Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2025/5958 K.2025/12936

İtiraz Hakem Heyeti kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalıya Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile sigortalı aracın 23.06.2019 tarihinde karıştığı trafik kazası sonucu sigortalı araçta yolcu olarak bulunan müvekkilinin yaralandığını ve sürekli iş göremezliğe uğradığını belirterek fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla bakiye 5.000,00 TL tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş; ıslah dilekçesiyle talebini 160.439,70 TL’ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun kabulü ile 160.439,70 TL’nin yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekilince itiraz edilmesi üzerine; İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile vekalet ücretinin düzeltilmesine, diğer itirazların reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; eksik evrakla başvuru yapıldığını, maluliyet oranının yüksek belirlendiğini, kusur oranının hatalı olduğunu, aktüer hesaplamasının hatalı olduğunu, davacının kaza anında emniyet kemeri takıp takmadığının araştırılması gerektiğini, tazminattan hatır indirimi yapılması gerektiğini belirtmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davalı ... tarafından ZMSS poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu yaralanan davacı yolcunun sürekli iş göremezlik tazminatı talebine ilişkindir.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere, başvurunun usulüne uygun olmasına, kusur raporunun oluşa uygun ve denetime elverişli olmasına, maluliyet raporunun mevzuata uygun düzenlenmesine göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davalıya yükletilmesine, Dosyanın mahkemeye gönderilmesine, 23.09.2025 tarihinde Üye ...'ın ve Üye ...'nin karşı oyu ve oy çokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY

Dava trafik kazasından kaynaklanan cismani zarar nedeni ile maddi tazminat istemine ilişkindir. Türk Ticaret Kanunu’nun 850. maddesi hükmü ile taşıma işi, ücret karşılığı yapılması gereken ticari bir işletme faaliyeti olarak tanımlanmıştır. Aynı yasanın 851. maddesi düzenlemesiyle, TTK’nun dördüncü kitabında yer alan hükümlerin arızi olarak yolcu taşıma işi yapan kişiler hakkında niteliğine uygun düştüğü ölçüde uygulanacağı belirtilmiş ve 914. maddesiyle de, taşıyıcının, yolcuyu rahat ve sağlıklı bir şekilde varış yerine ulaştırmakla yükümlü olduğu ve kazaya uğraması halinde yolcunun, doğan zararından sorumlu olduğu hususu düzenlenmiştir.

Keza, Türk Borçlar Kanunu’nun 114. maddesi ile, sözleşmeden kaynaklanan işlerde eğer iş özellikle borçlu için bir yarar sağlamıyorsa, borçlunun sorumluluğunun daha hafif değerlendirilmesi gerektiği, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 87. maddesi uyarınca, kişinin hatır için taşındığı sırada meydana gelen trafik kazasında yaralanması halinde sorumluluğun genel hükümlere göre belirlenmesinin gerektiğinin düzenlendiği görülmektedir.

Hatır taşıması bir menfaat karşılığı olmamakla; bu gibi taşımalarda 818 sayılı BK'nın 43. (6098 sayılı TBK’nın 51.) maddesi uyarınca tazminattan uygun bir indirim yapılması, gerek öğretide gerekse Yargıtay İçtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiş bulunmaktadır.

Hatır taşımasından ya da kullanımadan söz edebilmek için yaralanan ya da ölen karşılıksız taşınmış olmalıdır. Taşınan veya kullananın yararının söz konusu olduğu durumlarda hatır taşıması ilişkisi gündeme geleceğinden, işletenin sorumluluğu genel hükümlere göre değerlendirilecek ve tazminattan indirim yapılacaktır. Bu bakımdan hatır taşıma ilişkisinin değerlendirilmesinde, taşıma ya da kullanmanın kimin çıkar ve yararına olduğunun saptanması önemlidir.

Yarar ekonomik olabileceği gibi, ortak toplumsal değerleri de ilgilendirebilir. Ancak taşıma ve kullanmada işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin bir çıkarı veya yararının bulunması halinde hatır taşımasından söz edilemeyecektir. Ayrıca hakim tazminattan mutlaka indirim yapmak zorunda değilse de, bunun dahi gerekçesini kararında tartışması ve nedenlerini göstermesi gerekmektedir.

Somut olayda; davalı vekili cevap dilekçesi ile olayda hatır taşıması olduğunu savunmuştur. Uyuşmazlık Hakem Heyetince, “…hatır taşıması ve müterafik kusur indirimi bir hakkaniyet indirimi olup yerleşik Yargıtay kararlarına göre de her olayda uygulanması zorunlu bir indirim değildir. Yargıtay”ın hatır taşıması indirimi öngören kararlarını içeriğine bakıldığında, hatır için taşınanın da kusura katıldığı gözlemlenmektedir.

Genellikle, hatır için taşınanın, sürücünün alkol almasına veya hız yapmasına engel olmaması ya da sürücünün alkollü olduğunu bilerek taşıta binmesi durumlarında “ kusura katılım” söz konusu olacak ve kuşkusuz, bu gibi durumlarda tazminattan hatır taşımacılığı indirimi haklı ve yerinde bir uygulama olacaktır.

Somut olayda ise başvuranın yolcu konumunda olduğu, kazanın tek taraflı olarak gerçekleştiği ve kazaya sürücünün direksiyon hakimiyetini kaybetmesinin neden olduğu düşünüldüğünde başvuranın, sürücünün kusuruna katılması gibi bir durum söz konusu olmadığından hatır taşıması indirimi yapılması uygun görülmemiştir.” şeklinde gerekçe ile hatır indirimi talebi red edilmiş, vaki itiraz da, İtiraz Hakem Heyetince red edilmiştir.

Dosya kapsamında bulunan hazırlık soruşturması evrakından, davacının, sürücünün bacanağının torunu olduğu ve aralarında kan veya sıhri yakınlığın bulunmadığı, kazanın bacanak için yapılan hastane ziyareti sırasında meydana geldiği, taşıyanın olaydaki menfaati yahut taşınanın bir bedel ödediği, davacı yanca iddia ve ispat edilmediği; anılan konudaki ispat yükünün davacıda olduğu, davacının taşıma karşılığında, sürücü annannesinin kız kardeşinin eşine yani dedesinin bacanağına bir ücret ödemesinin de hayatın olağan akışına aykırı olduğu gibi sürücü ile davacı arsındaki ilişkinin yakın akrabalık kavramına dahil edilmesi de mümkün değildir.

Bu bakımdan; davalı ... şirketinin hatır taşıması savunmasına itibar edilmesi, 6098 sayılı TBK md. 51 gereği tazminattan makul oranda, hakkaniyete uygun (Dairemiz uygulamaları ile %20) indirim yapılmak suretiyle, davalı ... şirketinin sorumlu olduğu tazminat miktarının belirlenmesi gerekirken, yazılı biçimde verilen kararın Onanmasına dair Daire çoğunluğunun görüşüne katılmıyoruz.