Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2025/4018 K.2025/11667

İtiraz Hakem Heyeti kararı davacı vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının desteği olan annesinin 16.05.2020 tarihinde yolcu olarak bulunduğu araç ile trafik sigortasız aracın yaptığı kazada vefat ettiğini, müvekkilinin destekten yoksun kaldığını beyanla belirsiz alacak davası olarak ikame edilen davada şimdilik 5.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekcesinde; davacının destek alma yaşını geçtiğini bu nedenle tazminat alamayacağını, tescilsiz bir aracın sigorta yaptırma zorunluluğunun olmadığını bu nedenle kurumun sorumlu olamayacağını, kazanın meydana geldiği yerin karayolu kapsamında olmaması nedeni ile kazanın trafik kazası kapsamında bulunmadığını, kusurun varlığının ispatı ve gerçek zararın belirlenmesi gerektiğini, kusur oranlarının bilirkişiler tarafından belirlenmesini talep ettiklerini, müterafık kusur indirimi yapılması gerektiğini zira yolcu olan müteveffanın emniyet kemeri olmadan seyahat ettiğini, temerrüde düşmediklerini,

Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ödeme yapılıp yapılmadığının belirlenmesini, yapılmış ise tazminattan tenzilini talep ettiklerini, hesaplama yapılacak ise TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faiz yönteminin kullanılmasını, vekalet ücretinin 1/5 oranında olması gerektiğini savunarak davanın reddini talep etmiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin tespiti gerektiği, davaya konu kazaya karışan traktörün trafikten çekildiğine dair belgenin 06.01.2021 tarihinde dosyaya ibraz edildiği, aracın 06.02.2017 tarihinde trafikten çekildiği, davalının sorumlu olabilmesi için ... Yönetmeliği'nin 9/1-b maddesi uyarınca trafik sigortası yaptırabilecek tescilli bir araç bulunması gerektiği, davalının bu uyuşmazlık bakımından husumetinin bulunmadığı gerekçesi ile başvurunun husumet yokluğu nedeni ile reddine karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekilince itiraz edilmesi üzerine.

İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 2918 sayılı Karayolu Trafik Kanunu'nun 3. maddesinde aracın motorlu araç sayılabilmesi için tescil şartı koşulmadığı, hareket etme özelliğine sahip olması, makine gücüyle hareket etme özelliği olması gerektiği, bu aracın tescil edilmemiş olması halinde bu durumun aracın motorlu taşıt olma özelliğini kaybetmesi sonucunu doğurmayacağı, tescil kaydı olmayan araçlara trafik sigortası yapılmasını yasaklayan bir düzenleme olmadığı,

bu nedenle davalının oluşan zarardan sorumlu olacağı, tazminat miktarının belirlenmesi maksadı ile 05.04.2021 tarihli bilirkişi raporu alındığı TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faiz yöntemi ve %75 kusur oranı dikkate alınarak yapılan hesaplama ile 69.935,38 TL tazminat hesaplandığı, raporun taraflara tebliğ edildiği, davacının progresif rant yöntemine göre hesap yapılması yönünde itirazda bulunduğu, ancak gerçek zarar ilkesine ve Yargıtay içtihatlarına göre hesap itirazın reddedildiği, davacının %99 oranında engelli olduğu, bakım ihtiyacı bulunduğu bu nedenle destek tazminatı isteyebileceği, kazanın ... yolu üzerinde meydana geldiği,

soruşturma aşamasında kusur raporu alındığı, kaza tespit tutanağının aksi ispatlanana kadar geçerli olan resmi belge niteliğinde olduğu bu nedenle tekrar kusur raporu alınmasına gerek görülmediği, müteveffaya ait otopsi raporunda ölüm sebebinin künt göğüs travması, kaburga kırıkları, akciğer kontüzyonu olduğu, emniyet kemeri takılmadığı bu nedenle %20 oranında müterafık kusur indirimi yapılmasına karar verildiği, müteveffanın kaza tarihinde anne ve babasının yaşamadığı, yasal faize karar verilmesi gerektiği, kazanın iş kazası niteliğinde olmadığı, hesaplamada 69.935,38 TL belirlenmiş ise de davacının talebini ıslah etmediği,

taleple bağlı kalınarak davacının itirazının kabulü ile Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararının kaldırılmasına, başvurunun kabulüne 5.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının 24.08.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; hesaplamanın TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant yöntemine göre yapılması, davacı lehine tam vekalet ücreti verilmesi gerektiği gerekçeleri ile kararın bozulmasını talep etmiştir. Davalı vekili temyiz dilekçesinde; davacının destek alacak yaş sınırını geçtiği, aracın tescilsiz, trafikten men edilmiş olduğu bu nedenle zarardan sorumlu olamayacakları, kusur raporu alınması gerektiği, müterafık kusur indirimi yapılması, gerçek zararın belirlenmesi, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ödeme yapılıp yapılmadığının belirlenmesi, temerrüde düşmedikleri, vekalet ücretinin 1/5 oranında olması gerektiği gerekçeleri ile kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Gerekçe

Uyuşmazlık, davalı sigorta şirketi tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı 16.05.2020 tarihli trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalanın açtığı destekten yoksun kalma tazminatı talebine ilişkindir.

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere, dosyada bulunan 27.12.2019 tarihli rapor uyarınca davacının sürekli başkasının bakımına ihtiyacı olduğu, 14.08.2008 tarihli rapor uyarınca %99 oranında engeli olmasına ve bu hali ile annesinin desteğine muhtaç durumda olmasına, sigortasız aracın çekme belgesi mevcut ise de çekme belgesi bulunması halinin davalının sorumluluğunun ortadan kaldırmayacak olmasına,

birbiri ile uyumlu kaza tespit tutanağı ve Savcılık tarafından alınan kusur raporunda sigortasız aracın kazada asli kusurlu olduğunun anlaşılmasına, İtiraz Hakem Heyeti karar içeriğinde %20 oranında müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini belirtilmiş olmasına, davalıya 10.08.2020 tarihli dilekçe ile başvuru yapılmasına, davacı lehine maktu vekalet ücreti verilmesinin yerinde olmasına göre davalı vekilinin tüm, davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarına gelince;

Trafik kazası sonucu bedensel zarara uğrayan ve buna dayalı olarak iş gücü kaybı tazminatı isteminde bulunan hak sahiplerinin bakiye ömürlerinin belirlenmesi gerekmektedir. Gerçek zarar hesabı, özü itibariyle varsayımlara dayalı bir tespit olduğundan gerçeğe en yakın verilerin kullanılması esastır. Bu nedenle yapılan bilimsel çalışmalar sonucu “TRH 2010” adı verilen “Ulusal Mortalite Tablosu” hazırlanmış olup bu tablonun ülkemize özgü ve güncel verileri içermesi ve yargı mercileri arasında tazminat hesabında birliğin sağlanması açısından Dairemizce de tazminata esas bakiye ömür sürelerinin belirlenmesinde TRH 2010 Yaşam Tablosu’nun kullanılmasının uygun olacağına karar verilmiştir.

Öte yandan Anayasa Mahkemesinin 17.07.2020 tarihli ve 2019/40 Esas, 2020/40 Karar sayılı kararıyla 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 90 ıncı maddesindeki Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Genel Şartlar’a yapılan atıf hükmü iptal edilmiştir. Söz konusu iptal kararı sonrası, ZMSS Genel Şartlar ve ekindeki cetvellerle getirilen ve iş gücü kaybı tazminatının hesaplanmasında uygulama alanı bulan %1,8 teknik faiz ile devre başı ödemeli belirli süreli rant formülünün uygulanması artık mümkün değildir. Tazminatın, %1,8 teknik faiz uygulanmadan, Yargıtayın yerleşik uygulamaları ile kabul edilen progresif rant formülü kullanılarak hesaplanması gerekir.

Somut olayda; davacının hak kazanabileceği iş gücü kaybı tazminatının hesaplanması için alınan ve İtiraz Hakem Heyeti tarafından da karara esas kabul edilen 05.04.2021 tarihli aktüer raporunda. TRH 2010 Yaşam Tablosu ve % 1,8 teknik faiz yöntemi ile hesaplama yapılmış ve davacının alabileceği destek tazminatının 69.935,38 TL olacağı belirlenmiştir.

İtiraz Hakem Heyeti karar içeriğine göre davacının hesap raporuna itiraz ederek TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant yöntemine göre hesaplama yapılması yönünde talepte bulunduğu ancak gerçek zarar ilkesi ve Yargıtay yerleşik görüşüne göre %1,8 oranıyla yapılan hesaplamanın uygun olduğu gerekçesi ile talebin reddine karar verildiği anlaşılmaktadır. Ancak.

Dairemizin yerleşik uygulamaları gereği, hesaplamada TRH 2010 Yaşam Tablosu’nun kullanılması yerinde ise de %1,8 teknik faiz ve işleyecek devre bakımından “devre başı ödemeli belirli süreli rant” yöntemi kullanılması doğru olmamıştır.

Açıklanan nedenlerle; davacı için, TRH 2010 Yaşam Tablosu’na göre muhtemel bakiye ömür süresinin belirlenmesi, %1,8 teknik faiz uygulanmadan ve işleyecek devre bakımından progresif rant formülü kullanılmak suretiyle tazminatın belirlenmesi için bilirkişiden ek rapor alınıp oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirmeyle yazılı biçimde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR