Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2024/6479 K.2025/14571

İlk Derece Mahkemesi kararı davacılar vekili, davalılar ... İnş. Tur. Enerji Sanayi ve Ltd. Şti. ve ... Tur. Sey. Org. San. ve Ltd. Şti. vekili ile davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; asıl davada ... ve ... ’un oğlu, asıl davada diğer davacıların ve birleşen davada davacı ... ’un kardeşi olan yaya ... ’un 05.02.2010 tarihinde davalı ...’nin sevk ve idaresinde bulunan aracın çarpmasına bağlı vefat ettiğini, davalı ... Tur. Sey. Org. San. Tic. Ltd.

Şti’nin kayıt maliki, diğer davalı şirketin ise aracı uzun süreli kiralayan olarak işleten sıfatına sahip olduğunu, kazanın davalı sürücünün kusuru ile meydana geldiğini, davalılardan ...’nin taksirle ölüme neden olmak suçundan Tercan Asliye Ceza Mahkemesinin 2010/44 esas, 2011/25 sayılı kararı ile cezalandırılmasına karar verildiğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere asıl davada davacılar ... ile ... yönünden ayrı ayrı 1.000,00'er TL destekten yoksun kalma tazminatı ile ayrı ayrı 30.000,00'er TL manevi tazminatın;

asıl davada diğer davacılar ve birleşen davada davacı ... yönünden ayrı ayrı 20.000,00'er TL manevi tazminatın kaza tarihinden yasal faizi ile beraber davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili isteminde bulunmuş; bedel artırım dilekçesi ile destekten yoksun kalma tazminat talebini davacılar ... ve ... yönünden ayrı ayrı 17.434,81 TL'ye yükseltmiş; ıslah dilekçesi ile istemini davacı ... için 18.500,00 TL'ye, ... için 20.392,41 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; kazaya desteğin kendi kusuru ile sebep olduğunu, olayın şoku ile müvekkilinin olay yerinden uzaklaştığını, sigorta şirketi tarafından bir ödeme yapılıp yapılmadığının araştırılması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalılar ... İnş. Tur. Enerji Sanayi ve Ltd. Şti. ve ... Tur. Sey. Org. San. ve Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; kazaya karışan ... Tur. Sey. Org. San. ve Ltd. Şti.'ne ait aracın uzun süreli kira sözleşmesi ile davalı ... İnş. Tur. Enerji Sanayi ve Ltd. Şti.'ne kiralandığı ve bu şirket tarafından da şirket çalışanı sürücü ...'ye kullanması için verildiğini, olayın iş kazası olmadığını, davalılara husumet düşmeyeceğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 22.10.2015 tarihli 2012/1 35... /248 sayılı kararı ile kazaya karışan aracın 16.01.2009 tarihinde 3 yıllık kira sözleşmesi ile davalı ... Tur. Sey. Org. San. Tic. Ltd. Şti tarafından diğer davalı şirkete kiraya verildiği ve adı geçen şirketin araç üzerinde fiili hakimiyetinin kalmadığı gerekçesi ile davalı ... Tur. Sey. Org. San. Tic. Ltd.

Şti yönünden davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği, asıl ve birleşen davada diğer davalıların zarardan sorumlu oldukları gerekçesi ile asıl ve birleşen davada davalı ... Tur. Sey, Org. San. Tic. Ltd.

Şti. yönünden davanın husumet yokluğundan reddine; asıl davada davacı ... için 17.434,81 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 5.000,00 TL manevi tazminatın, asıl davada davacı ... için 17.434,81 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 5.000,00 TL manevi tazminatın; asıl ve birleşen davada davacılar ..., ..., ..., ... ve ... için ayrı ayrı 3.000,00 TL manevi tazminatın 05.02.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve ... İnşaat Tur. Enj.

San. ve Tic. A.Ş'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

lk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararının süresi içinde taraflarca temyiz edilmesi üzerine Dairenin 23.12.2020 tarihli 2020/1056 Esas ve 2020/4573 Karar sayılı ilamıyla; kazaya karışan aracın kayıt maliki davalı ... Tur. Sey. Org. San. Tic. Ltd.

Şti tarafından belirtilen aracın 16.01.2009 tarihinde 3 yıllığına diğer davalı şirkete kiralandığına ilişkin taraflar arasında düzenlenmiş adi yazılı kira sözleşmesinin dosyaya sunulduğu ancak davalı şirketler arasında akdedilen kira sözleşmesinin, resmi noter tasdiki bulunmaması ve her zaman düzenleme ihtimali bulunmakla üçüncü kişiler yönünden bağlayıcılığının bulunmadığı gibi davalı şirketlerin vergi kayıtlarına da intikal ettirilmediği, şirketlerin ticari kayıt ve defterlerinden bu hususların belirlenemediği;

şu durumda, üçüncü kişileri bağlayıcı nitelikte ve güçte uzun süreli kira sözleşmesinin bulunmadığı bu nedenle gerçek işletenin davalı ... Tur. Sey. Org. San. Tic. Ltd. Şti olduğu ancak işletenlik yönünden davalı ... İnş. Tur. Enerji San. Tic.

AŞ nin de yargılamadaki kabul beyanı nazara alındığında her iki davalı şirketin müştereken ve müteselsilen zarardan sorumlu olduğunun kabulünün gerektiği gerekçesi ile hükmün davacılar yararına bozulmasına, davalıların diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 03.11.2022 tarihli 2021/ 10... /70 sayılı kararı ile kazaya karışan aracın sürücüsü, işleteni ve kiracısı olan davalıların, davacıların maddi ve manevi zararından müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları gerekçesi ile davanın kısmen kabulü ile asıl davada davacı ... için 17.434,81 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 5.000,00 TL manevi tazminatın, asıl davada davacı ... mirasçıları için 15.255,46 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 4.375,00 TL manevi tazminatın; asıl ve birleşen davada davacılar ..., ..., ..., ... ve ... için ayrı ayrı 3.000,00 TL manevi tazminatın 05.02.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine karar verilmiştir.

C. Bozma Kararı

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararının süresi içinde taraflarca temyiz edilmesi üzerine Dairenin 12.04.2023 tarihli 2023/24 24... /5324 Karar sayılı ilamıyla; olayın oluş biçimi, kaza tarihi, davacıların desteğe yakınlık dereceleri, davalı sürücü ...'nin kusur durumu, tarafların sosyal ekonomik durumu dikkate alındığında desteğin anne, babası ve kardeşleri olan davacılar yararına hükmedilen manevi tazminat miktarının az olduğu; davacı ... 'un ilk karar tarihinden sonra 05.10.2020 tarihinde vefat ettiği nüfus kayıtlarından anlaşılmakla, davacı destekten yoksun kalan baba ... 'un ölüm tarihine kadar olan dönem için hesaplama yapılması gerektiği gerekçeleri ile kararın taraflar yararına bozulmasına karar verilmiştir.

D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile asıl davada davacı ... için 17.434,81 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 15.000,00 TL manevi tazminatın, asıl davada davacı ... mirasçıları için 17.843,36 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 15.000,00 TL manevi tazminatın; asıl ve birleşen davada davacılar ..., ..., ..., ... ve ... için ayrı ayrı 7.500,00 TL manevi tazminatın 05.02.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; oğullarını ve kardeşlerini kaybeden müvekkilleri yönünden takdir edilen manevi tazminat miktarlarının çok az olduğunu, destekten yoksun kalma tazminatlarının güncel asgari ücret verilerine göre hesap edilmesi gerektiğini, ilk karar tarihindeki verilere göre hesap edilmesinin hatalı olduğunu, hükmedilen tazminatlara avans faizi yerine yasal faiz uygulanmasının hatalı olduğunu, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin de usul ve yasaya aykırı olduğunu belirtmiştir.

Davalılar ... İnş. Tur. Enerji Sanayi ve Ltd. Şti. ve ... Tur. Sey. Org. San. ve Ltd.

Şti. vekili temyiz dilekçesinde; uzun süreli kiralama sözleşmesinin sonradan düzenlenmediği sabit olmasına rağmen hatalı değerlendirme ile bu sözleşmenin geçerli sayılmamasının hukuka aykırı olduğunu, işleten sıfatı nedeniyle sirayet yoluyla davalıların zarardan sorumlu tutulmalarının adil olmadığını, müvekkillerinin kusurunun olmadığını, belirlenen manevi tazminat miktarlarının fahiş olduğunu, desteğin akli melekelerinin yerinde olup olmadığına dair araştırma yapılmadan eksik araştırma ile karar verildiğini,

kahvehane işletip işletmediğine dair araştırma yapılmadan asgari ücretin üzerinde gelir elde ettiğinin kabul edilmesinin yerinde olmadığını, sigorta tarafından ödeme yapılıp yapılmadığının araştırılmadığını, müvekkilleri yararına ayrı ayrı vekalet ücreti yerine tek vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu belirtmiştir.

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; kusur oranına göre hükmedilen maddi ve manevi tazminat miktarlarının yüksek olduğunu, desteğin akli melekelerinin yerinde olup olmadığına dair araştırma yapılmadan karar verildiğini, müvekkilinin mühendis olmasına rağmen davalı ... İnş. Tur. Enerji Sanayi ve Ltd. Şti.'de servis şoförlüğü yaparken bu kazanın olduğunu, anılan şirketin adam çalıştıran olarak sorumlu olduğunu, sigorta tarafından ödeme yapılıp yapılmadığının araştırılmadığını, müvekkilinin kusur ve sorumluluğunun olmadığını belirtmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık; davalıların işleteni, sürücüsü, uzun süreli kiralayanı olduğu aracın karıştığı trafik kazasına bağlı ölüm nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat talebine ilişkindir. Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR