Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2025/4196 K.2025/12585

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

Bölge Adliye Mahkemesinin tarafların istinaf istemini esastan reddettiği İlk Derece Mahkemesinin manevi tazminata dair hüküm fıkralarında (2 ve 4 numaralı bentlerinde) kızları ...’nin vefatından dolayı 150.000,00 TL ve kendi ve ailesinin yaralanmasından dolayı 30.000,00 TL olmak üzere toplam 180.000,00 TL yerine 150.000,00 TL manevi tazminatın tahsiline karar verilmesi hatalı ise de mahallinde düzeltilebilir maddi hata olarak görülmüştür.

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkili ... ve ...'in kızları, ... ve ...'in kardeşleri ...'in; dava dışı ...'ın arsasına imar yolu açılması için başvuru yaptığı davalı ... Belediyesince davalı ...

İnş.Ltd.Şti.'den kiralanan ve davalı ...'ın kullandığı iş makinesinin ...'a ait arazide yaptığı çalışma sırasında kopan yaklaşık iki tonluk kaya parçalarının müvekkili ...'in kullandığı aracın üzerine düşmesi neticesinde hayatını kaybettiğini, kaza sırasında tüm müvekkillerinin ayrıca yaralandığını, geçimini orman işçiliği yaparak temin eden ...'in uzun süre çalışamadığını, ailesinin geçimini sağlamakta zorlandığını, ev hanımı olan ...'in iki tonluk kaya altında ezilen ayakları sebebiyle operasyonlar geçirdiğini,

genel yaşam deneyimleri ve hayatın olağan akışına göre çocukların anne-babalarına ve kardeşlerine belirli bir düzeyde destek olacağını gösterdiğini, müvekkillerinin vefat eden ...'in desteğinden yoksun kaldıklarını bildirerek ve belirsiz alacak davası olarak fazlaya ilişkin dava ve talep hakkı saklı kalmak üzere;

deştekten yoksun kalma, iş göremezlik ve iş gücü kaybı tazminatı olarak ... için 1.000,00 TL, ... için 1.900,00 TL, destekten yoksun kalma tazminatı olarak ... için 500,00 TL, ... için 500,00 TL, ... için ileride arttırılmak üzere şimdilik 1.000,00 TL tedavi gideri, ... ve ... için 150.000,00'er TL manevi tazminat, kendi yaralanmaları ve diğer aile fertlerinin yaralanmasından duydukları elem için 30.000,00'er TL manevi tazminat, ... ve ... için 100.000,00'er TL manevi tazminat, kendi yaralanmaları ve diğer aile fertlerinin yaralanmasından duydukları elem için 20.000,00'er TL manevi tazminatın,

kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari faiz ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiş, 23.09.2022 tarihli bedel artırım dilekçesiyle ... için. 1.157.819,68 TL, ... için 470.574,04 TL maddi tazminatın tahsilini istemiştir.

Davacı tarafa taleplerini açıklanması için verilen süre sonrası, davacı vekili 30.01.2019 tarihli dilekçesi ile taleplerini somutlaştırarak, davacılar ... ile ... için geçici iş göremezlik, sürekli iş göremezlik, tedavi ve iyileşme giderleri, ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan zararlar ile destekten yoksun kalma tazminatı talep ettiklerini; davacılar ... ve ... için ise destekten yoksun kalma tazminatı taleplerinin olduğunu beyan etmiştir.

II. CEVAP

... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından açılan davayı kabul etmediklerini, dava dışı... isimli müteahhitin müvekkili kuruma müracaat ederek ... isimli şansın arsası üzerine inşaat yapmak için arsaya ulaşımı sağlayan imar yolunun açılmasını talep ettiğini, ... Belediyesi yetkilileri...'e ... Belde Belediyesinin ...

Belediyesine yeni dahil olması nedeniyle kaynak sıkıntısı çekildiğini, yolun şu an için açılamayacağını beyan etmesi üzerine...'in müvekkili kuruma kendilerine iş makinesi verilir ise yakıtını karşılayabileceklerini söylemesi üzerine, ... Belediyesi; ... İnşaattan kiralamış bulunduğu iş makinesini...'in talep ettiği imar yolunun açılması için ...'e gönderdiğini, ...

İnşaata ait aracın yine aynı şirketin işçisi olan ... idaresinde söz konusu yolda çalışmaya başladığını, açılan yolun taşlı çıkması ve iş makinesinin çalışmasının zorlanması üzerine ...

Belediyesi yetkilileri tarafından ...'tan çalışmayı durdurmasının istendiğini ve aracın geri çekilmek üzere taşıyıcı gönderildiğini, taşıyıcı olay yerine ulaşmadan iş makinesinin operatörü ..., müteahhit... ve arsa sahibi ... isimli şahısların telkini ile çalışmaya devam ettiğini ve hemen sonrasında da davaya konu kazanın meydana geldiğini, kazanın meydana gelmesinde operatör ...'ın ağır kusuru olduğunu, kazanın oluşunda müvekkili kurumun herhangi bir kusurunun olmadığını, bu olay sonrasında müvekkili kurumun mağdurlar ile yakından ilgilendiğini, kendilerine 1,5 sene boyunca araç tahsis ettiğini,

10.000,00 TL manevi 51.000,00 TL maddi olmak üzere müvekkili kurum belediye başkan vekili ... ... tarafından mağdurlara ödeme yapıldığından bahis ile davacılar tarafından açılan davanın müvekkili kurum açısından reddine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacılar tarafından açılan davayı kabul etmediklerini, ... ilçesi ... Mahallesi ... Mevkiinde ... Belediyesi tarafından müvekkili şirkete ait ... idaresindeki iş makinesiyle yol açma çalışması yapıldığı sırada çalışma alanına yakın ...-... mahalle yolunda seyir halinde olan davacıların araçlarına kaya düşmesi sonucu yaralanmalı ve ölümlü olay meydana geldiğini, ...

Belediyesi tarafından yol açmak için kullanılan iş makinesinin müvekkili şirkete ait olduğunu, müvekkili şirket ... Belediyesi'ne iş makinesi kiralama sözleşmesi gereğince bir adet ekskavatörü gerekli tecrübe ve iş güvenliği donanımına sahip operatörüyle birlikte bir yıl süreyle kiraladığını, yapılan sözleşme gereğince müvekkili şirkete ait iş makinesi ve operatör ...

Belediyesinin ilgili birimlerinin belirlediği görevde ve düzende çalışmayı taahhüt ettiğini, söz konusu olayın gerçekleştiği sahada da ... Belediyesinin görevlendirmesi ile ... Belediyesi adına çalıştığından bahis ile müvekkili kurum açısından davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamında alınan kusur ve maluliyet raporu ile hesap bilirkişi ek raporunun "yetiştirme giderlerinin mahsubu" ile "ödemenin denkleştirilerek mahsubu" olmak üzere iki husus bakımından eksikliğin basit bir hesaplama ile giderilebilecek ölçüde olması,

yargılamanın gelmiş olduğu aşama ve uzayan yargılama sürecinde oluşabilecek mağduriyet nazara alınarak tekrardan ek rapor tanzimi yoluna gidilmeyerek ek rapor temel alınarak mahkemece hesaplama yapılarak belirlenen tutardan davacılar vekilinin ıslah dilekçesi arttırdığı taleplerinin yapılan hesaplamanın altında kaldığı anlaşılmakla ve taleple bağlı kalınarak davacı ... ile ...'in destekten yoksun kalma tazminatı taleplerinin, kardeşler arasında bakım yükümlülüğü olmaması ve desteğin varlığının ispatının da vefat eden...'nin yaşı gözetilerek ispatının mümkün bulunmaması nedeniyle reddine, manevi tazminat talepleri bakımından;

davacı anne babanın küçük kızları, diğer davacıların kardeşleri olan...'nin elim kaza sonucu vefat etmesi nedeniyle ailesinde derin bir yıkım yaşandığı, ayrıca kaza neticesinde yaralanan aile fertlerinin yaralanmalar nedeniyle zorlu günler yaşadığı kabulü ile davacıların manevi tazminat taleplerinin kabulüne, davaya konu zarar haksız fiil hükümlerinden kaynaklanmakta olduğundan kusurlu olduğu tespit edilen davalılar ...

Belediyesi ve ... açısından müşterek ve müteselsilen ödenmesine, alınan kusur raporlarında davalı ... Nakliyat Ltd. Şti.'ye kusur atfedilmediğinden bu davalı bakımından davanın reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle "davanın kısmen kabulü kısmen reddi ile,

1)Davacı ...’in maddi tazminatı talebinin davalılar ... ile ... yönünden KABULÜNE; taleple bağlı kalınarak 1.157.819,68 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 25.06.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılar ... ile ...’ndan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

2)Davacı ...’in manevi tazminat talebinin davalılar ... ile ... yönünden KABULÜNE, kızı...’nin vefatından dolayı 150.000,00 TL ve kendi ve ailesinin yaralanmasından dolayı 30.000,00 TL olmak üzere toplam 150.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 25.06.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılar ... ile ...’ndan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

3)Davacı ...’in maddi tazminat talebinin davalılar ... ile ... yönünden KABULÜNE; taleple bağlı kalınarak 470.574,04 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 25.06.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılar ... ile ...’ndan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

4)Davacı ...’in manevi tazminat talebinin davalılar ... ile ... yönünden KABULÜNE, kızı...’nin vefatından dolayı 150.000,00 TL ve kendi ve ailesinin yaralanmasından dolayı 30.000,00 TL olmak üzere toplam 150.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 25.06.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılar ... ile ...’ndan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

5)Davacı ...’in maddi tazminat talebinin REDDİNE,

6)Davacı ...’in manevi tazminat talebinin davalılar ... ile ... yönünden kabulüne, 100.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 25.06.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılar ... ile ...’ndan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

7)Davacı ...’in maddi tazminat talebinin REDDİNE,

8)Davacı ...’in manevi tazminat talebinin davalılar ... ile ... yönünden kabulüne, 100.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 25.06.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılar ... ile ...’ndan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

9)Davalı ... Şti. maddi ve manevi tazminat talepli davanın REDDİNE"

karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve davalı ... Belediyesi vekilinin istinaf başvurusunda bulunulması üzerine.

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacılar vekilinin istinaf nedenleri yönünden yapılan incelemede; dosyadaki belgelere, kararın dayandığı delillerle, usul ve yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle, yerel mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporuna göre; davaya konu kazanın meydana gelmesinde davalı ... Belediyesi'nin %80, davalı operatör ...'ın ise %20 kusurlu, davalı ... İnş. .... San. Tic. Ltd.

Şti'nin kusursuz olduğuna yönelik kusur tespitinin kazanın oluş şekli ve dosya kapsamı ile uyumlu olmasına, davalı ... İnş. .... San. Tic. Ltd. Şti'nin kazaya karşın aracı davalı ...

Belediyesine hizmet alım sözleşmesi uyarınca kiraya vererek araç üzerinde ekonomik ve fiili yararlanma unsurları ortadan kalktığından meydana gelen kazada davalı şirketin sorumlu tutulmamasında, aktüerya bilirkişi raporunda destekten yoksun kalma ve maluliyet tazminatının hesaplanmasında, yetiştirme giderlerinin belirlenmesinde, davanın davalı ... İnş. .... San. Tic. Ltd.

Şti. yönünden reddi nedeniyle davalı vekili lehine vekalet ücreti takdir edilmesinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre; davacılar vekilinin yerinde bulunmayan istinaf kanun yolu başvurularının esastan reddine, davalı ...

Belediyesi vekilinin istinaf nedenleri yönünden yapılan incelemede; yerel mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporundaki kusur tespitinin kazanın oluş şekli ve dosya kapsamı ile uyumlu olmasına, kazanın oluş şekli, tarafların kusur durumu, davacıların maluliyeti, tarafların ekonomik ve sosyal durumu, kaza tarihindeki paranın alım gücüne göre belirlenen manevi tazminat tutarında bir isabetsizlik bulunmamasına göre; davalı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; ceza dosyasına dayanak bilirkişi raporunda ve iddianamede davalı ... İnş.

Ltd.Şti.'nin de personeline gerekli iş güvenliği eğitimi vermemesi ve olay yerinde iş güvenliği uzmanı bulundurmaması nedeniyle kazanın oluşumunda kusurunun bulunduğunu ancak dava dosyası kapsamında alınan raporlarda aksi bir görüş ile davalı şirkete kusur atfedilemeyeceğinin belirtildiğini, taraflar arasında imzalanan hizmet alım sözleşmesinin dosya kapsamına dahil edilmediği, davalılardan ... İnşaat adlı firma ile ...

Belediyesi arasında yapılan hizmet alım sözleşmesine göre ... İnşaat'a ait iş makinesi ile birlikte operatörünün de temini ile 1 yıllığına kiralanması konusunda anlaşma yapıldığını, taraflar arasında yapılan hizmet alım sözleşmesine göre geçici iş ilişkisi kurulduğunu, ... İnşaat şirketi ile ... Belediyesi ile yapılan hizmet alım sözleşmesine göre taraflar aralarında bir işin yapılması için anlaşmış olup, ...

İnşaat şirketi de bu sözleşmenin ifası için kendi çalışanı ve ödünç işçi olarak ...

Belediyesinin emrine verilen ...'ı kullandığını, ödünç işçi veren olarak yükümlülüklerini yerine getirmeyen ve 22.07.2014 tarihli bilirkişi raporunda da ortaya çıkan bu durum gereği davalı ... yönünden de davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini, yine bu davalı yönünden davanın reddine karar verilmiş olmakla davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmiş olmasının da hatalı olduğunu, dava açıldığı tarihte gerek 22.07.2014 tarihli bilirkişi raporunda gerekse Ünye Cumhuriyet Başsavcılığının düzenlemiş olduğu iddianamede davalı ...

İnş. Ltd.Şti.'nin de kazanın oluşumunda kusurlu olduğunun tespit edildiğini ve husumetin bu nedenle ... İnş.

Ltd.Şti.'ye de yöneltildiğini, dava açıldığı tarihteki koşullara göre değerlendirilecek olup dava açıldığında davalı şirket kusurlu kabul edilmekte olduğundan davacılar aleyhine vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini, ev hanımı olan anneden yetiştirme gideri düşülmemesi doğruysa da babadan düşülen yetiştirme giderinin fazla olduğunu, Yargıtay içtihatları gereği babadan asgari ücretin %5'i oranında yetiştirme giderinin indirilmesi gerekirken 1/7' si (%14,29) yani neredeyse 3 katı tutarında yetiştirme gideri indirildiğini,

ek raporda yetiştirme giderine esas ücret hesaplanırken asgari ücret üzerinden hesaplama yapılacağı belirtildiği halde davacı ...'in gerçek ücreti üzerinden hesaplama yapılarak fazla yetiştirme gideri hesaplandığını, taleple bağlı kalınarak karar verilmiş ise de dosya kapsamında düzenlenen aktüerya raporlarındaki hatalar nedeniyle davacıların zarara uğradığını beyan etmektedir.

Davalı ... temyiz dilekçesinde; öncelikle zamanaşımı ve hak düşürücü süre itirazında bulunduklarını, usul yasaya aykırı bilirkişi raporu esas alınarak hüküm kurulduğunu, 200.000, 00... yılında yapılmış olup hesaplamanın da 2017 yılına ait ücret verileri üzerinden yapılması gerektiğini, ceza dosyasındaki sorumlular ile bu davadaki sorumluların farklılık gösterdiğini, bilirkişi raporları arasındaki çelişkinin giderilmediğini, davanın ilgili kişilere ihbar edilmesi gerektiğini, meydana gelen kazada müvekkil kurumun bir kusuru bulunmadığını, kazaya karışan araç cismani zararları karşılaması amacıyla ...

Sigorta A.Ş. tarafından sigortalı olup yapılan kısmi ödemeden sonra sigorta şirketinin poliçe gereği üslendiği zarar miktarı kazaya ilişkin dönemin hesaplama verilerine göre davacı tarafın zararlarını fazlasıyla karşıladığını, kusuru bulunmayan müvekkili kurum hakkında manevi tazminat talebinin reddi gerektiğini beyan etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davalıların haksız eylemi nedeniyle meydana gelen yaralanma ve yakınlarının ölümünden kaynaklı destekten yoksun kalma tazminatı ve sürekli iş göremezlik tazminatı ve manevi tazminat istemine ilişkindir. 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacılar vekili ve davalı ... vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Davacı vekili ve davalı ... vekilinin davalı .... Şti.'ye yönelik temyiz itirazlarına gelince; Davacı vekili, davalı ... İnş. Ltd. Şti.'den kiralanan ve davalı ...'ın kullandığı iş makinesinin tam kusuru ile yaptığı çalışma sırasında kopan yaklaşık iki tonluk kaya parçalarının müvekkili ...'in kullandığı aracın üzerine düşmesi neticesinde kızları ...'in hayatını kaybettiğini, kaza sırasında tüm müvekkillerinin ayrıca yaralandığını belirterek uğradığı maddi ve manevi zararların davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini istemiştir.

Davalı ... Belediyesi vekili de ... İnş. Ltd. Şti.'den kiralamış bulunduğu iş makinesini dava dışı vatandaşın imar yolunun açılması için gönderdiğini, ... İnşaat Şirketine ait aracın yine aynı şirketin işçisi olan davalı ... idaresinde söz konusu yolda çalışmaya başladığını, davalı sürücünün ... İnşaat Şirketinin çalışanı olduğunu ve trafik kazasından dolayı davacıya karşı sorumlulukları bulunmadığını, davanın kendileri yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece, alınan kusur raporlarında davalı .... Şti.'ye kusur atfedilmediği gerekçesiyle davalı .... Şti. açısından maddi ve manevi tazminat talepli davanın reddine karar verilmiş, davacılar vekili ve davalı ... Belediyesi vekilinin istinaf istemi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir. Dosya arasındaki bilgi ve belgelerden, araç davalı ... Belediyesine ... İnşaat Şirketi tarafından kiralanmışsa da kiralanan iş makinesinin yine aynı şirketin işçisi olan ve iş makinesi operatörü davalı sürücü ... tarafından kullanıldığı sırada kazanın meydana geldiği anlaşılmaktadır.

... İnşaat Şirketi 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3 ve 85 inci maddeleri uyarınca aracın işleteni sayılacağı gibi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 55 inci maddesi uyarınca adam çalıştıranın sorumluluğu hükümleri uyarınca dahi işçisi olan davalı ...'ın işverene ait araç ile davacıya verdiği zarardan dolayı müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulması gerekirken yanılgılı değerlendirme ile istemin bu davalı yönünden reddi doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiştir.