Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2024/13841 K.2025/12982

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı ...Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacıların 16.01.2009 tarihinde gerçekleşen trafik kazası neticesinde desteklerini kaybettiklerini, kazaya ilişkin Asliye Ceza Mahkemesinde düzenlenen ve dosya içerisindeki kusur durumuna ilişkin Adli Tıp Kurumu raporunu kabul etmediklerini, desteğin ölümünün davacıların destekten yoksun kalmasına sebebiyet verdiğini ileri sürerek maddi tazminat olarak fazlaya ilişkin hakların saklı kalması kaydı ile her bir davacı için ayrı ayrı 250,00 TL (her bir davalı için) manevi tazminat olarak ta müvekkil ... ve ... için 10.000,00 TL ve diğer çocuklar ..., ..., ... ve ... için de ayrı ayrı 10.000,00 TL olmak üzere toplam 60.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... A. Ş. cevap dilekçesinde; Sorgun Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2009/ 30... /228 Karar sayılı dosyasının temyizden dönüşünün beklenilmesi gerektiğini, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, şirketin ödeme yaptığını, dava açılmasına sebebiyet vermediğinden ve temerrüdü oluşmadığından hiçbir feri giderden sorumlu tutulmaması gerektiğini, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin karşı tarafa yükletilmesini, davanın reddolması durumunda karşı vekalet ücretine hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... İnş. ... Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; olay sonrası tutulan kaza tespit tutanağında traktörün ve römorkunun sağ şeridi etkileyecek şekilde durduğunu ve hiçbir önlem almadığını, bu kazada desteğin %100 kusurlu olduğunu, Adli Tıp Kurumu'ndan gelen raporda desteğin asli kusurlu bulunduğunu, istenilen mavevi tazminat miktarının çok yüksek olduğunu, davalıların ekonomik durumlarının kötü olduğunu, davanın reddi ile dava masraflarının davacı üzerinde bırakılmasına, vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Diğer davalı davaya cevap vermemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 02.07.2014 tarihli, 2009/328 Esas ve 2014/525 Karar sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulü ile davacılardan ... için (... terekesine ait olmak üzere) 12.690,98 TL'nin, ... için 815,04 TL'nin, ... için 1.283,16 TL'nin, ... ... için 2.474,11 TL'nin ve ... için 3.666,50 TL'nin, her bir davacı yönünden ayrı ayrı 250,00'şer TL'ye 16.01.2009 tarihinden, bakiye kısımlara ıslah (28.05.2014) tarihinden itibaren uygulanacak yasal faiz ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline;

davacılardan ... için 3.000,00 TL, ... için 3.000,00 TL, ... ... için 3.000,00 TL, ... için 3.000,00 TL manevi tazminatın 16.01.2009 tarihinden itibaren uygulanacak yasal faizi ile birlikte davalı ... ve davalı ... Ltd. Şti'den müştereken ve müteselsilen tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine; davacı ...'ın maddi ve manevi tazminat taleplerinin reddine; davacı ...'in vefatı nedeni ile manevi tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Mahkeme kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve davalı ... ... Sigorta A.Ş vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 08.09.2020 tarihli, 2019/5931 Esas ve 2020/4962 Karar sayılı ilamıyla; davacıların müştereken ve müteselsilen talepte bulunduğunu, kusur oranında indirim yapılmasının hatalı olduğunu, davacıların üçüncü kişi sıfatıyla zarar giderim talebinde bulunduğunu, davacı ...'ın desteğin kızı olması nedeni ile manevi tazminat isteminin reddedilmesinin hatalı olduğunu, davalı ... tarafından yapılan ödemenin araştırılarak güncellenerek düşülmesi gerektiğini, sigorta şirketi yönünden temerrüt tarihinin belirlenmesi gerektiği gerekçeleri ile mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla, maddi tazminatlar yönünden açılan asıl davanın kısmen kabul kısmen reddine, davacılardan ... için talep edilen maddi tazminat yönünden davanın reddine, davacılardan ...için 9.896,43 TL maddi tazminatın davalılar ... ve ... İnşaat yönünden 250,00 TL'si için dava tarihinden, kalan bakiye için ıslah (28.05.2014) tarihinden, davalı ... ...

Sigorta A.Ş. yönünden 250,00 TL'si için 23.03.2009 tarihinden kalan bakiye için ıslah (28.05.2014) tarihinden itibaren uygulanan yasal faiz ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, (davalı ... ... Sigorta'nın poliçe limiti ile sınırlı olarak ve yapılan ödeme dikkate alınarak tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla sorumlu tutulmasına), davacılardan ... için 14.666,02 TL maddi tazminatın davalılar ... ve ...

İnşaat yönünden 250,00 TL'si için dava tarihinden, kalan bakiye için ıslah (28.05.2014) tarihinden, davalı ... ... Sigorta yönünden 250,00 TL'si için 23.03.2009 tarihinden kalan bakiye için ıslah (28.05.2014) tarihinden itibaren uygulanan yasal faiz ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, (davalı ... ...

Sigorta A.Ş'nin poliçe limiti ile sınırlı olarak ve yapılan ödeme dikkate alınarak tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla sorumlu tutulmasına), davacı ... ... yönünden maddi tazminat talebinin reddine, davacılar ... ve ... için talep edilen maddi tazminat yönünden daha önce mehkememiz tarafından verilen hükmün kesinleştiği anlaşılmakla bu hususta yeniden karar verilmesine yer olmadığına, manevi tazminat taleplerinin kısmen kabul, kısmen reddine,

davacıların manevi tazminat taleplerinin kusur durumu göz önünde bulundurularak ve aleyhe yönde bozma bulunmaması nedeniyle davalılar lehine kazanılmış hak bulunduğu gözetilerek davacı ... için 3.000,00 TL, ... için 3.000,00 TL, ... ... için 3.000,00 TL, ... için 3.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 16.01.2009 tarihinden itibaren uygulanacak yasal faizi ile birlikte davalı ... ve davalı ...

LTD ŞTİ' den müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacı müteveffa ... yönünden manevi tazminat talebinin kazanılmış hak bulunduğu gözetilerek reddine, davacı ... yönünden manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 7.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 16.01.2009 tarihinden itibaren uygulanacak yasal faizi ile birlikte davalı ... ve davalı ... Ltd.

Şti.'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı ...Ş. vekili temyiz dilekçesinde; hükme esas alınan bilirkişi raporunun kendilerine tebliğ edilmediğini, poliçe limitinin aşıldığını, güncel veriler esas alınarak hesaplama yapılmasının hatalı olduğunu, vekalet ücreti ve yargılama giderinin hatalı olduğunu ileri sürerek kararının bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan, diğer davalıların işleteni ve sürücüsü olduğu aracın karıştığı trafik kazası sonucu hayatını kaybeden desteğin yakınlarının destekten yoksun kalma tazminatı talebine ilişkindir. 1.Asıl dava yönünden; Dava trafik kazası sonucu hayatını kaybeden desteğin yakınlarının destekten yoksun kalma tazminatı talebine ilişkindir.

6100 sayılı HMK'nun 280/1. maddesi "Taraflar, bilirkişi raporunun, kendilerine tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, raporda eksik gördükleri hususların, bilirkişiye tamamlattırılmasını; belirsizlik gösteren hususlar hakkında ise bilirkişinin açıklama yapmasının sağlanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden talep edebilirler.

(Ek cümle:22/7/2020-7251/24 md.) Bilirkişi raporuna karşı talebin bu süre içinde hazırlanmasının çok zor veya imkânsız olması ya da özel yahut teknik bir çalışmayı gerektirmesi hâlinde yine bu süre içinde mahkemeye başvuran tarafa, sürenin bitiminden itibaren işlemeye başlamak, bir defaya mahsus olmak ve iki haftayı geçmemek üzere ek süre verilebilir." hükmünü amirdir.

Anılan tüm bu yasal düzenlemelerde, davada taraf olanların haklarının korunması amaçlanmış olup tarafların yargılama süreçlerine etkin katılımının sağlanması ise mahkemece yapılan tüm tebligatların usulüne uygun olması ile sağlanabilecektir.

Somut olayda; hükme esas alınan 02.12.2022 havale tarihli hesap raporunun asıl ve birleşen davaların davalısı ... Sigorta A.Ş'ye tebliğ edilmediği görülmektedir. Yukarıda anılan yasal düzenlemeler gereği, davacıların destekten yosun kalma tazminatlarına ilişkin hesap bilirkişi raporunun usulüne uygun şekilde tebliği ile davalının savunma hakkını kullanması ve raporlara karşı varsa itirazlarını bildirmesinin sağlanması, itirazlarının değerlendirilerek oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, usulünce yapılmış tebligat olmadan ve davalı ...Ş'nin savunma haklarını da kısıtlar biçimde yargılamaya devam edilip yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.

2.Birleşen dava yönünden; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 36/1. maddesinde "Herkes meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı merciileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir" yine HMK'nun 122. maddesinde "Dava dilekçesi, mahkeme tarafından davalıya tebliğ edilir. Davalının iki hafta içinde davaya cevap verebileceği tebliğ zarfında gösterilir." hükmünü amirdir. Birleşen davadaki ek dava dilekçesinin davalı ...Ş.'ye tebliğ edilmediği görülmektedir.

Yukarıda anılan yasal düzenlemeler gereği, davacıların destekten yosun kalma tazminatlarına ilişkin birleşen davadaki dava dilekçesinin usulüne uygun şekilde tebliği ile davalının savunma hakkını kullanması ve varsa itirazlarını bildirmesinin sağlanması, itirazlarının değerlendirilerek oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, usulünce yapılmış tebligat olmadan ve davalı ... savunma haklarını da kısıtlar biçimde yargılamaya devam edilip yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir. 3.Bozma nedenine göre davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

VI. KARAR