Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2024/1035 K.2024/5262

Taraflar arasında görülen tasarrufun iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı ... ve ... vekili, davalı Eltaş İler Makinalı Sarıtaş Üretim ve Paz. Ltd. Şti. ve ... vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı şirketin 619.653,38 TL vadesi geçmiş vergi borcu bulunduğunu, adı geçen mükellef adına düzenlenen ödeme emirlerinin şirket yetkilisine tebliğ edildiğini, buna rağmen 26.04.2011 tarihinden itibaren borçlarını ödemediğini, yapılan araştırmalar sonucunda şirketin hisselerini devralan davalı ...'un Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) araştırmalarında hisse devirlerinden önce ilgili firmada ve hissesini devraldığı kişilerin diğer firmasında işçi olarak çalıştığının tespit edildiği,

davalı ...'ın üzerine kayıtlı menkul ve gayrimenkullerinin bulunmadığını, yine şirket hisselerinin diğer davalı ... ...'e sembolik olarak %1 oranında devredildiğini, limited şirketlerde ortak sayısının 2 olması gerektiği için söz konusu davalının ortak yapıldığını belirterek davanın kabulü ile davalı ...'a yapılan şirket hisse devri ile diğer davalı ... ...'e yapılmış olan tasarrufların iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar ... ve şirket vekili cevap dilekçesinde; açılan davayı kabul etmediklerini, davacının dava açmakta hukuki yararının olmadığını, müvekkili ile şirket hissedarları arasında yapılan hisse devirlerinin hepsinin yasaya ve mevzuata uygun olarak noterde yapıldıktan sonra ticaret sicil gazetesinde usule uygun olarak tescil ve ilan edilen devir işlemleri olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkiline açılan davanın husumet yönünden reddinin gerektiğini, müvekkilinin davalı şirket ile bir bağlantısının ve bağının bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Diğer davalılar; davaya cevap vermemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 16.10.2014 tarihli ve 2013/634 Esas, 2014/448 Karar sayılı kararı ile; davalı şirketin vergi dairesine olan borçlarını ödememek için daha önce yanlarında işçi olarak çalışan davalı ... ve ev hanımı olan ve hiç bir geliri olmayan davalı ...'e hisseleri devrettikleri, son devirle birlikte tüm hisselerin davalı ... üzerine devredildiği, yapılan araştırmada davalı ...'ın hisseleri devralabilecek maddi gücünün bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulü ile davalı Eltaş İler Makinalı Sarıtaş Üretim ve Paz. Ltd. Şti. tarafından davalılar ... ve ...'a yapılan hisse devirlerine ilişkin tasarrufların iptaline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ve davalı Eltaş İler Makinalı Sarıtaş Üretim ve Paz. Ltd. Şti. ve ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 27.01.2020 tarihli ve 2018/1444 Esas, 2020/53 Karar sayılı ilamı ile; "...

Somut olayda mahkemece; davalı borçlu şirketin vergi dairesine olan borçlarını ödememek için daha önce yanlarında işçi olarak çalışan davalı ... ve ev hanımı olan ve hiç bir geliri olmayan davalı ...'e hisseleri devrettikleri gerekçesiyle davalı Eltaş İler Makinalı Sarıtaş Üretim ve Paz. Ltd. Şti. tarafından davalılar ... ve ...'a yapılan hisse devirlerine ilişkin tasarrufların iptaline karar verilmişse de.

Somut olayda borçlu olduğu bildirilen Eltaş İler Makinalı Sarıtaş Üretim ve Paz. Ltd.Şirketi’ne ait hisseler şirketin ortakları tarafından davalılar Esma ... ve ...’a devredilmiş olup; bu durumda söz konusu tasarrufları yapan kişiler borçlu şirket olan Eltaş İler Makinalı Sarıtaş Üretim ve Paz. Ltd. Şti.’nin dava konusu hisselerini devreden ortakları olup; borçlu Eltaş İler Makinalı Sarıtaş Üretim ve Paz.

Ltd.Şirketi’nin dava konusu hisselerini devreden ortakları ile davalı ... ... ve ... arasında zorunlu dava arkadaşlığı olması nedeniyle dava dilekçesinin borçlu şirketin dava konusu tasarruf olan hisse devirlerini yapan ortaklarına tebliğ edilerek taraf teşkili sağlandıktan ve hisse devri yapan şirket ortakları hakkında davacı tarafından yapılan takip evraklarının tümü getirtildikten sonra davanın esasına girilip hüküm kurulması gerekirken bu yönler gözardı edilerek taraf teşkil edilmeden davanın kabulüne karar verilmiş olması doğru değildir." gerekçesi ile karar bozularak dosya kararı veren Mahkemeye gönderilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı şirketin vergi dairesine olan borçlarını ödememek için daha önce yanlarında işçi olarak çalışan davalı ... ve ev hanımı olan ve hiç bir geliri olmayan davalı ...'e hisseleri devrettikleri, son devirle birlikte tüm hisselerin davalı ... üzerine devredildiği, yapılan araştırmada davalı ...'ın hisseleri devralabilecek maddi gücünün bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulü ile davalı Eltaş İler Makinalı Sarıtaş Üretim ve Paz. Ltd. Şti. hissedarları davalılar ... ve ... tarafından diğer davalılar ... ve ...'a yapılan hisse devirlerine ilişkin tasarrufların iptaline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... ve ... vekili, davalı Eltaş İler Makinalı Sarıtaş Üretim ve Paz. Ltd. Şti. ve ... vekili ve davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... ve ... vekili temyiz dilekçesinde; davalı ... ve ...açısından, davaya dahil edilişleri tarih itibarıyla 6183 sayılı kanunun 26. maddesindeki 5 yıllık hak düşürücü sürenin geçtiğini, davacı tarafından, davalı şirket ve güncel ortağı olan ... hakkında icra takibi yapılmamış olup, şirketin ve güncel ortağının mal varlıklarının borcu karşılayıp karşılamadığının tespit edilmediğini, davalılar hakkında AATUHK.'nun 35. maddesi gereğince davacı tarafından icra takibi başlatıldığını, ödeme emirleri gönderildiğini ve bu takiplerin kesinleştiğini, dolayısıyla,

şirketin borca yetecek mal varlığı bulunmadığı gerekçesiyle açılan davada verilen "yapılan hisse devirlerinin iptali" şeklindeki kararın, hukuki bir sonuç doğurmayacağını, dava konusu borçların, beyana dayalı borçlar olup şirket hisselerinin devredildiği tarihten sonraki dönemlere ait borçlar olduğunu, bu sebeple devir tarihinden sonraya ait borçlarla ilgili müvekkillerinin bir sorumluluğu bulunmadığını, hükmün infazda tereddüt yaratacak nitelikte olduğunu, tasarruf tarihinde doğmuş bulunduğu kabul edilen amme alacağının miktar olarak belirtilmediğini,

şirketin ana sermayesinin 300.000,00 TL olup devri yapılan hisselerin toplam değerinin de bu kadar olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

Davalı Eltaş İler Makinalı Sarıtaş Üretim ve Paz. Ltd. Şti. ve ... vekili temyiz dilekçesinde. Eltaş İler Ltd.

Şti.'nin borcu olarak talep edilen borçlarının büyük bir kısmının şirket hisselerinin ...'a devredildiği tarihten sonraki dönemlere ilişkin olduğunu, bu borçların beyan üzerine tarh ve tahakkuk eden borçlar olduğunu, hisse devrinin, kamu alacağının ödeme süresinin başladığı tarihten önce yapıldığını, dolayısıyla şirket hisselerinin devrinden sonra şirketin beyanı üzerine tarh edilen vergilerden şirket hisselerini devreden ortakların hiçbir sorumluluğu olmadığını, davacının, talep ettiği hisse devirlerinin iptalini gerektirecek şekilde hiçbir somut veriyi dosyaya sunamadığını,

bunun yanında müvekkili şirketin Öz kapadokya şirketine yüklü mal satışının olduğu iddiası ve bu şirket müvekkillerinin gayri resmi bağı olduğu iddiasının da gerçek durumla bağdaşmadığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; hisse miktarı üzerinden harç ve masrafa hükmedilmesi gerekirken, fahiş miktarda harç ve masrafa hükmedilmesinin yanlış olduğunu, kararda hangi tasarrufun ne miktar üzerinden iptaline karar verildiğinin belirtilmediğini, müvekkilinin 28.03.2011 tarihinde şirketin %1 hissedarı olduğunu ve 28.11.2012 tarihinde şirket ortaklığından ayrıldığını, işbu davanın açıldığı tarihte ise şirket ortağı olmadığını, bu sebeple müvekkiline devredilen hisse ile ilgili tasarrufun iptal edilmesinin davacıya bir faydası olmadığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, 6183 sayılı Yasa’nın 24 ve devamı maddelerine dayanılarak açılmış tasarrufun iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 24 ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme

1. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı,

dava konusu şirket hisselerini davalı vergi borçluları ..... ve ...'den devralan davalı 3.kişi ... şirketin avukatının eski eşi olup, şirket hisselerinin de alacaklarına karşılık alındığını beyan ettiğinden ve şirket hisselerini en son devralan davalı ... daha önce borçlu şirkette çalışan kişi olup, bu kişilerin 6183 sayılı yasanın 30. Maddesi kapsamında borçlunun maksadını bilen veya bilmesi lazım gelen kişilerden olduğu anlaşılmakla; davalı ... ve ... vekili, davalı Eltaş İler Makinalı Sarıtaş Üretim ve Paz.

Ltd. Şti. ve ... vekili ve davalı ... vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. 6183 sayılı yasanın 24 ve devamı maddeleri gereğince açılmış tasarrufun iptali davalarında dava kabul edildiği takdirde tasarruf tarihine kadar olan vergi borcu ferileriyle hesaplanarak bu miktar üzerinden tasarrufun iptaline karar verilmesi gerekir.

Somut olayda, davacı hazine, dava dilekçesinde vergi mükellefi olan Eltaş İler Makinalı Sarıtaş Üretim ve Paz. Ltd. Şti.'nin vadesi geçmiş toplam 619.653,38 TL vergi borcunun bulunduğunu belirtip, tasarrufun iptalini istemiştir. Tasarruf (şirket hisselerinin devri) tarihi davalı ...'e devir yönünden 28.03.2011, davalı ...'a devir yönünden ise 09.05.2012 ve 27.11.2012’dir.

Bu durumda uzman bilirkişi incelemesi yaptırarak, davalı borçluların bu tasarruf tarihlerine kadar olan vergi borçlarının ferileriyle birlikte belirlenerek bu miktar üzerinden davacının alacak ve ferileriyle sınırlı olarak dava konusu şirket hisselerinin devrine ilişkin tasarrufun iptali ile davacı alacaklıya bu miktar üzerinden tasarruf konusu şirket hisseleri üzerinde haciz ve satış yetkisi verilmesine karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu üzere tasarruf tarihine kadar doğan vergi borcu tespit edilmeden ve davacı tarafa şirket hisseleri üzerinde haciz ve satış yetkisi verilmeden infaz kabiliyeti olmayacak şekilde yalnızca tasarrufun

iptaline karar verilmesi doğru değildir.

3. Tasarrufun iptali davalarında dava değerini, takibe konu alacak miktarı ile iptali istenilen tasarruf bedelinden hangisi az ise o bedel oluşturmaktadır. Somut olayda, dava konusu tasarrufların birden fazla olduğu, borçlu davalı ...'in şirketteki 6

payını 28.03.2011 tarihinde davalı ...'e devrettiği, yine ....nın bu 6 adet payı 27.11.2012 tarihinde davalı ...'a devrettiği, borçlu davalı ...'in ise şirketteki 594 adet hissesini 09.05.2012 tarihinde davalı ...'a devrettiği anlaşılmakla her bir tasarruf için devir tarihindeki hisselerin gerçek değerleri ile değerlendirme bölümünün 2 nolu bendinde açıklanan şekliyle davalı borçluların tasarruf tarihlerine kadar olan vergi borçlarının ferileriyle birlikte belirlenmesinden sonra bu miktarlar nazara alınarak,

düşük olan miktar üzerinden ayrı ayrı harç ve yargılama giderine hükmedilip davalıların sorumlu olduğu miktarın, her bir tasarruf yönünden ayrı ayrı belirlenmesi gerekirken davalıların tek ve yanlış miktar üzerinden hesaplanan harç ve yargılama giderinden sorumlu tutulması da doğru görülmemiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davalı ... ve ... vekili, davalılar Eltaş İler Makinalı Sarıtaş Üretim ve Paz. Ltd. Şti. ve ... vekili ve davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) ve (3) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ... ve ... vekili, davalılar Eltaş İler Makinalı Sarıtaş Üretim ve Paz. Ltd. Şti. ve ... vekili ve davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalılara iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,