Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/3138 K.2023/6757

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince başvurunun kabulüne karar verilmiştir.

Karara davalı vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine İtiraz Hakem Heyetince itirazın reddine karar verilmiştir.

... kararının davalı vekilince temyizi üzerine Dairece yapılan temyiz incelemesi sonucunda ... kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyetince bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

... kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 13.02.2016 tarihinde davacının yolcu konumunda olduğu ve davalıya trafik sigortalı minibüsün yaptığı tek taraflı trafik kazası sonucu davacının yaralanarak %31 oranında malul kaldığını, davalı tarafından yapılan 152.823,64 TL'lik ödemenin hem eksik olduğunu hem de ihbar tarihinden itibaren faiz ödemesi yapılmadığını belirterek belirsiz alacak davası olarak 1.000,00 TL maddi tazminatın başvuru tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş; 26.02.2018 tarihli dilekçesiyle talebini 58.614,10 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacıya %31 maluliyet oranı, TRH 2010 Yaşam Tablosu, 1.8 teknik faiz ve sigortalı aracın tam kusuru üzerinden yapılan hesaplama sonucu 20.10.2017 tarihinde 152.823,64 TL ödeme yapmaları nedeniyle talebin reddi gerektiğini, davacının sunduğu maluliyet raporunu kabul etmediklerini, müterafik kusurun araştırılarak indirim yapılmasını talep ettiklerini belirterek başvurunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. ... KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; kusur ve maluliyet oranı konusunda taraflar arasında ihtilaf bulunmadığı, alınan hesap raporunun benimsendiği gerekçesiyle başvurunun kabulü ile 58.614,10 TL bakiye sürekli iş göremezlik tazminatının 12.09.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin 06.06.2018 tarihli ve 2018/İHK-3693 sayılı kararı ile; davalının itirazının reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 30.05.2022 tarihli ve 2022/4222 Esas, 2022/7886 Karar sayılı ilamıyla; "...Davalı vekili; davanın başından itibaren aynı maluliyet oranı üzerinden davacıya ödeme yapıldığını, bu nedenle bakiye tazminat alacağı çıkmasının mümkün olmadığını savunmuş, İtiraz Hakem Heyetince davalının hesap raporuna itiraz etmediği ve davacı lehine usuli kazanılmış hak oluştuğu, bu nedenle itiraz aşamasında rapora itiraz etmesinin mümkün olmadığı gerekçesi ile davalının hesap raporuna yönelik itirazları konusunda bir değerlendirme yapmayarak davalının bu yöne ilişkin itirazının reddine karar vermiştir.

Davalı vekili temyizinde, hesap raporuna 28.02.2018 tarihinde e-mail yoluyla itiraz ettiklerini, ancak İtiraz Hakem Heyetince hesap raporuna yönelik itirazları gözetilmeksizin hüküm kurulduğunu temyiz dilekçesinde ileri sürerek rapora yönelik itirazlarını tekrarlamıştır.

Dairemizce temyiz aşamasında Dairemizce verilen geri çevirme kararı üzerine Sigorta Tahkim Komisyonunca davalı vekilinin bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi ve dilekçenin iletildiği mail çıktısı dosya kapsamına alınmıştır.

Bu durumda; temyiz incelemesinin yapılabilmesi için İtiraz Hakem Heyetince davalının hesap raporuna yönelik itirazları da gerekçeli olarak değerlendirilmek suretiyle sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

Bozmanın kapsam ve şekline göre davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir." gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. İtiraz Hakem Heyetince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalının dava öncesi ibraname mukabili 152.823,64 TL ödeme yaptığı, 20.10.2017 tarihli belgenin borcu sona erdiren ibra niteliğinde olduğu, ödenen tazminatın ödenmesi gereken miktarı karşılama oranı %50 veya altında olmasının yetersizlik kriterini sağlayacağı, %25 ile %50 arasında bir farkın bulunması durumunda ise hakemin takdir hakkını kullanmasının uygun olacağı, %25'in altında ise yetersizliğin ispatlandığının kabul edileceği, hesap raporunda ödeme tarihi itibarıyla zararın 191.716,15 TL olarak belirlendiği,

yapılan 152.823,64 TL ödeme ile zararın %79.71'inin karşılandığı, aradaki farkın %25'in altında kaldığı (%20.29) ve ibranamenin iptalinin kabil olmadığı, ibraname ve yapılan ödeme ile borcun sona erdiği, bu nedenle başkaca itirazların incelenmesine yer olmadığı gerekçesiyle davalının itirazının kabulü ile karar kaldırılarak başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; kararın bozmaya uygun olmadığını, hesaplama ile yapılan ödeme arasındaki farkın %25'in altında olduğundan bahisle zorlama bir gerekçe ile başvurunun reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek ... kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... şirketi tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (...) Poliçesi ile teminat altına alınan ve davacının yolcu konumunda olduğu aracın 13.12.2016 tarihinde yaptığı tek taraflı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı yolcunun uğradığı zarar sebebiyle eksik ödeme yapıldığı iddiası ile bakiye sürekli iş göremezlik tazminatı talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370, 371 ve 297 nci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54 üncü maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90, 91 ve 111 inci maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun (5684 sayılı Kanun) 30 uncu maddesi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme 2918 sayılı Kanun'un 111 inci maddesine göre, Karayolları Trafik Kanunu'nda öngörülen hukuki sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmalar geçersizdir. Tazminat miktarlarına ilişkin olup da yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşmalar veya uzlaşmalar yapıldıkları tarihten itibaren başlayarak iki yıl içinde iptal edilebilir.

Kanun hükmünde iptal nedeni olarak nesnel (objektif) bir ölçü kabul edilmiş; zarar gören yönünden yetersizliğin (eksik ödemenin) ve zarar sorumlusu yönünden aşırılığın (fazla ödemenin) "açıkça belli olması" yeterli olup, ayrıca 818 sayılı Kanun'un 21 inci maddesi ile 23, 28, 29 ve devamı maddelerinde ve 6098 sayılı Kanun'un 28 ile 30, 36, 37 nci maddelerindeki yanılma, yanıltma, aldatma, korkutma, bilgisizlik, deneyimsizlik, parasal yönden darda ve sıkıntıda olmak gibi iradeyi sakatlayan durumlara sığınılmasına ve bunların kanıtlanmaya çalışılmasına gerek yoktur.

Ölçü, gerçek zarar ile ödenen tazminat arasında az veya çok bir farkın bulunmasıdır. Gerçek anlamda ibranameden söz edebilmek için tazmin edilecek miktar ile buna karşılık alınan meblağ arasında açık oransızlığın bulunmaması şarttır. Başka bir anlatımla, açık oransızlığın bulunduğu durumlarda anılan belge ibraname değil ancak makbuz niteliğindedir. Açık oransızlık (açık nispetsizlik-fahiş fark) kavramını da gelinen noktada açıklamak gerekmektedir.

Açık oransızlık, karşılıklı edimler arasında "göze çarpan aşırı bir fark" anlamına gelir. Normal bir kimsenin hayat, bilgi ve görgüsüne göre, edimler arasında olağanüstü veya aşırı bir farkın bulunması durumunda açık oransızlığın oluştuğu kabul edilir. Bu ilkeler Hukuk Genel Kurulunun 12.02.2019 tarihli ve 2015/21-1323 E., 2019/128 K. sayılı. 04.02.2020 tarihli ve 2018/17-24 E., 2020/78 K. sayılı kararlarında da kapsamlı bir şekilde açıklanmıştır.

Yapılan ödemenin yetersiz olup olmadığının değerlendirilmesi de ödeme tarihindeki (ibraname tarihi) veriler nazara alınarak yapılmalıdır. Yapılacak hesaplama sonucu bulunacak tutar ile ödeme miktarının karşılaştırılması, ödemenin yeterli bulunması durumunda da ibra nedeni ile davanın reddine karar verilmesi, ibranamenin 2918 sayılı Kanun'un 111 inci maddesi uyarınca yetersiz olduğunun, borcu sona erdirmeyip makbuz hükmünde olduğunun anlaşılması durumunda ise bakiye tazminatın tutarının karar tarihine yakın bir tarihteki verilere göre saptanması, zarar ve yararın denkleştirilmesi ilkesi gereğince davalı tarafından yapılan ödemeye hesaplama yapıldığı tarihe kadar geçen süre için yasal faiz uygulanarak, hesaplanan tutardan mahsup edilmesi gerekmektedir.

Somut olayda; davacı davalı tarafından yapılan ödemenin zararı karşılamadığını belirterek tahkime başvurmuş; kaza nedeniyle davalı ... şirketi tarafından davacıya 20.10.2017 tarihinde 152.823,64 Tl ödeme yapılmış, davalı vekili ibraname örneğini bozma öncesi ... kararına karşı yaptığı itiraz dilekçesi ekinde sunmuştur.

Hakem Heyetince alınan hesap raporunda; davacıya yapılan ödeme tarihi itibariyle davacının 191.716,15 TL tutarındaki gerçek zararıyla davalı ... şirketince yapılan 152.823,64 TL'lik ödeme arasında 38.892,51 TL fark olduğu; rapor tarihi itibariyle de yapılan ödemenin güncellenerek düşülmesi nedeniyle davacının gerçek zararının 58.614,10 TL olduğu belirlenmiştir.

İtiraz Hakem Heyetince bozmaya uyularak verilen kararda; davalı ... şirketince davacının zararının %79.71'inin ödenmesi nedeniyle ibranamenin iptalinin kabil olmadığı, ödenen ile ödenmesi gereken miktarı karşılama oranının %25'in altında kalması halinde yetersizliğin ispatlanmamış kabul edildiği gerekçesiyle başvurunun reddine karar verilmiştir.

Ancak davalı ... şirketi tarafından davadan önce yapılan ödemenin yetersiz olduğu açık olup İtiraz Hakem Heyetince; davacının ödeme tarihi itibariyle gerçek zararı ile davalı ... şirketince yapılan ödeme arasında açık yetersizlik bulunduğundan 2918 sayılı Kanun'un 111 inci maddesindeki açık yetersizlik şartının gerçekleştiği ve davacı tarafından daha önce verilen ibranamenin makbuz hükmünde olduğu kabul edilerek, davalının diğer itirazlarının incelenmesi gerekirken, yazılı olduğu şekilde yanılgılı değerlendirme ile karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bozulması gerekmiştir.

VII. KARAR

Davacı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile ... kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde davacıya iadesine,