Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2025/10892 K.2025/15748

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalıların, .. Devlet Hastanesi tarafından gerçekleştirilen 06.04.2009 tarih ve 350 sayılı ihale onay belgeli “Tıbbi Sarf Malzemesi Alımı” konulu 27 Kalem mal alımı ihalesinde, pazarlık usulü ile yapılan mal alımında yaklaşık maliyeti gerçekçi bir şekilde hazırlamayıp, malların rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla satın alınması suretiyle kamu zararına sebebiyet verdiğini, şöyle ki; ...

Teftiş Kurulu Başkanlığı’nın 17.08.2011 tarihli ve B.lO.O.TKB.0.00.00.01-662-01/2011-01-569/9358 sayılı iş emri ile Sağlık Başdenetçisi ..'un görevlendirildiğini, Sağlık Başdenetçisi tarafından 07.09.2011 tarihinde başlatılan ve 18.05.2012 tarihinde bitirilen .. Devlet Hastanesi Başhekimliğinin 2008 - 20 09... yılı satın almalarının incelenmesinde. “Hastane ihtiyacı 27 kalem muhtelif tıbbi sarf (Göz servisi) malzemenin alımında (2009/39385 ihale kayıt numaralı).

Gerekli fiyat araştırması yapmadan, belirli firmalardan yüksek fiyatla alım yapılarak kurum zararına sebebiyet verdikleri, konusu: Hastanenin Göz Servisinde kullanılmak üzere 27 kalem malzemenin talebinin yapıldığı, teknik şartnamelerin hazırlandığı, 6 firmadan alınan fiyatlarla ortalama fiyatın belirlendiği, 27 kalem malzeme için yaklaşık maliyetin 110.390,00 TL, olarak belirlendiği, malzemelerin 4734 sayılı Yasa’nın 21/f maddesinden Pazarlık Usulü ile alınmasına dair 06.04.2009 tarihli ve 350 sayılı îhale Onay Belgesinin alındığı, ihale komisyonlarının oluşturulduğunun anlaşıldığı, (Ek: 10/13-24), ihaleye toplam 6 firmanın teklif verdiği,

2 firmanın tekliflerinin geçerli olduğu, 4 firmanın belgelerinin eksik olması nedeniyle ihale dışı bırakıldıkları, ihaleye katılan ve ihale üzerinde kalan 2 firmadan biri olan ... Medikal Firmasından 17 kalemlik ve 56.505,00 TL tutarında malzeme kaldığı, 10 kalem ve 39.565,00 TL tutarlı malzemenin ise .. Firmasında kaldığı, buna dair 29.04.2009 tarihli ve 2009/..

İhale Kayıt Numaralı İhale komisyon kararının düzenlendiği, kararın ihale komisyonu tarafından oy birliği ile imzalandığı, Başhekim tarafından da onaylandığı, malzemelerin teslimine dair Muayene ve İfa Hizmet Raporunun düzenlendiğinin belirtildiğini, hastane Başhekimliği satın alma komisyonunca gerçekleştirilen söz konusu malzemelerin alış tarihi ve tanıtıcı özellikleri yazılarak .., .. ve .. Ticaret Odası Başkanlıklarından rayiç bedeller sorulduğu, .., .. ve ..

Ticaret Odası Başkanlıkların bildirilebilen fiyatların ortalaması, Hastane Başhekimliğinin almış olduğu fiyatlarla karşılaştırılmadığını, karşılaştırma sonucu çıkan fark tutarın, alımı yapılan miktarlarla çarpımı sonucu kurumun .. Medikal Firmasından alınan malzeme alımında 24.079,00 TL., ..

Firmasından alınan malzeme alımında ise 24.424,00 TL. fiyat farkı tespit edildiğini, kurumun toplam 48.503,00 TL. zarara uğratıldığı belirlenmiş olup, kurum zararının satın alma ve yaklaşık maliyet komisyon başkan ve üyeleri ile başhekim tarafından tazmini gerektiğini, söz konusu malzemelerin fiyatlarının bir de MKYS fiyatlarından tespiti yapılmış, diğer hastanelerin söz konusu malzemeleri daha ucuz fiyatla aldıkları anlaşıldığını, yazılı bulunan denetim raporunda kamu zararının oluştuğu tespit edildiğini, kurum zararının tazmini gerektiğini, bu nedenle kamunun uğramış olduğu zararın davalılardan alınarak davacı kuruma verilmesini,

hertürlü mahkemeye yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin davalılara yükletilmesini talep ve dava ettiği görülmüştür.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; .. Devlet Hastanesinin ihtiyacı olan ve 26.12.2008 tarih ile 638 sayılı Mal ve Hizmet alımı istek belgesi ile istemi yapılan 27 kalem tıbbi sarf malzemesi için ..

Devlet Hastanesi idaresi tarafından kurulmuş olan fiyat tespit komisyonu tarafından firmalardan yapılan fiyat araştırması için yaklaşık maliyet icmal cetveli adı altında bir cetvel hazırlandığı, hazırlanmış olan cetvel dönemin hastane baştabibi tarafından uygun görülerek imzalandığı mecut alım için 06.04.2009 tarih ve 350 onay belgesi ile 4734 sayılı KİK 21/f maddesine göre alınması için hastane müdürü ile baştabip tarafından imzalandığı,

bahse konu olan alım için ise 06.04.2009 tarih ve 351 sayılı görevlendirme ile alımı gerçekleştirmek için komisyon üyesi olarak görevlendirildiğini, alım için çeşitli firmalara faks, elden veya günü birlik gelen firmalara bildirmek sureti ile komisyondaki başkan ve diğer üyelerle birlikte teklif istediklerini, mevcut malzemelere ..

Devlet Hastanesinin ihtiyacı olduğu da göz önünde bulundurulduğundan dolayı, Komisyona gelen teklifleri değerlendirmeye aldıklarını ve gelen teklifleri piyasa araştırma tutanağı adı altında bir tutanağa bağlayarak en düşük teklif veren firmaya ihale komisyon başkan ve diğer üyeler ile birlikte ortak olarak karar verdiklerini, ayrıca verilen ihale komisyon kararı hastane baştabibi tarafından da uygun görülerek imzalanmak suretiyle imzalandığını, söz konusu alım için müfettişlikçe iddia edilen gereği gibi bir piyasa fiyat araştırmasının sağlanmadığı, kurumun zarar uğratıldığı konusu ile ilgili olarak mevcut alım için ..

Devlet Hastanesi Birim fiyat tespit komisyonunca da fiyat değerlendirmeleri bu maliyetin altında olduğunu, ... müfettişi tarafından yönetmelik hükümlerine aykırı bir şekilde malların yaklaşık maliyetleri tespit edilirken objektif kurallara uyulmamış ve de yaklaşık maliyetin hesaplanmasına ilişkin yeterli düzeyde piyasa araştırması yapılmadığı denilerek gerçekçi olmayan bir yaklaşık maliyet ile ihaleyi gerçekleştirmekten dolayı ihale komisyon üyesi olarak suçlandığını, bu durumun isnatsız olmakla birlikte 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa da aykırı olduğunu,

MKYS kullanıcısı olmamakla birlikte şifresinin olmaması ve de memur olması nedeni ile ihalelerde alınmış olan malzemelerin tıbbi terimler içermesi ile kullanımı esnasındaki teknik özelliklerini bilmediğinden dolayı ihalelerde firmalarca şartnameler doğrultusunda getirmesi gereken evraklar yönüyle incelemelerini yapmakta olduğunu, ..

Devlet Hastanesi Birim Fiyat Tespit Komisyonu tarafından ihale komisyonuna sunulan yaklaşık maliyet cetvelindeki fiyatlar arasında, firmaların sunmuş olduğu fiyatların birbirine yakın olması, dikkat çekici yüksek veya dikkat çekici düşük bir fiyatın olmaması teknik ve bilirkişilerin vermiş olduğu bilgilere istinaden ve de ihalede istenilmiş olan evraklarının tam olması da göz önünde bulundurularak ihalede geçerli en düşük teklifi veren firmaya ihale edilmesinde herhangi bir sakınca görülmediğini, tüm bu nedenlerle açılan haksız davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; .. Devlet Hastanesinin ihtiyacı olan ve 26.12.2008 tarih ile 638 sayılı Mal ve Hizmet alımı istek belgesi ile istemi yapılan 27 kalem tıbbi sarf malzemesi için ..

Devlet Hastanesi idaresi tarafından kurulmuş olan fiyat tespit komisyonu tarafından firmalardan yapılan fiyat araştırması için yaklaşık maliyet icmal cetveli adı altında bir cetvel hazırlandığını, hazırlanmış olan cetvelin dönemin hastane baştabibi tarafından uygun görülerek imzalandığını, mecut alım için 06.04.2009 tarih ve 350 onay belgesi ile 4734 sayılı KİK 21/f maddesine göre alınması için hastane müdürü ile baştabip tarafından imzalandığını bahse konu olan alım için ise 06.04.2009 tarih ve 351 sayılı görevlendirme ile alımı gerçkelştirmek için komisyon üyesi olarak görevlendirildiğini, mevcut ihaleye 6 firmanın iştirak ettiğini,

bu altı firmadan dördünün değerlendirme dışı kaldığı, geriye iki firmanın kaldığı, yaklaşık maliyetin altında kalan kalemler .. Medikal ve .. Medikal firmaları ihaleyi aldıkları ve bunun hastane baştabipi tarafından uygun görülerek imzalandığını, söz konusu alım için müfettişlikçe iddia edilen yaklaşık maliyetin gerçekçi olmadığını, ..

Devlet Hastanesi birim fiyat tespit komisyonu tarafından ihale komisyonuna sunulan yaklaşık maliyet cetvelindeki fiyatlar arasında, firmaların sunmuş olduğu fiyatların birbirine yakın olması, dikkat çekici yüksek veya dikkat çekici düşük bir fiyatın olmaması teknik ve bilirkişilerin vermiş olduğu bilgilere istinaden ve de ihalede istenilmiş olan evraklarının tam olması da göz önünde bulundurularak ihalede geçerli en düşük teklifi veren firmaya ihale edilmesinde her hangi bir sakınca görülmediğini, tüm bu nedenlerle açılan haksız davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3.Davalılar ..., ..., ... ve .. vekili cevap dilekçesinde; dava konusu alacak bakımından tüm davalıların müteselsilen ve müştereken sorumlu tutulmalarının hukuken mümkün olmadığını zira olayın meydana geldiği tarihte yürürlükte olan 818 sayılı Borçlar Kanununa göre dayanılacak hukuk kurumu eksik teselsül olup her kişinin kusur oranının tespiti ile kusuruna tekabül eden miktar itibariyle talep imkanı söz konusu olduğunu,

ayrıca 818 sayılı Borçlar Kanununa göre özel kanun niteliğinde olan ve uygulanması gereken 6085 sayılı Sayıştay Kanunun 7. Maddesinde sorumlu ve sorumluluk hallerinin hükme bağlandığı aynı maddesinin üçüncü fıkrasında ise "sorumlular;

mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri ile illiyet bağı kurularak oluşturulan ilamda yer alan kamu zararının tek başlarına veya birlikte tazmin ile yükümlüdür" şeklinde düzenlendiğini, müvekkilinin dava konusu ihalede ise yaklaşık maliyet piyasa araştırma komisyonunda görev almadığını, 04.03.20 09... mükerrer sayılı resmi gazetede yayınlanan Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti başlıklı sekizinci maddesinde açıklandığını,

müvekkilinin yapmış olduğu faaliyetlerde gerek mevzuata gerekse 4734 sayılı kanuna aykırı gerçekleştirilmiş hukuka aykırı bir fiil söz konusu olmadığını, müvekkilinin kanuni usul ve şekil çerçevesi açısından görevini yerine getirdiğini, müvekkilinin yaklaşık maliyet tespit komisyonu üyesi olarak diğer üyelerle beraber yönetmeliğinin gerektirdiği tüm yükümlülükleri yerine getirerek görevini layıkıyla yaptığını, fiyat teklifi incelendiğinden alınan mal için belirlenen maliyetin iddia edildiği üzere fahiş bir fiyat olmadığını, sunulan teklifin ortalaması alınarak bu ortalamanın da aşağısında bir fiyat maliyet olarak hesaplandığını,

üstelik bilindiği üzere yaklaşık maliyet malın gerçek alım değeri olmadığını yapılan açık ihale sonucunda bu fiyatın altında veya üstünde bir değerle gerçek alım gerçekleşebileceğini, burada da açık ihale yapıldığı ve tespit edilen maliyet fiyatının altında bir değerle mal satın alındığını bu nedenle iddia edildiği üzere bir kamu zararı söz konusu olmadığını,

yine hastane taşınır kontrol memurunca MKYS de yapılan araştırmaya göre aynı neviden olan mal bazı hastanelerce daha ucuza alındığı gibi bazı hastanelerce de daha yüksek fiyata satın alındığı ve kamu zararının olduğu iddia ediliyorsa daha pahalı satın alan hastane görevlileri hakkında da soruşturma başlatılması gerektiğini belirterek açılan haksız davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

4.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde ; ..

Devlet Hastanesi tarafından 28.04.2009 tarih ve 2009/.. sayılı İKN no ve açık ihalesi 27 kalem göz sarf malzemesi alımında ihale komisyonu üyei olarak hastanede mevcut 2 adet göz tabibi görevli olmasına rağmen kendisinin satın alma memuru olarak görevlendirildiğinin bildirildiğini, yapılan görevlendirmede müvekkilinin satın alma memuru olarak görev aldığını, işin sekretaryasını yürüttüğünü, müvekkil işin uzmanı olmadığını ve alımın teknik özelliklerini bilmediğini, gariptir ki bu görevlendirmeyi teklif eden hastane müdürünün bu soruşturmanın hiçbir aşamasında bulunmadığını,

2009 yılından bu yana kullanılan MKYS de mal alımı fiyatlarına bakıldığında her kalem için binlerce değişik göz sarf malzemesi fiyatlarının olduğunun görüldüğünü ayrıca bölge şartları göz önüne alınmadan .., .. ve .. gibi Büyüşehirlerin Ticaret Odalarından fiyat alınmasının ise tamamen bir teftiş eksikliği olduğunu, müvekkile mahkemece tebliğ edilen evrakın 3/9. Sayfasında .., .. ve ..

Ticaret odalarından fiyat istenildiğinin belirtildiği fakat .. ve ..'dan alınmadığının bildirildiğini, müfettişe fiyat vermeyen kurumların müvekkiline nasıl fiyat vereceğini, yapılan alımların hayati önem arz eden malzemeler olduğunu, müvekkil malzemeyi almak için görevlendirilmiş ise bunu temin etmek zorunda olduğunu, malzemenin pahalı mı ucuz mu olduğu hususunun idareyi bağlayan bir husus olduğunu, müvekkilinin kanunlara uygun hazırlanan yaklaşık maliyete göre ihaleyi bağlayan bir konu olduğunu, müvekkilinin kanunlara uygun hazırlanan yaklaşık maliyete göre ihaleyi en ucuz teklif veren üzerinde bıraktığını,

dava dilekçesinin yaklaşık maliyetin yeterince araştırılmadığı ve belli firmalardan fiyat alındığı iddiasına dayandığını, mal alım ihaleleri uygulama yönetmeliğinin yaklaşık maliyetin hesaplanması başlıklı 8. Maddesine göre elde ettiği fiyatların birini, bir kaçını veya tamamını kullanmak suretiyle yaklaşık maliyetin hesaplandığını,

anlaşılacağı üzere müvekkilin görevli olmadığı bir komisyonun yapmış olduğu işlemlerden sorumlu tutulması ve ayrıca kanunların emir ettiği şekilde düzenlenen bir yaklaşık maliyetin doğru düzenlenmediğini iddia etmenin hem kanuna hem de vicdana aykırı olduğunu belirterek izah edilen diğer nedenlerle açılan haksız davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

5.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; dava konusu ihale dosyasının incelendiğinden usul yönünden herhangi bir eksikliğin bulunmadığı ve bu şekilde usulüne uygun ihale yapıldığının açık olduğunu, davacı kurumun müvekkiline yüklediği bütün yükümlülükleri eksiksiz olarak yerine getirdiğini, söz konusu ihale dosyasının incelenmesinde 3 adet farklı firmadan fiyat alındığı ve yaklaşık maliyet altında fiyat teklif eden ..Sesi Gazetesinden ihaleye konu malzemelerin alınmış olduğunun açıkça görüldüğünü, müvekkili hakkında kamu zararının tespit edilebilmesi için 5018 sayılı yasada belirtilenlerin haricinde müvekkilinin kastının,

kusurunun ya da ihmalinin ispat edilmesi gerektiği idari işlemlere esas teşkil eden raporların hazırlanmasında, öncelikle konuya ilişkin tüm bilgi ve belgeleri toplaması, mevzuatın değerlendirilmesi, somut olayın tüm yönlerinin ortaya konulması, raporun gerekçelerinin tereddüde yer vermeyecek şekilde belgelerler ispatlanmış olması,

sübjektif yorum ve değerlendirmelerden kaçınılması gerektiğini, davalı taraf kamu zararının tespitinde MKYS fiyatları değil de ihale tarihi itibariyle Ticaret Odalarından bildirilen rayiç emsal fiyat ortalamasının esas alındığını, emsal fiyatlar ile ihale bedeli arasında fiyat farkının olduğunu belirttiği oysaki emsal olarak .. ve .. Ticaret Odası Başkanlıklarından ve .. .. Matbaacılık firmasından rayiç bedeller sorulduğu adı geçen Ticaret Odası Başkanlıklarından ..

Ticaret Odası Başkanlığının fiyat bildirmemiş olduğu, .. Ticaret Odası Başkanlığı ve .. .. Matbaacılık fiyatları değerlendirmeye alınarak .. Devlet Hastanesi Başhekimliğince alınmış olan fiyatlarla karşılaştırılması yapıldığı ve bu alımda zarara uğratıldığı söylendiğini, söz konusu ticaret odalarına bakıldığı zaman alınan fiyatların hepsinin büyükşehirlerde bulunan Ticaret Odaları olduğu,

bu illerden alınan fiyatlar ile .. ilçesi ile kıyaslanmasının doğru olmadığını ilgili Ticaret Odalarına ihalenin yapıldığı yıl olan 2009 değil de teftişin yapıldığı 20 11... yılları arasında mevcut fiyat istemi için talepte bulunulmuş olması da göz önünde bulundurulduğu zaman gelen fiyatların ne kadar gerçekçi olacağının manidar olduğunu ,ihale yılı ile fiyat istenilen yıllar arasında aşağı yukarı 3 veya 4 yıl arasında bir zaman farkı olduğu,

ihalenin yapıldığı yılda ülkemizde bu iş ve işlemlerle uğraşan firma sayısının az olması , alınan malzemelerin genelde ithal ürünler olması nedeni ile dövize endeksli olarak satıldıklarından dolayı döviz fiyatlarındaki artış veya düşüşün bunları olumsuz yönde etkilediğinin göz önünde bulundurulmadığını belirterek açılan haksız davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 21.11.2018 tarih, 2015/27 Esas, 2018/271 Karar sayılı kararında davanın reddine karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesince ceza yargılamasının değerlendirilmesi ve denetime elverişli bilirkişi raporu alınması, idarenin bölüşük kusurunun olup olmadığının değerlendirilmesi gerektiği gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesi kaldırılarak dosya mahkemesine gönderilmiştir. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yapılan ihalede gerekli araştırma yapıldığı gerekçesi ile kurum zararı oluşmadığından davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine; Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davacıların gerekli fiyat araştırması yapılmadan doğrudan temin usulü ile ihale yaptığını, sadece firmalardan ve ticaret odalarından aldıkları fiyat ile yaklaşık maliyet belirlenmesinin hatalı olduğunu, yörenin ihaleye katılım sağlayan belli firmalarının ürün fiyatlarını yüksek verdiklerini, ceza yargılaması sonucunun hukuk hakimini bağlamayacağını, mahkemece hükme esas alınan son bilirkişi raporunun denetime açık olmadığını, MKYS sisteminden, aynı ürünü alan hastanelerden, ihale bilgi sistemi üzerinden ve ticaret odalarından piyasa araştırması yapılarak kamu zararının oluştuğunun belirlendiğini, idarelerin mal ve hizmet alımı yaparken çok yönlü ve kapsamlı bir araştırma yapması gerektiğini ileri sürerek

Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, kurum zararı nedeni ile rücuen tazminat talebine ilişkindir. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere, bilirkişi raporunun oluşa uygun ve denetime elverişli olmasına göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR