Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/10709 K.2024/7946

Taraflar arasında ilk derece mahkemesinde görülen maddi tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Mahkeme kararı davacılar vekili ve davalı ... İnş. Nak. Otom. Yakacak Mad. Tic. ve San. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili, 18.01.2012 tarihinde, davacıların oğlu/kardeşi/torunu ... ...'in, yolcu olarak bulunduğu araçla davalıların sürücüsü, işleteni ve zorunlu mali sorumluluk sigortacısı oldukları aracın çarpışması şeklinde gerçekleşen kazada vefat ettiğini belirterek, asıl davada fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile davacı anne ve baba için ayrı ayrı 1.000,00'er TL destekten yoksun kalma tazminatının olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiş, 11.12.2015 tarihinde talebini anne için 46.587,32 TL'ye, baba için 40.588,46 TL'ye artırmıştır.

Birleşen (Sakarya 2.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2013/349 E) davada, ölenin kardeşi olan davacı için 50.000,00; diğer birleşen (Sakarya 2.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2013/29 E) davada; davacılardan anne ve baba için 35.000,00'er TL, dede ve babaanne için 15.000,00'er TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren uygulanacak yasal faiziyle birlikte davalılar ... ve ... İnş. Nak. Otom. Yakacak Mad. Tic. ve San. Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekilleri ayrı ayrı cevap dilekçesinde; davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemece toplanan deliller ve benimsenen bilirkişi raporuna göre; asıl davanın kısmen kabulü ile davacı anne ... için 7.955,98, davacı baba ... için 7.631,23 TL maddi tazminatın davalılar ..., ...

Şirketi ve Grupama Şirketinden kaza tarihinden (Sigorta şirketinin poliçe limiti ile sınırlı olacak şekilde 07.06.2012 tarihinden itibaren) işletilecek yasal faizi ile birlikte müteselsilen alınarak davacılara verilmesine; birleşen davalardaki davacıların manevi tazminat taleplerinin kısmen kabulü ile davacı anne ... için 15.000,00 TL, davacı baba ... için 15.000,00 TL, davacı kardeş Oğuzhan için 15.000,00 TL, davacı dede Servet için 5.000,00 TL, davacı babaanne Nadiye için 5.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ... ve ...

Şirketi'nden kaza tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte müteselsilen alınarak adı geçen davacılara verilmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkeme kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve davalı ... İnş. Nak. Otom. Yakacak Mad. Tic. ve San. Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Hukuk Dairesi 20.03.2019 tarih ve 2016/8631 Esas 2019/3319 Karar

sayılı ilamında; "...1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde, bir usulsüzlük bulunmamasına göre, davalı ... İnş. Nak. Otom. Yakacak Mad. Tic. ve San. Ltd. Şti. vekilinin yerinde görülmeyen tüm; davacılar vekilinin davacı anne ve baba dışındaki davacıların manevi tazminat miktarlarına ilişkin sair, temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Dava, trafik kazasından kaynaklanan ölüm nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat istemine yöneliktir.

Asıl davada, davacıların uğradığı zarar tek bir olaydan kaynaklanmakta olup, 2918 sayılı KTK.’nun 88. ve BK.’nun 50. maddesi uyarınca haksız fiile karışanların her biri zarardan müteselsilen sorumludurlar. Davacılar, zararlarını müştereken ve müteselsilen talep edebilecekleri gibi yasanın verdiği müteselsilen talep hakkından açıkça vazgeçerek her bir failin kusuru oranında da talepte bulunabilirler.

Davacılar vekili dava dilekçesinde, maddi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini istemiş olup destek yolcudur.

Bu durumda mahkemece, davalıların kusuru oranında bir ayrıma gidilmeksizin tespit edilen zararın tümünden davalıların müştereken ve müteselsilen sorumluluğuna karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

3-Borçlar Kanunu’nun 47. maddesi hükmüne göre (6098 sayılı TBK. md. 56), hakimin özel halleri göz önünde tutarak manevi zarar adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği bir para tutarı adalete uygun olmalıdır. Manevi tazminat, zarara uğrayanda, manevi huzuru gerçekleştirecek ve tazminata benzer bir fonksiyonu da olan özgün bir nitelik taşır. Manevi tazminat bir ceza olmadığı gibi, mamelek hukukuna ilişkin zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir.

Zarar görenin zenginleşmemesi, zarar sorumlusunun da fakirleşmemesi gerekmektedir. Takdir edilecek miktarın, mevcut halde elde edilmek istenen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 22.06.1976 günlü ve 7/7 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı’nın gerekçesinde de takdir edilecek manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel hal ve şartlar da açıkça gösterilmiştir.

Bunlar her olaya göre değişebileceğinden, hakim bu konuda takdir hakkını kullanır iken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde objektif ölçülere göre isabetli bir biçimde göstermelidir.

Manevi tazminat zenginleşme aracı olmamakla beraber, bu yöndeki talep hakkındaki hüküm kurulurken olay sebebiyle duyulan acı ve elemin kısmen de olsa giderilmesi amaçlanmalı ve bu sebeple tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile birlikte olayın meydana geliş şekli de gözönünde tutularak, hak ve nasafet kuralları çerçevesinde bir sonuca varılmalıdır. Zira, Türk Medeni Kanununun 4. maddesinde, kanunun takdir hakkı verdiği hallerde hakimin hukuka ve hakkaniyete göre hükmedeceği öngörülmüştür.

Yukarıda belirtilen hususlar dikkate alındığında, birleşen (Sakarya 2.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2013/29 E) davada, davacı anne ve baba lehine takdir olunan manevi tazminatların bir miktar az olduğu görülmüş ve bu davacılar yönünden hakkaniyete uygun manevi tazminatlara hükmedilmek üzere kararın bozulması gerekmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla, bozma ilamına uyularak asıl dava bakımından: davacı ... tarafından davalılar ..., ... Şirketi ve Groupama şirketi aleyhine maddi tazminat talepli açılan davanın kısmen kabul, kısmen reddi ile, belirlenen 22.645,54 TL maddi tazminatın davalılar ..., ...

Şirketi ve Groupama şirketinden, kaza tarihi olan 18.01.2012 tarihinden, sigorta şirketi bakımından ise 07.06.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, yine sigorta şirketi bakımından poliçe limiti ile sınırlı olmak kaydıyla, müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacı ... tarafından davalılar ..., ...

Şirketi ve Groupama Şirketi aleyhine maddi tazminat talepli açılan davanın kısmen kabul, kısmen reddi ile; belirlenen 46.645,79 TL maddi tazminatın davalılar ..., ...

Şirketi ve Groupama şirketinden, kaza tarihi olan 18.01.2012 tarihinden, sigorta şirketi bakımından ise 07.06.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, yine sigorta şirketi bakımından poliçe limiti ile sınırlı olmak kaydıyla, müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'ye verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, birleşen dava (2013/29 e.) bakımından: davacı ... tarafından davalılar ... ve ...

Şirketi aleyhine manevi tazminat talepli açılan davanın kısmen kabul, kısmen reddi ile; belirlenen 30.000,00 TL manevi tazminatın ... ve ... Şirketi'nden haksız fiil tarihi olan 18.01.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacı ... tarafından davalılar ... ve ...

Şirketi aleyhine manevi tazminat talepli açılan davanın kısmen kabul, kısmen reddi ile; belirlenen 30.000,00 TL manevi tazminatın ... ve ... şirketi'nden haksız fiil tarihi olan 18.01.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'ye verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacı ... tarafından davalılar ... ve ...

Şirketi aleyhine manevi tazminat talepli açılan davanın kısmen kabul, kısmen reddi ile; belirlenen 5.000,00 TL manevi tazminatın ... ve ... şirketi'nden haksız fiil tarihi olan 18.01.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacı ... tarafından davalılar ... ve ...

Şirketi aleyhine manevi tazminat talepli açılan davanın kısmen kabul, kısmen reddi ile; belirlenen 5.000,00 TL manevi tazminatın ... ve ... Şirketi'nden haksız fiil tarihi olan 18.01.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, birleşen dava (2013/349 e.) bakımından: davacı ... tarafından davalılar ... ve ...

Şirketi aleyhine manevi tazminat talepli açılan davanın kısmen kabul, kısmen reddi ile; belirlenen 15.000,00 TL manevi tazminatın ... ve ... Şirketi'nden haksız fiil tarihi olan 18.01.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve davalı ... İnş. Nak. Otom. Yakacak Mad. Tic. ve San. Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; güncel verilerle yeniden hesaplama yapılması gerektiğini, dava belirsiz alacak olup gerekçede ıslah dilekçesi olarak geçmesi hatalı olup bedel artırım dilekçesi olmasının hatalı olduğunu, manevi tazminatların az olduğunu, maddi tazminatlar bakımından davacılar lehine tek vekalet ücreti hükmedilmesinin hatalı olduğunu, manevi tazminat diğer bozma dışı kalan 3 davacı bakımından davalılar lehine fazla vekalet ücreti hükmedilmesinin hatalı olduğunu belirterek Mahkemece verilen kararın bozulmasını istemiştir.

Davalı ... İnş. Nak. Otom. Yakacak Mad. Tic. ve San. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde; maddi tazminat hesaplanma şekli, pay, bakiye ömür destek süresinin hatalı olduğunu, hesaplama hatası yapıldığını, kusur oranının yüksek olduğunu, müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, manevi tazminatların fahiş olduğunu belirterek Mahkemece verilen kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; trafik kazasından kaynaklanan destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 53 ve 56 ncı maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davalı ... İnş. Nak. Otom. Yakacak Mad. Tic. ve San. Ltd. Şti. vekilinin tüm ve davacılar vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Dosya kapsamından davalı şirkete sigortalı araç sürücüsünün kazadaki % 40 kusur oranı üzerinden hesaplanan tazminatın hüküm altına alındığı mahkeme ilk hükmünün, müteselsil sorumluluk uyarınca tam kusur üzerinden tazminata karar verilmesi gerektiği vurgulanarak davacı tarafça temyiz edildiği.

Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nce, davalıların kusuru oranında ayrıma gidilmeksizin tespit edilen zararın tümünden davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulması gerektiği gerekçesiyle ilk hükmün davacı yararına bozulduğu, mahkemece, bozmadan önceki (ilk) hükme esas alınan 04.09.2015 tarihli aktüer raporunun kesinleştiği gerekçesiyle, anılan raporda hesaplanan miktarın tam kusura denk gelen bölümünün hüküm altına alındığı görülmektedir.

Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin bozma ilamının davacılar yararına olduğu dikkate alındığında, mahkemenin anılan bu kabulü yerinde olmamıştır.

Açıklanan nedenlerle; mahkeme ilk hükmünün davacılar yararına bozulduğu ve tazminat hesabının karar tarihine en yakın (güncel) verilerle yapılması gerekeceği gözetilerek, rapor düzenleyen bilirkişiden güncel verilerle hesap yapılması hususunda ek rapor alınarak karar verilmesi gerektiğinden, hükmün bozulması gerektirmiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ... İnş. Nak. Otom. Yakacak Mad. Tic. ve San. Ltd. Şti. vekilinin tüm, davacılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE, 2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA, Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davalı ...ne yükletilmesine,İstek hâlinde peşin alınan temyiz harcının davacılara iadesine,Dosyanın, mahkemeye gönderilmesine,19.09.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.