Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/3817 K.2025/5565

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili asıl ve birleştirilen dava dilekçelerinde; müteveffa ... adına kayıtlı, davalı ...'ın sürücüsü olduğu aracın, 03.02.2014 tarihinde Erzurum .... ilçesi Organize Sanayi Bölgesinde faaliyet gösteren davacı şirket nezdinde işyeri sigorta poliçesi ve Yurt içi nakliyecilik sorumluluk sigorta poliçesi ile sigortalı olan ....

Kargo Yurtiçi ve Yurtdışı Taşımacılık AŞ isimli şirket önünde yük indirme ve bindirme işlemi esnasında aracın yakıt tankı altında ateş yakılmak suretiyle yangına sebep olduğunu ve bunun sonucunda kargo şirketinin deposunun tamamının ve içindeki emtialar ve etraftaki yaklaşık 20 aracın yandığını, sigortalıya ödeme yapıldığını, rücu haklarının bulunduğunu ileri sürerek iş yeri sigorta poliçesi ve Yurtiçi Nakliyecelik Sorumluluk Sigorta poliçesi kapsamında ödenen toplam 1.015.918,66 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; donan yakıt deposunun ısıtılmasının suç olmadığını, aracın yakıt deposunun donması üzerine davalının aracın işleticisi ve kendisinin amiri konumunda olan ...'ı arayarak onun talimatıyla yakıtı ısıtmaya çalıştığını, zarardan sorumlu olmadığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararı ile; "...dosya bir bütün olarak incelendiğinde; patlamanın meydana geldiği 65... plakalı araç sürücüsü ve donan araca ait mazot tankının altına ateş yakarak haksız eylemi gerçekleştiren ...'in işçi sağlığı ve iş güvenliği kurallarını tümüyle ihlal ettiği, 2918 sayılı yasanın 85... .maddeleriyle ilgili yönetmeliğin asli kusuru düzenleyen maddeleri dikkate alınarak ...'in kazanın oluşumunda %70 oranında kusurlu olduğu,

6331 sayılı yasa uyarınca tedbirleri alma ve kazanın olmasını önleme sağlama ekip ve ekimanlarına gerekli eğitim ve donanımı vermede ihmali bulunan ... kargo şirketinin %25 oranında kusurlu olduğu, ... kargo şirketinin depo görevlisi ve dava dışı ...'un ise olay tarihinde kazanın meydana geldiği aktarma binasında gece görevlisi olarak görev yapması nedeniyle üzerine düşen görevi eksik yerine getirdiği kabul edilerek zararlandırıcı olayda %25 oranında kusurlu olduğu,

bilirkişi raporu ile sabit olmakla davalı ...'ın varisi ...'ın söz konusu olayda murisinin herhangi bir kusurunun bulunmadığı anlaşılmakla yine bilirkişinin kök ve ek raporlarında belirttiği üzere birleşen ve esas dosyamızdaki talep edilen meblağların yapılan hesaplamalar neticesinde kusur oranlarına göre zararı tespit ettiği, bilirkişi raporunda ödeme tarihlerinin de belirtildiği,

davalı ... yönünden birleşen 2015/303 esas sayılı dosya yönünden davacı şirketin ... numaralı kasko poliçesi nedeniyle yapmış olduğu 19.598,00 TL hasar ödemesinin kusuru oranında indirilerek 13.718,60 TL'nin ödeme tarihi olan 27.05.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsiline, yine kazanın oluşumunda kusuru olmayan ... varisi ... yönünden davanın reddine,

davalı ... yönünden birleşen 2015/388 esas sayılı dosya yönünden davacı şirketin ... numaralı kasko poliçesi nedeniyle yapmış olduğu 16.582,00 TL hasar ödemesinin kusuru oranında indilerek 11.607,40 TL'nin ödeme tarihi olan 10.05.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsiline, yine kazanın oluşumunda kusuru olmayan ... varisi ... yönünden davanın reddine,

davalı ... yönünden birleşen 2018/253 esas sayılı dosya yönünden davacı şirketin ...poliçe nolu iş yeri sigorta poliçesi ve ... yurtiçi nakliyeci sigortası nedeniyle yapmış olduğu 998.221,00 TL hasar ödemesinin kusuru oranında indilerek 698.754,70 TL'nin (580.090,7 TL sinin ödeme tarihi olan 24.07 2014 tarihinden, 29.557,50 TL sinin ödeme tarihi olan 12.08.2014 tarihinden, 12.130,30 TL sinin ödeme tarihi olan 20.01.20 15... .976,20 TL sinin ödeme tarihi olan 23.01.2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte) tahsiline, yine kazanın oluşumunda kusuru olmayan ... varisi ... yönünden davanın reddine,

asıl dosyamız olan 2015/68 esas sayılı dava dosyası içinde davalı ... yönünden davacı şirketin ...... ... numaralı kasko poliçesi nedeniyle yapmış olduğu 17.697,00 TL hasar ödemesinin kusuru oranında indilerek 12.387.90 TL'nin ödeme tarihi olan 20.03.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsiline, yine kazanın oluşumunda kusuru olmayan ... varisi ... yönünden davanın reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine; Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı ...'in olayın meydana gelmesinde %70 oranında kusurlu, diğer davalılar murisi ...'ın kazanın oluşumunda kusurunun bulunmadığı, müteveffa ... ile davalı ... arasında iş ilişkisi olmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; kusurun değerlendirilmesinde hataya düşüldüğünü, meydana gelen zarardan ... mirasçılarının da sorumlu olduğunu, vekalet ücretinin takdirinde hataya düşüldüğünü belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

