Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/13403 K.2024/9576

Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda; asıl davada, davalılardan ... Madencilik Ltd Şti. yönünden sulh nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, diğer davalılar yönünden taleple bağlı kalınarak davanın kabulüne; birleşen davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili asıl dava dilekçesinde; davacının ... Köyü 103 ada 319 ve 328 parsel sayılı taşınmazların maliki olduğunu, taşınmazlar içerisinde zeytin ağaçları bulunduğunu, davalı şirketlerin davacının taşınmazlarının yanında mermer işi yaptıklarını ve mermer çıkarırken ne kadar mermer ve toprak varsa müvekkilinin taşınmazlarına döküldüğünü ve zamanla taşınmazlarını kapladığını, bu nedenle zeytin ağaçlarından da istifade edemediğini, havuzu ve su motorunun toprak altında kaldığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 40.000,00 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

2. Davacı vekili birleşen dava dilekçesinde; asıl dava dosyasında alınan bilirkişi raporunda hesplanan 20.154,33 TL fazlaya dair tazminatın davalılardan tahsilini talep etmiştir.

II.CEVAP

1.Davalı ... vekili asıl ve birleşen davaya vermiş olduğu cevap dilekçesinde; davacının muhatabının kendileri olmadığını, müvekkili tarafından 2007 yılında maden ocağının diğer davalıya 5 yıllığına kiraya verildiğini, müvekkilinin 2007 yılından bu yana maden ocağını hiç işletmediğini, talep edilen tazminat miktarının çok yüksek olduğunu belirterek davanın husumet ve esastan reddini istemiştir.

2. Davalı ... Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketi vekili asıl davaya vermiş olduğu cevap dilekçesinde; öncelikle husunet itirazında bulunduklarını, dava ile hiçbir ilgileri bulunmadığını, sahada faaliyetleri de olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

3.Davalı ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi vekili asıl ve birleşen dava cevap dilekçesinde; kendilerinin olayla hiçbir ilgisi bulunmadığından davanın reddi gerektiğini, davacının talebini 17.02.2012 tarihinden sonrası olarak sınırladığını, bu durumda diğer davalının sorumlu olduğunu, müvekkilinin zararın oluşmasına sebebiyet vermediğini belirterek, davanın zamanaşımı ve esastan reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin, 21.12.2015 tarih ve 2013/371 esas, 2015/763 karar sayılı ilamıyla davanın kısmen kabulü ile, davalı ... . San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne karşı açılan davanın reddine, taleple bağlı kalınarak 40.000,00 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte diğer davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkeme kararına karşı süresi içinde ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi vekili, davalı ... İthalat İhracat Limited Şirketi vekili ve davalı ... Şirketi vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 02.03.2020 tarih ve 2019/2731 Esas, 2020/1030 Karar sayılı ilamıyla; "... 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 124. maddesi "Bir davada taraf değişikliği, ancak karşı tarafın açık rızası ile mümkündür. Bu konuda kanunlarda yer alan özel hükümler saklıdır. Ancak, maddi bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebi, karşı tarafın rızası aranmaksızın hâkim tarafından kabul edilir. Dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa, hâkim karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebilir. Bu durumda hâkim, davanın tarafı olmaktan çıkarılan ve aleyhine dava açılmasına sebebiyet vermeyen kişi lehine yargılama giderlerine hükmeder." hükmünü düzenlemiştir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu tasarısının Adalet Komisyonunda yapılan görüşmesi sırasında tasarıya eklenen 3 ve 4. fıkralara ilişkin gerekçe incelendiğinde yasa koyucunun temsilde yanılma nedeniyle yapılacak taraf değişikliğini de madde kapsamında kabul ederek düzenleme yaptığı anlaşılmaktadır. Gerekçeye bakılmaksızın dahi; yasa koyucunun daha ağır usul hatası olan tarafın yanlış gösterilmesinde kabul edilebileceğini belirttiği iradi taraf değişikliğinin, diğerine göre daha hafif usul hatası içeren temsilde yanılma halinde de yapılabileceğinin kabulü gerekir. Bu nedenle HMK'nun 124. maddesi temsilcide yanılma suretiyle tarafın hatalı gösterilmesi halinde de uygulanabilecektir.

Dosyadaki bilgi ve belgelerden; dava dilekçesinde, davalı ünvanının HBS Madencilik Şirketi olarak gösterildiği, dava dilekçesinin “... Madencilik Şirketi” yazılarak ... Köyü ... Mevkii 1625 ada .../Antalya adresinde 16/01/2014 tarihinde ... imzasına tebliğ edildiği, bu adresin ise ticaret sicil kayıtlarına göre ...’nin adresi olduğu anlaşılmıştır. Enerji Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın 22/05/2014 tarihli cevabi yazısında ise 43754 sayılı maden ruhsatının 18/12/2012 tarihinde ... San.ve Tic. Ltd.Şti.’ne, 16/01/2013 tarihinde de ...’ne devredildiği belirtilmiş, ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ile ilgili herhangi bir devir bilgisine yer verilmemiştir.

Yukarıda yapılan açıklama ve sözü edilen kurallarla birlikte somut olay değerlendirildiğinde; davanın yöneltildiği şirket ünvanının tam ve doğru olarak belirtilmesi için mahkemece öncelikle davacı tarafa süre verilmesi, davalı şirket tüzel kişiliği tam olarak tespit edildikten sonra da dava dilekçesinin muhatap davalıya usulüne uygun olarak tebliğinin ardından, taraf teşkili sağlandıktan sonra uyuşmazlığın esası hakkında hüküm kurulması gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya uygun düşmemiş, bu durum kararın bozulmasını gerektirmiştir...." gerekçesiyle diğer temyiz itirazları incelenmeksizin hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla, davacının 21.11.2022 tarihli beyan dilekçesi ile davalı tarafların unvanlarını, 1-..... İth. İhr. Ltd. Şti. 2-.... San. ve Tic. Ltd. Şti.. 3- ... San ve Tic. Ltd. Şti. olarak belirlediği, aynı tarihli beyan dilekçesi ile davalılardan .... İth. İhr. Ltd.

Şti ile aralarında anlaştıklarını ve bu davalıya karşı davaya devam etmeyeceklerini bildirmekle bu taraf yönünden sulh nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına dair karar vermek gerektiği, davacı vekili talebini arttırmadığından taleple bağlı kalınarak diğer davalılar yönünden davanın kabulüne karar vermek gerektiği gerekçesiyle asıl davada taleple bağlı kalınarak 40.000,00 TL tazminatın diğer davalılardan tahsiline; birleşen dava yönünden, zamanaşımına uğradığından davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuran

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı .... Sanayi Ticaret Limited Şirketi vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ...

Sanayi Ticaret Limited Şirketi vekili temyiz dilekçesinde; yargılama sırasında müvekkilinin taraf sıfatından çıkartıldığını, buna rağmen aleyhe hüküm kurulduğunu, davacı vekilinin 12.06.2014 tarihindeki celsede talebin 17.01.2012 tarihinden sonraki zararlara yönelik olduğunu bildirdiğini, zarar talebini ibra tarihi olan 17.02.2012 tarihinden sonraki dönem olarak duruşmada açıkladığını, ibra yazısından bir ay sonra ruhsatın devredildiğini, davacının talebinin bu bir aylık süre için olduğunu, 10.05.2007 tarihinde diğer davalı ...

Rödeovans sözleşmesi imzalandığını, verimsizlik üzerine sahayı, kira süresi bitmeden akdi feshederek terk ettiğini, ayrıca Mut Şubesinin 18.01.2010 tarihli ortaklar kurulu kararıyla kapatıldığını ve Ticaret Sicil Gazetesinde ilan da edildiğini, açılan davanın reddi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, haksız fiil nedeniyle maddi ve manevi tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakameleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 427, 438 ve 439 uncu maddesi, 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun (mülga) 41 inci maddesi.

3. Değerlendirme

Dosyadaki bilgi ve belgelerden; davacı tarafça tazminat istemli dava açılmadan önce Mut Sulh Hukuk Mahkemesinin 2011/37 D.iş. sayılı dosyasında mahallinde tespit yapıldığı ve bilirkişi raporlarına istinaden davalı ... İthalat İhracat Limited Şirketi ile davacı arasında protokol imzalandığı ve davacıya 7.000,00 TL ödeme yapıldığı anlaşılmıştır. Davacı vekili ise 12.06.2014 tarihli celse beyanlarında davalı tarafından ( ....

İhracat Limited Şirketi) sunulan 07.01.2012 tarihli anlaşma protokolü başlıklı belgeye göre davalının zararının giderildiğini, sözleşmenin 2, 3 ve 4 numarasında belirtilen hususların yerine getirildiğini, talebin sözleşmeden sonraki hasarlar için olduğunu belirtmiştir. Davacı asıl 03.07.2014 tarihli celse beyanında, davalı şirketten 7.000,00 TL ödeme aldığını beyan etmiştir. Davalı ...

Sanayi Ticaret Limited Şirketi ise yargılamanın başından beri davaya konu taşınmazın yakınındaki maden sahasında uzun zamandır faaliyette bulunmadığını, tazminat talep edilen dönemde maden sahasındaki tüm çalışmalarını sornlandırdığını belirterek, birtakım bilgi ve belgeyi de dosyaya ibraz etmiştir.

Şu halde; mahkemece, öncelikle Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü ve ilgili diğer kurumlardan davalının sahadaki faaliyetlerinin talebe konu tarihler itibariyle devam edip etmediği de araştırılmak suretiyle, davalıca dosyaya ibraz edilen diğer bilgi ve belgeler tüm dosya kapsamı ile birlikte değerlendirilerek, davalı ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi'nin talep tarihi itibariyle davaya konu alanda faaliyetlerine devam edip etmediği araştırılmadan eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya uygun düşmemiş kararın bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Değerlendirme bölümünde açıklanan nedenle davalı ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davalı ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi'ye iadesine,