Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/10803 K.2023/14003

Taraflar arasında görülen tasarrufun iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı vekili ve davalı Tırsan Treyler San. Tic. ve Nak. A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin, davalı Umut Taşıma Hizmetleri Tic. Ltd. Şti.'den toplam 467.817,59 TL alacaklı olduğunu, alacağın tahsili için takip yaptıklarını, 23.05.2013 tarihli haciz tutanaklarının aciz vesikası hükmünde olduğunu, böylece hacizlerde alacağın tahsil imkanı olmadığını, davalı Umut Taşıma Hizmetleri Tic. Ltd. Şti.'nin (Umut Taşıma) 28.01.2013 tarihinde diğer davalı Tırsan Treyler San. Tic. Nak.

A.Ş'ye (Tırsan) kendisine ait dava konusu araçlarını devrettiğini, bu satışların hileli ve alacaklıları zarara uğratma amacına yönelik olarak yapıldığını, alacaklılara zarar vermek kastıyla yapıldığının bilinmesi gerektiğini belirterek dava konusu iş makinelerine ilişkin 28.01.2013 tarihli tasarrufların, her üç takipteki alacak ve ferilerini karşılayacak miktarda, İİK'nun 277 vd. maddeleri gereğince iptaline karar verilmesini

talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Tırsan Treyler San. Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; dava konusu araçların müvekkiline diğer davalı Umut Taşıma tarafından noter satışı ile satıldığını, fakat Taşıma tarafından araçların çalındığı iddia edilerek halen kendilerine teslim edilmediğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı Umut Taşıma Hizmetleri Tic. Ltd. Şti.; davaya cevap vermemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 09.02.2016 tarihli ve 2013/335 Esas, 2016/45 Karar sayılı kararı ile; borçlu davalının aciz durumu ispat edilemediğinden dava şartı yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı Tırsan Treyler San. Tic. ve Nak. A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 20.05.2019 tarihli ve 2016/9173 Esas, 2019/6371 Karar sayılı ilamı ile; "...Somut olayda takip konusu borçlarının 05.03.2010 tarihli faktoring sözleşmesinden kaynaklandığı, alacağın gerçek olduğu ve borçlu hakkındaki takiplerin kesinleştiği, iptali istenilen tasarrufun borcun doğumundan sonra 28.01.2013 tarihinde gerçekleştiği sabittir. Uyuşmazlık borçlunun aciz halinin var olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Borçlu adresinde 23.05.2013 tarihinde haciz yapılmış ve haczi kabil mal bulunmamış ise de Mahkemece 23.05.2013 tarihli haciz tutanağı, borçlunun araç ve taşınmaz malları bulunduğu gerekçesi ile geçici aciz belgesi olarak kabul edilmemiştir. İcra dosyası kapsamından davalı borçlu şirket adına kayıtlı araç ve taşınmaz malların olduğu anlaşılıyor ise de gelen bir kısım kayıtlardan taşınır va taşınmaz üzerinde bir çok haciz ve ipotek olduğu görülmektedir.

Yapılacak iş, borçlu adına kayıtlı tüm araç ve taşınmaz mallarını üzerindeki haciz, ipotek ve diğer sınırlamaları gösterir şekilde celp edilerek, gerekirse değerleri konusunda kıymet takdiri yapılarak, araç ve taşınmazın değerlerine göre üzerlerindeki haciz ve ipotekleri karşılamaya giderek davacının alacaklarını karşılamaya elverişli olup olmadığı tespit edilerek borçlunun aciz halinin belirlenmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olmuştur." gerekçesi ile karar bozularak dosya kararı veren Mahkemeye gönderilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı borçlu Taşıma ile üçüncü kişi davalı Tırsan Şirketi arasında önceye dayalı ticari ilişkinin bulunduğu, bu itibarla mali durum hakkında bilgi sahibi olunması gerektiği gibi davaya konu ticari araçların sayısı ve aynı gün devredilmeleri göz önüne alındığında alacaklılardan mal kaçırma iradesinin bulunduğu gerekçesiyle, davanın kabulü ile,

(), (), (), (), (), (), ( 2), (), (), (), (), (), (), (), ( plakalı ticari araçlar hakkındaki, davalılar arasındaki tasarrufların İstanbul 37. İcra Müdürlüğü'nün 2012/21828, İstanbul 3. İcra Müdürlüğü'nün 2013/4800 ve İstanbul 3. İcra Müdürlüğü'nün 2013/4801 sayılı dosyalardaki asıl alacak ve fer'ileri ile sınırlı olmak üzere İİK'nın, 277 vd. maddelerine dayalı olarak iptallerine, davacı alacaklıya, alacağın tahsili amacı ile cebr-i satış yetkisi verilmesine, ( ), (), () ve () plakalı ticari araçların 13.03.2013 tarihinde elden çıkarıldığı,

4. kişiye satıldığı anlaşılmakla, bu araçların elden çıkarıldığı tarihteki değeri olan 92.000,00 TL tazminatın, faizsiz olarak İİK'nın 277/ vd. Maddelerine dayalı olarak, İstanbul 37. İcra Müdürlüğü'nün 2012/21828, İstanbul 3. İcra Müdürlüğünün 2013/4800 ve İstanbul 3. İcra Müdürlüğü'nün 2013/4801 sayılı dosyalardaki asıl alacak ve fer'ileri ile sınırlı olmak üzere, davalı 3. kişi Tırsan Treyler San. Tic. Nak. A.Ş. den alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı Tırsan Treyler San. Tic. ve Nak. A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davacı tarafından cebri icra ve satış yetkisinin kullanılmasının imkansız olduğunu, davanın kabul edildiği 15 tane araç yönünden her ne kadar dava dilekçesinde tasarrufların iptali talep edilmişse de davalıların yakın ticari ilişkiler etrafında faaliyet gösterdikleri taşımacılık sektöründe, ödenmemiş borcu bulunan tır dorsesi sahibi firmaların;

muvazaalı işlemlerle orijinal tır dorselerini ortadan kaldırarak alacaklı firmaların alacağına kavuşabilmesi için başvuracağı icrai işlemlerin önünü kestiklerini, trafiğe tescili yapılmış olan ve ruhsatında rehinli ibaresi yer alan tır dorselerinin plakalarını değiştirip, değiştirilen plakalar üzerinden yeni faturalar keserek aynı dorseleri yeni plakalarla tekrardan trafiğe tescil ettirdiklerini, çalınma hadisesinin davacıya cebri icra ve satış yetkisi verilmesine engel olamayacağını, ancak davacıya verilecek olan yetkinin davalıların muvazaalı işlemleri nedeniyle kullanılamayacağını,

bu nedenle davacı lehine üzerinde cebri icra ve satış yetkisine hükmedilen araçlar üzerinde bu yetkinin kulalnılması neredeyse imkansız olduğundan yerel mahkemece nakden tazmine karar verilmesi gerektiğini, karar tarihinden itibaren yasal faiz uygulanması gerektiğini belirterek mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.

Davalı Tırsan Treyler San. Tic. ve Nak.

A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde; davacının alacağını tahsil ettiğini, davacı şirketin borçlu Umut Taşıma Şti.'nden olan aynı alacağı için açtığı İstanbul Anadolu 12. Asliye Hukuk Mahkemesi 2019/290 Esas sayılı bir başka tasarrufun iptali davası bulunduğunu, söz konusu davanın kabul edildiğini, davacı şirketin alacağının tahsilini bu dosyadan sağlayabileceği açık olduğundan ve alacağı kalmayacağından bu dosyanın Mahkemece beklenilmesi gerektiğini, davalı şirketin Tırsan marka damper ve treylerlerin üreticisi ve satıcısı olup, kurumsal bir şirket olduğunu,

bu nedenle sektördeki davalı gibi bir çok firmaya ticari araç sattığı gibi bu firmalardan araçlar da aldığını, müvekkilinin satın aldığı araçlardan 12 tanesinin kendisine teslim edilemeden çalındığını, konuya ilişkin olarak Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesi 2021/802 Esas sayılı dosyası ile diğer davalı Umut Taşıma Şti.'ne karşı satış sözleşmesinin iptali için dava açtıklarını, bu davanın bekletici mesele yapılması gerektiğini, araçların değerlerinin tespiti için alınan bilirkişi raporlarının araçlar görülmeden emsal incelemesi dahi yapılmadan eksik inceleme ile tanzim edildiğini belirterek mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, İİK 277 ve devamı maddelerine göre açılmış tasarrufun iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 277 ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili ve davalı Tırsan Treyler San. Tic. ve Nak. A.Ş. vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. İcra ve İflas Kanunu'nun 277 ve izleyen maddelerinde düzenlenen tasarrufun iptali davalarında amaç, borçlunun haciz ya da iflasından önce yaptığı ve aslında geçerli olan bazı tasarrufların geçersiz ya da "iyiniyet kurallarına aykırılık" nedeniyle alacaklıya karşı sonuçsuz kalmasını ve dolayısıyla o mal üzerinden cebri icraya devamla alacağın tahsilini sağlamaktır.

Bu tür davaların dinlenebilmesi için, davacının borçludaki alacağının gerçek olması, borçlu hakkındaki icra takibinin kesinleşmiş olması, iptali istenen tasarrufun takip konusu borçtan sonra yapılmış olması ve borçlu hakkında alınmış kesin veya geçici aciz belgesinin (İİK'nun 277 md) bulunması gerekir. Bu ön koşulların bulunması halinde ise İİK'nun 278, 279 ve 280 inci maddelerinde yazılı iptal şartlarının bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.

Özellikle İİK'nun 278 inci maddesinde akdin yapıldığı sırada kendi verdiği şeyin değerine göre borçlunun ivaz olarak pek aşağı bir fiyat kabul ettiği ve yasanın bağışlama hükmünde olarak iptale tâbi tuttuğu tasarrufların iptali gerektiğinden mahkemece ivazlar arasında fark bulunup bulunmadığı incelenmelidir. Aynı maddede sayılan akrabalık derecesi vs. araştırılmalıdır.

Keza İİK'nun 280 inci maddesinde malvarlığı borçlarına yetmeyen bir borçlunun alacaklılarına zarar vermek kastıyla yaptığı tüm işlemler, borçlunun içinde bulunduğu mali durumu ve zarar verme kastının işlemin diğer tarafınca bilindiği veya bilinmesini gerektiren açık emarelerin bulunduğu hallerde tasarrufun iptal edileceği hususu düzenlendiğinden yapılan işlemde mal kaçırma kastı irdelenmelidir.

Öte yandan İİK'nun 279 uncu maddesinde de iptal nedenleri sayılmış olup bu maddede yazılan iptal nedenlerinin gerçekleşip gerçekleşmediği de takdir olunmalıdır.

Somut olayda, davacı vekili dava dilekçesi ile davalılar arasında düzenlenen dava konusu araçların devrine ilişkin tasarrufların iptalini talep etmiştir. Mahkemece her ne kadar davanın kabulüne karar verilmişse de; araçları devralan davalı Tırsan Treyler San. Tic. ve Nak.

A.Ş.'nin dava konusu edilen (), (), (), (), (), (), (), (), (), (), (), () plaka sayılı araçların kendilerine satıldığını ancak teslim edilmediğini, satış işleminden 2 hafta sonra davalı şirket yetkililerinin araçların çalındığını bu nedenle teslim edemeyeceklerini söylediklerini, satıma konu edilen 12 adet aracın trafik kaydına çalındı şerhi konduğunu belirterek teslim edilmeyen bu araçların noter satış sözleşmelerinin iptaline karar verilmesi talebi ile Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/802 E., 2021/831 K. sayılı dosyası ile dava açıldığını belirttiği anlaşılmıştır.

O halde mahkemece. Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/802 E., 2021/831 K. sayılı sözleşmenin iptali davasının sonucu ve kesinleşmesi beklenerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı hüküm tesisi isabetli görülmemiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davacı vekili ve davalı Tırsan Treyler San. Tic. ve Nak. A.Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacı vekili ve davalı Tırsan Treyler San. Tic. ve Nak. A.Ş. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davacı ve davalı Tırsan Treyler San. Tic. ve Nak. A.Ş.'ye iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,