B. Gerekçe

Uyuşmazlık; haksız fiil ve sigorta poliçeleri kapsamında ödenen bedellerin rücuen tahsili talebine ilişkindir. 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına, hükme esas alınan kusur oranlarında isabetsizlik bulunmamasına göre davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Davacı vekili dava dilekçesinde, davalıların murisi ... adına kayıtlı aracın davacı ... şirketi nezdinde sigortalı iş yerinin yük indirme bindirme alanında bulunduğu sırada aracın sürücüsü olan davalı ...'in aracın yakıt tankı altında ateş yakması suretiyle yangına sebebiyet verdiğini, işyerinin tamamının içindeki emtialar ve araçlar ile yanarak zarar gördüğünü, sigortalının zararının davacı şirket tarafından karşılandığını, davalıların araç sahibi ve haksız fiil faili olarak zarardan sorumlu olduklarını açıklayıp sigortalıya ödenen bedellerin rücuan davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, ilk derece mahkemesince;

araç sahibi ...'ın olayın meydana gelmesinde kusuru bulunmadığından ... mirasçıları aleyhine açılan davanın reddine karar verilmiş, kararın davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince de araç sahibi ... ile araç sürücüsü ... arasında iş ilişkisi bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Varılan sonuç dosya kapsamına uygun düşmemektedir.

Dosya kapsamından, sürücüsü davalı ... olan ve diğer davalıların murisi ... adına kayıtlı araç ile, davacıya sigortalı Kargo Dağıtım Merkezine geldikleri, aracın yakıtının donması nedeniyle davalı ...'in yakıt tankının altında ateş yakması sonucu meydana gelen patlamada oluşan yangın neticesinde davacı nezdinde sigortalı işyerinin, emtiaların ve araçların yandığı anlaşılmaktadır.

Davalıların murisi ...'ın araç maliki, dieğr davalı ...'in de araç sürücüsü olduğu konusunda uyuşmazlık bulunmamaktadır.

Karayolları Trafik Kanununun (KTK) 85 inci maddesinin son fıkrasında, “(Değişik fıkra: 17/10/1996 - 4199/28 md.) İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiştir.

Motorlu araçların işletilme tehlikesine karşı, zarar gören üçüncü şahısları korumak amacıyla getirilmiş olan düzenleme ile öngörülen sorumluluğun bir kusur sorumluluğu olmayıp, sebep sorumluluğu olduğu; böylece araç işletenin sorumluluğunun sebep sorumluluğunun ikinci türü olan tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunduğu, öğretide ve yargısal içtihatlarla kabul edilmektedir (Fikret Eren, Borçlar Hukuku, 9. Bası, s. 631 vd.; Ahmet Kılıçoğlu, Borçlar Hukuku, Genişletilmiş 10. Baskı, s. 264 vd).

2918 sayılı Kanunun 86. maddesinde ise, bu Kanunun 85.maddesinde düzenlenen sorumluluktan kurtulma ve sorumluluğu azaltma koşullarına yer verilmiştir.

Bu düzenlemelere göre, araç işleteni veya araç işleteninin bağlı bulunduğu teşebbüs sahibi, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulabilecek;

sorumluluktan kurtulamayan işleten veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi ise kazanın oluşunda zarar görenin kusurunun bulunduğunu ispat ederse, hakim, durum ve şartlara göre tazminat miktarını indirebilecektir.Burada kanun koyucu zarar görenin kusuru nispetinde indirim yapılabileceğini öngörmüş ve indirimi zorunlu tutmayarak hakimin takdirine bırakmıştır. Uygulama ve öğretide de (S. Ünan, “Ergün A.

Çetingil ve Rayegan Kender’e 50. Birlikte Çalışma Yılı Armağanı 2007”, s. 1180) bu husus kabul edilmektedir.

Hemen belirtmelidir ki, işletenin sorumluluğu hukuki nitelikçe tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunmakta olup uyuşmazlığın bu çerçevede ele alınıp, çözümlenmesi gerekmektedir. Araç sürücüsü davalı ...'in davaya konu olayda kusurlu olduğu sabittir.

Türk Medeni Kanunu'nun 6 ncı maddesinde, “İddia sahibi iddiasını ispatla yükümlüdür.” yine Hukuk Muhakemeleri Kanunun 190/1 inci maddesinde “İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. ” düzenlemesine yer verilmiştir.

Davalı tarafından zararın kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğine ilişkin herhangi bir delil veya buna ilişkin itirazına mesnet olacak beyan sunulmamış olmakla Bölge Adlliye Mahkemesince, araç maliki olan davalıların murisi ...'ın da tazminattan sorumlu olduğu(ölmekle mirasçılarının) halde yazılı olduğu şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.

3. Bozma neden ve şekline göre davacı vekilinin vekalet ücretine yönelik temyiz itirazı incelenmemiştir.

VI. KARAR

1. Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan sebeplerle davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE, 2. Yukarıda (2) numaralı bentte açıklanan sebeplerle; davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, 4. Yukarıda (3) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin diğer temyiz itirazının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine,