Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/8345 K.2023/11656

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince başvurunun reddine karar verilmiştir.

Karara davacı vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyeti davacının itirazının kabulü ile Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle başvurunun kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyeti kararı davacı vekili ve davalı ... AŞ. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Dava dilekçesinde;müvekkilinin yolcu olarak bulunduğu davalı ....'ye sigortalı araç ile davalı Halk Sigorta A.Ş'ye sigortalı aracın 18.06.2013 tarihinde yaptığı kaza neticesinde malul kaldığını, belirsiz alacak davası olarak ikame edilen davada şimdilik 5.100,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatının 25.07.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... AŞ.'den, 2.250,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatının ise 27.07.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı Halk Sigorta AŞ.'den tahsilini talep etmiştir.

Davacı vekili 26.04.2021 tarihinde Axa Sigorta A.Ş. yönünden 66.400,30 TL, davalı Halk Sigorta AŞ. yönünden 22.133,43 TL olarak talebini artırmıştır.

II. CEVAP

Davalı Halk Siogarta A.Ş. vekili; ibraz edilen raporun geçerli bir rapor olmadığını, tahkime başvuru koşullarının yerine getirilmediğini, kendilerine gerekli belgeler ile başvuru yapılmadığını, maluliyet oranının tespiti gerektiğini, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun rapor alınmasını talep ettiklerini, aktüer sıftına sahip bilirkişice TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faize göre hesaplama yapılarak tazminattan müterafık kusur indirimi yapılmasını talep ettiklerini, avans faizi isteminin reddini, vekalet ücretinin asliye mahkemeleri için Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nde (AAÜT) öngörülen miktarın 1/5'i oranında olması gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı ... AŞ vekili; maluliyet raporunu kabul etmediklerini, çocuk koltuğu kullanılmadığını müterafık kusur indirimi yapılmasını talep ettiklerini, faize talebinin haksız olduğunu, davacı lehine AAÜT'de belirtilen miktarın 1/5'i oranında vekalet ücretine hükmedilebileceğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının yolcu olarak bulunduğu davalı ...'ye sigortalı plakalı aracın 01.01.2013-01.01.2014 tarihlerini kapsayan, davalı Halk Sigorta A.Ş.'ye sigortalı olan plakalı aracın ise 29.12.2012-29.12.2013 tarihlerini kapsar şekilde poliçesi bulunduğu, dosyaya ibraz edilen maluliyet raporu ile davacının %5 oranında maluliyeti olduğunun bildirildiği, davalı .... vekilinin ise aldıkları tıbbi mütalaa raporu ile tanımlanan yara izinin yönetmelik kapsamında yer almadığını bildirildiği,

ancak 20.02.2019 tarihinden itibaren düzenlenecek sağlık kurulu raporlarının Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre tanzim edilmesi gerektiği, raporda yönetmelik gereği olması gereken gerekli uzman branş hekimlerinin bulunmadığı gibi yönetmelikte deri ve yanık arızaları için vücudun %1-9 oranını kaplayan keloid hipertrofisi için sakatlık oranı belirtildiği oysa davacının kafasında oluşan 3x3 cm lik skar izinin özür kabulü için cetvelde belirlenen asgari %1 'lik değerin dahi altında kaldığı,

hem heyet teşkili hem rapor türü şartları dikkate alındığında gereken sağlık kurulu raporunun ibraz edilmediği gerekçesiyle," başvurunun usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

A. İtiraz Yoluna Başvuranlar

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.

B. İtiraz Sebepleri

Davacı vekili; raporun kaza tarihi itibarıyla yürürlükte olan Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği hükümlerine uygun şekilde temin edildiğini belirterek Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararına itiraz etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; verilen ara karar ile PMF 1931 Yaşam Tablosu ve TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faiz yöntemi uyarınca alternatifli tazminat hesaplaması yapıldığı, %5 maluliyet oranı dikkate alınmak suretiyle TRH 2010 Yaşam Tablosuna göre davacının 72.042,65 TL, PMF 1931 Yaşam Tablosuna göre 88.533,73 TL tazminat miktarı belirlendiği, davacı vekilinin PMF 1931 Yaşam Tablosuna göre yapılan hesaplama miktarına göre taleplerini artırdığı,

davacının yolcu olarak bulunduğu davalı .... sigortalı aracın %75 oranında, davalı Halk Sigorta AŞ. sigortalı araç sürücüsünün ise %25 oranında kusurlu olduğu, Yargıtay içtihatları ile benimsenen TRH 2010 Yaşam Tablosuna göre yapılan hesaplama ile belirlenen tazminat miktarından %75 oranında kusurlu olan Axa Sigorta AŞ'nin 54.031,99 TL, davalı Halk Sigorta AŞ' nin ise %25 kusur oranına tekabül eden 18.101,66 TL'den sorumlu olduğu, gerekçesi ile Uyuşmazlık Hakem Heyeti karanın kaldırılmasına,

talebin kısmen kabulüne, 54.031,99 TL sürekli iş göremezlik tazminatının 10.08.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte Axa Sigorta AŞ,'den, 18.010,66 TL sürekli iş göremezlik tazminatının 11.08.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı Halk Sigorta AŞ.'den tahsiline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı ... AŞ vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde; tazminat hesaplamasının TRH 2010 Yaşam Tablosu ve Progresif rant yöntemine göre yapılması gerekiği gerekçesi ile kararın bozulmasının talep etmiştir. 2. Davalı ...Ş. vekili temyiz dilekçesinde; maluliyet raporunu kabul etmediklerini, davacının çocuk koltuğunda değil de ön koltukta annesinin kucağında seyahat ettiğini, vekalet ücretinin AAÜT'de belirlenen vekalet ücretinin 1/5 oranında olması gerektiği gerekçesi ile kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... şirketleri tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan araçların karıştığı 18.06.2013 tarihli trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı yolcunun uğradığı sürekli iş göremezlik tazminatı talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369, 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 51 ve 54 üncü maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85,89,90,91 inci maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi ve Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16 ncı maddesinin on üçüncü fıkrası, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 17 nci maddesi, Karayolları Motorlu Araçlar Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere; maluliyet raporunun kaza tarihindeki yönetmelik hükümlerine göre tanzim edilmiş olmasına göre taraf vekillerinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarına gelince;

Trafik kazası sonucu bedensel zarara uğrayan ve buna dayalı olarak iş gücü kaybı tazminatı isteminde bulunan hak sahiplerinin bakiye ömürlerinin belirlenmesi gerekmektedir. Gerçek zarar hesabı, özü itibariyle varsayımlara dayalı bir tespit olduğundan gerçeğe en yakın verilerin kullanılması esastır. Bu nedenle yapılan bilimsel çalışmalar sonucu “TRH 2010” adı verilen “Ulusal Mortalite Tablosu” hazırlanmış olup bu tablonun ülkemize özgü ve güncel verileri içermesi ve yargı mercileri arasında tazminat hesabında birliğin sağlanması açısından Dairemizce de tazminata esas bakiye ömür sürelerinin belirlenmesinde TRH 2010 Yaşam Tablosu’nun kullanılmasının uygun olacağına karar verilmiştir.

Öte yandan Anayasa Mahkemesinin 17.07.2020 tarihli ve 2019/40 Esas, 2020/40 Karar sayılı kararıyla 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 90 ıncı maddesindeki Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Genel Şartlar’a yapılan atıf hükmü iptal edilmiştir. Söz konusu iptal kararı sonrası, ZMSS Genel Şartlar ve ekindeki cetvellerle getirilen ve iş gücü kaybı tazminatının hesaplanmasında uygulama alanı bulan %1,8 teknik faiz ile devre başı ödemeli belirli süreli rant formülünün uygulanması artık mümkün değildir. Tazminatın, %1,8 teknik faiz uygulanmadan, Yargıtayın yerleşik uygulamaları ile kabul edilen progresif rant formülü kullanılarak hesaplanması gerekir.

Somut olayda; davacının hak kazanabileceği iş gücü kaybı tazminatının hesaplanması için alınan ve İtiraz Hakem Heyeti tarafından da karara esas kabul edilen aktüer raporunda; TRH 2010 Yaşam Tablosu’na göre ve % 1,8 teknik faiz uygulanarak tazminat hesabı yapıldığı; hakem heyetince de bu hesaba göre karar verildiği anlaşılmaktadır. Dairemizin yerleşik uygulamaları gereği, hesaplamada TRH 2010 Yaşam Tablosu’nun kullanılması yerinde olmakla birlikte %1,8 teknik faiz ve işleyecek devre bakımından “devre başı ödemeli belirli süreli rant” yöntemi kullanılması doğru olmamıştır.

Açıklanan nedenlerle; davacı için, TRH 2010 Yaşam Tablosu’na göre muhtemel bakiye ömür süresinin belirlenmesi, %1,8 teknik faiz uygulanmadan ve işleyecek devre bakımından progresif rant formülü kullanılmak suretiyle tazminatın belirlenmesi için bilirkişiden ek rapor alınıp oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirmeyle yazılı biçimde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

3. Davalı .... vekilinin diğer temyiz itirazlarına gelince;

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 51 inci maddesinde, hâkimin, tazminatın türü ve kapsamının derecesini, durum ve mevkiinin gereğine ve hatanın ağırlığına göre belirleyeceği belirtilmiş; aynı kanunun 52 nci maddesinde ise zarar gören taraf, zarara razı olduğu veya kendisinin eylemi zararın doğmasına ya da zararın artmasına yardım ettiği ve zararı yapan kişinin durum ve mevkiini ağırlaştırdığı takdirde hakimin, zarar ve ziyan tutarını indirebileceği veya zarar ve ziyanı hüküm altına almaktan vazgeçebileceği açıklanmıştır. Davalı taraf, davacının olay tarihinde bir yaşında olduğunu ve arka koltukta çocuk koltuğunda seyahat etmesi gerekirken çocuk koltuğu olmadan seyahat ettiğini ve yaralandığını belirterek müterafik kusurlu olduğunu savunmuştur.

Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin sürücülerin ve yolcuların koruyucu tertibat kullanma mecburiyeti başlıklı 150 nci maddesinde “M1, M1G, N1, N1G, N2 ve N3 sınıfı araçlarda 150 cm’den kısa ve 36 kg’ın altındaki çocukların taşınması sırasında çocukların ağırlığına uygun bu Yönetmeliğin ekinde yer alan (1) sayılı cetvelde yer alan çocuk bağlama sistemlerinin kullanılması zorunludur. Ancak, 135 cm’den uzun çocuklar çocuk bağlama sistemleri yerine ön koltukta oturmamak şartıyla diğer koltuklardaki emniyet kemerlerini kullanabilirler.” şeklinde düzenleme bulunmaktadır.

Dosya içerisindeki belge ve bilgiler dikkate alındığında, davacının kaza tarihinde 5 (beş) aylık olduğu ve kazanın gerçekleştiği sırada ön koltukta annesinin kucağında olduğu, Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 150 nci maddesi gereğince davacının yaşı dikkate alındığında arka koltukta özel donanımlı tertibatla taşınması gerekirken bu düzenlemeye aykırı davranıldığı anlaşılmaktadır. Davalı ...'ye sigortalı araçta yolcu olarak bulunan davacının koruyucu tertibat olmaksızın seyahat etmesi ve bu durumun zararı artırıcı neden olması gerekçesi ile Axa Sigorta A.Ş aleyhine hükmedilen tazminat miktarından %20 oranında müterafık kusur indirimi yapılması gerekirken bu hususun gözetilmemesi doğru görülmemiş; kararın açıklanan nedenle bozulması gerekmiştir.

4. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30/17 nci, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik’in 16/13 üncü Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesi (AAÜT)’nin 17/2 nci maddeleri bir bütün olarak yorumlandığında tarafların avukat ile temsil edildiği hâllerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücretinin, her iki taraf için de AAÜT’de yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biri olarak hükmolunması gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla; İtiraz Hakem Heyetince davacı lehine hükmedilecek vekâlet ücretine ilişkin olarak anılan mevzuat uyarınca maktu vekâlet ücretinin altında kalmamak kaydıyla asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin 1/5’i oranında vekâlet ücreti yerine nispi ve tam vekâlet ücretine hükmedilmesi doğru olmamıştır.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle taraf vekillerinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bentlerinde açıklanan sebeplerle davacı vekilinin değerlendirme bölümünün (3) ve (4) numaralı bentlerinde açıklanan sebeplerle davalı .... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde davacı ve davalı ....'ye iadesine,

Dosyanın mahkemesine gönderilmesine