Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2024/2141 K.2025/3782

İlk Derece Mahkemesi kararı davacılar vekili ile davalı ... Bankası T.A.O vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Asıl davada davacılar vekili dava dilekçesinde. 02.04.2010 tarihinde ... yönetiminde bulunan ve işleteni davalı banka olan araç ile davacıların murisi ...'ın yolcu olarak bulunduğu aracın çarpışması sonucu davacıların murisi ...'ın vefat ettiğini, ...'ın ölümü sebebiyle geride mirasçı olarak eş ve iki çocuğunun kaldığını, maddi ve manevi kayıplara uğradıklarını, ...'ın sendikalı işçi olarak ....

Belediyesinde çalıştığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davacılar ..., ... ve ... için 15.000,00 TL maddi tazminatın davalı ... şirketi poliçe limiti dahilinde sorumlu olmak üzere müteselsilen davalılardan alınmasına, davacı eş ... için 30.000,00 TL küçük çocukları ... ve ... için ayır ayrı 20.000,00'er TL, davacı anne ... için 15.000,00 TL baba ... için 15.000,00 TL, diğer davacı kardeşler için ayrı ayrı 10.000,00 'er TL toplam 160.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek faizi ile davalı bankadan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen davada davacılar vekili dava dilekçesinde; 02.04.2010 tarihinde meydana gelen kazada ...'ın öldüğünü, ...'ın içinde bulunduğu ... plakalı araca çarpan 06... plakalı aracı kullanan sürücü ...'ın olayda tam kusurlu olduğunu, ...'ın ölümü ile mirasçı kalan eşi ..., çocukları ... ve ...'ın maddi kayıplara uğradıklarını, ölenin desteğinden yoksun kaldıklarını belirterek ... için 452.217,75 TL, ... için 40.122,33 TL, ... için 67.972,79 TL maddi tazminatın ticari avans faizi ile birlikte davalı ... şirketi poliçe limiti ile sorumlu olmak kaydıyla müştereken ve müteselsilen davalılardan tahsiline karar verilmesini, iş bu dava dosyasının Ankara 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2011/136 E. sayılı dava dosyası ile birleştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Asıl davada davalı ... Bankası T.A.O. Genel Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde; husumet itirazında bulunduklarını, müvekkilinin ... plakalı aracın işleteni olmadığını, işleten sıfatının aracı kiralayan ... Kiralama A.Ş. ye ait olduğunu, kaza sırasında ....'ın izinsiz ve yetkisiz olarak aracı kullandığını, müvekkili bankanın olayla bir ilgisi olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Asıl davada davalı .... vekili cevap dilekçesinde; müvekkili sigorta şirketinin ... kiralama A.Ş adına kayıtlı ... plakalı araç için 24.12.2009-2010 tarihleri arasında trafik sigorta poliçesi düzenlediğini, kaza tarihinde şahıs başına azami ölüm tazminatının 175.000,00 TL olduğunu, müvekkili sigorta şirketinin sigortalının kusuru oranında ve teminat limiti dahilinde gerçek zarardan sorumlu olduğunu, iş kazası sonucunda ölen ...'ın hak sahiplerine SGK tarafından bağlanan dul ve yetim aylığının tazminattan indirilmesi gerektiğini, müvekkili sigorta şirketinin dava açılmasına sebebiyet vermediğini, haksız fiile dayalı bulunan tazminat davasında yasal faiz uygulanmasının söz konusu olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Birleşen davada davalılar vekilleri cevap dilekçelerinde; asıl davadaki beyan ve savunmalarını tekrar etmişlerdir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 19.09.2013 tarih ve 2011/136 E.-2013/542K. sayılı kararı ile; asıl davanın kısmen kabulüne, birleştirilen Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/185 esas sayılı davasının kısmen kabulüne, fazla haklar için ayrı dava açılmasında usuli zorunluluk bulunmadığından aynı dava içinde HMK'nun 176-182 maddeler gereğince ıslah imkanı bulunduğundan birleştirilen davalılar için ortak karar yazılmasına,

muris destek ...'ın ölümü sebebi ile davacı eş ... için 440.655,95 TL, davacı çocuk ... için 157.724,47 TL, davacı çocuk ... için 67.286,42 TL toplamı 665.666,84 TL destekten yoksunluk tazminatının ölüm tarihi 02.04.2010'dan itibaren işleyecek kanuni faizi ile birlikte müteselsilen davalı Bankadan alınıp davacılara ödenmesine, davalı ... şirketinin ilk dava tarihinden itibaren tazminatın 175.000,00TL'sinden diğer davalı banka ile birlikte müteselsilen sorumlu tutulmasına,

eş ... ve çocuklar ... ve ... için 15.000'er TL, anne ..., baba ... için 10.000'ar TL, kardeşler ...., ..., ..., ..., ... ve ... için 7.500,00'er TL toplamı 110.000,00 TL manevi tazminatın ölüm tarihi 02/04/2010 tarihinden itibaren davalı bankadan alınıp davacılara ödenmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. I. Bozma Kararı

Mahkemenin 19.09.2013 tarih ve 2011/136 E.-2013/542K. sayılı kararı taraf vekillerince süresi içerisinde temyiz edilmiştir. Yargıtay (kapatılan)17. Hukuk Dairesi'nin 20.01.2016 tarih, 2014/5658 E. 2016/631 K.sayılı bozma ilamında özetle; "...1086 sayılı HUMK'nin 45. maddesi ile 6100 sayılı HMK'nin karşılık 166. maddesi uyarınca, birleştirilen dava dosyaları birbirlerinden bağımsız ayrı davalar olup, asıl ve birleştirilen her dava hakkında usul hükümlerine göre ayrı ayrı hüküm kurulması, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin her dava için ayrı ayrı belirlenmesi gerekir." şeklindeki gerekçesi ile karar bozulmuştur.

II. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 30.03.2017 tarih, 2017/23 E. 2017/80 K.sayılı kararı ile; iddia, savunma, toplanan delliler ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, asıl davada ... için 5.000,00 TL, ... için 5,000,00 TL, ... için 5.000,00 TL'den toplam 15.000,00 TL maddi tazminatın olay tarihi olan 02.04.2010 tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalı ... Bankası T.A.O.'dan 10.02.2011 temerrüt tarihinden yasal faiziyle birlikte davalı ... şirketi ...

Sigorta A.Ş.'den tahsilde tekerrür olmamak koşulu ile tahsiline, manevi tazminat yönünden eş ... için 15.000,00 TL, ... için 15.000,00 TL, ... için 15.000,00 TL, anne ... için 10,000,00 TL, baba ... için 10.000,00 TL, kardeşler ..., ..., ..., ..., ..., ... için ayrı ayrı 7.500,00 TL'er TL manevi tazminatın 02.04.2010 tarihinden itibaren yasal faiziyle birliktte davalı ...

Bankası T.A.O'dan tahsiline, birleşen Ankara 11. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/185 esas sayılı davasının kabulü ile, ... için 452.217,75 TL, ... için 140.122,33 TL, ... için 67.972,79 TL olmak üzere 660.312,87 TL'nin davalı ...

Bankası T.A.O için olay tarihi olan 02.04.2010 tarihinden itibaren yasal faiziyle tahsiline, davalı ... için 175.000,00 TL limitin 15.000,00 TL'si için asıl davada hüküm kurulduğundan bakiye 160.000,00 TL sigorta limiti ile sınırlı olarak 10.02.2011 tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte tahsiline (tahsilde tekerrür olmamak koşulu ile) karar verilmiştir.

B. II. Bozma Kararı

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 25.04.20 18... /4219 E.-2018/4801K. sayılı ilamında özetle; "...Somut olayda olayın meydana geliş şekli ve kusur oranları dikkate alındığında müteveffanın eşi, çocukları, anne ve babası yönü ile hak ve nasafet kuralları çerçevesinde daha yüksek manevi tazminata hükmedilmesi gerekirken, somut olay ile bağdaşmayan miktarlarda manevi tazminata hükmedilmesinin uygun olmadığı, davada temerrüt faizi olarak ticari faize hükmedilmesi gerekirken, yasal faize hükmedilmesinin doğru olmadığı,

davalının mükerrer ödeme ile karşı karşıya kalmaması ve davacıların mükerrer tahsil sebebi ile sebepsiz zenginleşmelerine yol açılmaması için Sosyal Güvenlik Kurumunca açılan rücu davasının (Ankara 41. İş Mahkemesi’nin 2016/690E. sayılı dosyasının) sonucunun bekletici mesele yapılarak hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerektiği" belirtilerek hüküm bozulmuştur.

Davalı . ... Bankası T.A.O Genel Müdürlüğü vekili tarafından Yargıtay (kapatılan) 17. H.D.'nin 25/04/2018 tarih, 2017/4219 E. 2018/4801 K. sayılı kararına karşı süresi içerisinde karar düzeltme talebinde bulunulmuştur. Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 07.10.20 20... /369 E.-2020/5283K. sayılı ilamında özetle; davacıların birleşen dosyadaki talebi ve aracın ticari oluşu göz önüne alınarak birleşen davada ticari faize hükmedilmesi gerektiği, bu nedenle davalı ... Bankası Genel Müdürlüğü vekilinin faize ilişkin karar düzeltme talebinin kabulü ile diğer bozma nedenleri aynen kalmak üzere bozma ilamının açıklanan biçimde düzeltilmesi gerektiği belirtilmiştir.

C. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; asıl dosyanın davacıları olan ... ve müşterekleri tarafından asıl dosyanın davalıları ... Bankası ve ... Sigorta A....aleyhine açılan maddi manevi tazminat davasının kısmen kabulü ile; davacı ... için 5.000,00 TL, ... için 5.000,00 TL'den toplam 10.000,00 TL maddi tazminatın olay tarihi olan 02.04.2010 tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalı ...

Bankası T.A.O.'dan 10.02.2011 temerrüt tarihinden yasal faiziyle birlikte davalı ... şirketi ... Sigorta Şirketin A.Ş.'den tahsilde tekerrür olmamak koşulu ile tahsiline, ıslah talebinin kabulü ile davacı ... için 616.895,64 TL'nin ıslah tarihi olan 04.12.2023 tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalı ... Bankası T.A.O.'dan 10.02.2011 temerrüt tarihinden yasal faiziyle birlikte davalı ... şirketi ...

Sigorta Şirketin A.Ş.'den tahsilde tekerrür olmamak koşulu ile tahsiline, davacılara verilmesine, manevi tazminat yönünden eş ... için 30.000,00 TL, ... için 20.000,00 TL, ... için 20.000,00 TL, anne ... için 15.000,00 TL, baba ... için 15.000,00 TL kardeşler ..., ..., ..., ..., ..., ... için ayrı ayrı 7.500,00 TL'er TL manevi tazminatın 02.04.2010 tarihinden itibaren yasal faiziyle birliktte davalı ...

Bankası T.A.O'dan tahsili ile davacılara verilmesine, birleşen Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/185 E. 2013/247 K. sayılı 17.04.2013 karar tarihli dosyasında davanın kısmen kabulüne, ... için 452.217,75 TL, ... için 41.262,05 TL olmak üzere 493.479,80 TL tazminatın davalı ... Bankası T.A.

O için olay tarihi olan 02.04.2010 tarihinden itibaren ticari faiziyle tahsiline, davalı ... için 175.000,00 TL limitin 10.000,00 TL 'si için asıl davada hüküm kurulduğundan bakiye 165.000,00 TL sigorta limiti ile sınırlı olarak 10.02.2011 tarihinden itibaren ticari faiziyle birlikte tahsiline, (tahsilde tekerrür olmamak koşulu ile) davacılar ... ve ...'e verilmesine, ... yönünden talebin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde, kararda yer alan davalılar lehine usuli kazanılmış hakka ilişkin değerlendirmeleri kabul etmediklerini, herhangi bir nedenle kararın bozulması halinde dosyada karar verilmeyen taleplere ilişkin bedel artırımı, ıslah, ek dava açma, asgari ücret artışına ilişkin haklarının saklı tutulduğunu, davacıların maddi ve manevi tazminat kayıplarının çok daha fazla olduğunu, temerrüt tarihinin her iki davalı için de 10.02.2011 olması gerektiğini, dava dilekçesinde ve ıslah dilekçesinde fazlaya ilişkin hakları saklı tutulduğu halde bu hususun kararda geçmediğini belirtmiştir.

Davalı ... Bankası T.A.O vekili temyiz dilekçesinde; müvekkili bankanın, Karayolları Trafik Kanunu çerçevesinde aracın maliki ya da işleteni sıfatı bulunmadığını, aracın maliki ve işleteninin birleşen davada ihbar olunan ....

Kiralama A.Ş olduğunu, bu nedenle müvekkili banka yönünden davanın husumet yokluğundan reddine karar verilmesi gerektiğini, kazaya karışan aracı kullanan şahsın müvekkili banka personeli olmadığını, kendisine aracın sevk ve idaresine dair verilen bir muvafakat bulunmadığını, mesai saatleri dışında araç, izinsiz, habersiz şekilde kullanılarak kazaya sebebiyet verildiğini, kabul anlamına gelmemekle birlikte müvekkili banka, aracın işleteni olarak kabul edilse dahi aracın habersiz/izinsiz şekilde, banka personeli olmayan bir şahıs tarafından kullanılırken kazaya sebebiyet verildiği hususunun yerel mahkeme tarafından gözardı edildiğini,

asıl ve birleşen dava için bakiye harç ile vekalet ücreti takdirinin de hatalı olduğunu belirtmiştir.

B. Gerekçe ve Değerlendirme

Uyuşmazlık; davalı ... şirketi tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalanların açtığı destekten yoksun kalma tazminatı ile manevi tazminat talebine ilişkindir.

1.Temyizen incelenen ilk derece mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla davacılar vekilinin tüm temyiz itirazlarının, davalı ... Bankası T.A.O vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2.Davalı ... Bankası T.A.O Genel Müdürlüğü vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Davacılar vekilinin mahkemenin 19.09.2013 tarih ve 2011/136E. 2013/542 K. sayılı kararını manevi tazminat dışında diğer hususlar yönünden temyiz etmediği ve 01.03.2013 tarihli bilirkişi raporuna itirazı olmadığı anlaşılmakla hesaplamada kullanılan veriler davacı taraf yönünden kesinleşmiştir.

Bu nedenle Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 25.04.2018 tarih, 2017/4219 E. 2018/4801 K.sayılı bozma ilamında; davalının mükerrer ödeme ile karşı karşıya kalmaması ve davacıların mükerrer tahsil sebebi ile sebepsiz zenginleşmelerine yol açılmaması için Sosyal Güvenlik Kurumunca açılan rücu davasının (Ankara 41. İş Mahkemesi’nin 2016/690 E. sayılı dosyasının) sonucunun bekletici mesele yapılarak hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerektiği belirtilmekle.

01.03.2013 tarihli bilirkişi raporunda hesaplanan tazminattan sadece Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yapılan ödemenin mahsubu gerekirken yeni verilerle yapılan hesap raporunun hükme esas alınması doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR