tasarrufun iptaline karar verilmesinde yasaya aykırılık bulunmadığı ancak davaya ve alacağa dayanak teşkil eden 19.....2013 tarihli fatura yönüyle İİK'nın 284.maddesinde düzenlenen genel dava hak düşürücü süresi olan 5 yıllık sürenin dava tarihi olan 28.....2018 tarihi itibariyle dolduğu anlaşılmakla söz konusu fatura yönüyle istemin hak

düşürücü süreden reddi gerekirken kabulü yerinde olmadığından ve dosya içerisinde bulunan ve incelenen icra dosyaları, yine tarafları aynı olan ve Bölge Adliye Mahkemesinin incelemesinden geçen Denizli 1.AHM'nin 2015/513 esas sayılı dosyasında faturaya konu malların rayiç piyasa değerinin 254.491,83 TL olarak belirlendiği ve anılan dosyada bilirkişi heyetince belirlenen değerin benimsendiği, davalının istinaf isteminin esastan reddine dair kesin olmak üzere karar verildiği, söz konusu dosyada davacı tarafın bilirkişi heyetince belirlenen menkullerin rayiç değeri yönüyle istinafa gelmediği,

faturaya konu menkul malların rayiç değeri ve ederinin bu miktar üzerinden kesinleştiği (davacı vekilince yalnızca faiz yönüyle kararın istinaf edildiği), davalı şirketin nakden tazminle sorumluluğunun 254.491,83 TL ile sınırlı olacağı gerekçesiyle davalı ... Tekstil San. ve Tic. Ltd.

Şti. vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile hükmün HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca yeniden oluşturulmasına, davanın kısmen kabulü ile, davaya konu 29.....2013 tarih 24219 nolu 37.097,07TL'lik fatura, 29/.../2013 tarih 24220 nolu 38.186,16 TL'lik fatura ile 01/07/2013 tarih 29885 nolu 96.239,46 TL'lik faturalara konu ürünlerin davalı ...

Tekstil Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine satışına ilişkin tasarrufun iptaline, davalı şirket ( 3.kişi) faturaya konu ürünleri (menkulleri) elinden çıkarmış olmakla menkullerin tasarruf tarihindeki rayiç değeri olan 254.491,83TL'yi aşmamak kaydı ile İİK'nın 283/2 maddesi gereğince davacının alacaklı olduğu Denizli 3. İcra Müdürlüğünün 2013/4485 esas sayılı dosyasındaki alacak ve ferileri ile sınırlı olarak nakden tazminle sorumlu tutulmasına, davacıya ... icra yetkisi verilmesine, dava konusu 19/.../2013 tarihli faturaya ilişkin istemin İİK'nın 284.maddesi uyarınca hak düşürücü süreden reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı ... Tekstil San. Ve Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davanın reddine karar verilen tasarruf konusu 19.....2013 tarihli fatura yönünden, tasarrufun iptali davası için hak düşürücü sürenin geçtiği kabul edilse dahi TBK 19 maddesi gereğince muvazaa davalarında hak düşürücü süre ya da zamanaşımı olmadığı için davanın kabulü gerektiğini, ....01.2020 tarihli bilirkişi raporunda da ... olduğu üzere mezkur ürünlerin 2013 yılı itibariyle rayiç değerinin toplamının 479.904,44TL olduğunu, diğer yerel mahkeme dosyasında tanzim edilen rapora ilişkin olarak da taraflarınca daha evvel itirazda bulunulduğunu, bahse konu raporun hükme esas alınmasının mümkün olmadığını, davanın kabulüne karar verilmiş ise de faize hükmedilmemesinin hatalı olduğunu belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

2.Davalı ... Tekstil San. Ve Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde.

İlk Derece Mahkemesi kararına karşı yaptığı istinaf başvurusunda bildirdiği sebepler ve ayrıca davaya konu edilen 29/.../2013 tarihli ve 24219 nolu 37.097,07 TL bedelli, 29.....2013 tarihli ve 24220 nolu 38.186,16 TL bedelli, 01.07.2013 tarihli ve 29885 nolu 96.239,46 TL bedelli toplam üç adet faturadan kaynaklanan malların satış tarihindeki rayiç fiyatlarının toplamının 233.999,58-TL olarak bulunmasına rağmen daha yüksek miktar üzerinden sorumlu tutulmasının yanlış olduğunu,

vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı şirkete verilmesine karar verilmesi gerekirken davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmesinin de hatalı olduğunu belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, İİK 277 ve devamı maddelerine göre açılmış tasarrufun iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 277 ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilinin tüm, davalı ... Tekstil San. Ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Tasarrufun iptali davalarında amaç, borçlunun haciz yada iflasından önce yaptığı ve aslında geçerli olan bazı tasarrufların geçersiz ya da "iyiniyet kurallarına aykırılık" nedeniyle alacaklıya karşı sonuçsuz kalmasını ve dolayısıyla o mal üzerinden ... icraya devamla alacağın tahsilini sağlamaktır. Davacı, iptal davası ... olduğu takdirde, tasarruf konusu mal üzerinde ... icra yolu ile hakkını almak yetkisini elde eder ve tasarruf konusu taşınmaz mal ise, davalı üçüncü şahıs üzerindeki kaydın düzeltilmesine gerek olmadan o taşınmazın haciz ve satışını isteyebilir (İİK.md.283/1). Bu yasal nedenle iptal davası, alacaklıya alacağını tahsil olanağını sağlayan, nispi nitelikte, yasadan ... bir dava olup; tasarrufa konu malların aynı ile ilgili değildir.

Bu davalarda 3.kişinin borçludan satın aldığı malı elinden çıkarması ve satın alan dördüncü kişinin davaya dahil edilmemesi ya da davaya dahil edilmekle birlikte iyi niyetli olduğunun anlaşılması halinde İİK’nın 283/2 maddesi uyarınca bedele dönüşen davada üçüncü kişinin dava konusu malı elinden çıkardığı tarihteki gerçek değeri oranında bedelle sorumlu tutulması gerekir.

Somut olayda; dava konusu menkul mallar davalı borçlu ... tarafından davalı 3.kişi ... Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne devredilmiş, şirket tarafından ise daha sonra elden çıkartılmış, davacı tarafından da tazminata hükmedilmesi talep edilmiş olduğundan.

Bölge Adliye Mahkemesince, tarafları ve tasarruf konusu menkul malları aynı olan emsal Denizli 1.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2015/513 esas sayılı dosyasında tasarruf konusu menkul malların rayiç piyasa değeri konusunda, anılan dosyada bilirkişi heyetince belirlenen değerin benimsenmesi, bu dosyada verilen kararın kesinleştiği ve söz konusu dosyada davacı tarafın bilirkişi heyetince belirlenen menkullerin rayiç değeri yönüyle istinafa gelmediği,

faturaya konu menkul malların rayiç değeri ve ederinin bu miktar üzerinden kesinleştiği (davacı vekilince yalnızca faiz yönüyle kararın istinaf edildiği) yönündeki gerekçesi yerinde ise de, sözü edilen dosyada tasarruf konusu menkul malların toplam gerçek değeri 233.999,58 TL olarak belirlenmiş olmasına rağmen Bölge Adliye Mahkemesince 254.491,83TL üzerinden davanın kabulü usul ve yasaya aykırıdır.

3.Yine Bölge Adliye Mahkemesinin gerekçeli kararının 8.bendinde, davanın reddedildiği miktar üzerinden kendisini vekille temsil ettiren davalı ... Tekstil San. Ve Tic. Ltd. Şti. lehine hesaplanan vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalı ... Tekstil San. Ve Tic. Ltd. Şti.'ne verilmesine karar verilmesi gerekirken sehven, davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmesi de doğru görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davacı vekilinin tüm, davalı ... Tekstil San. Ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) ve (3) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ... Tekstil San. Ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

8.400,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak duruşmada vekille temsil olunan davalı ... Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne verilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacıya yükletilmesine,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davalı ... Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne iadesine,

Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine, kararın bir örneğinin İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,