Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2022/13002 K.2023/2451

Taraflar arasında görülen kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemli davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay Kapatılan 18. Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmişti.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karar davacı mirasçılarından ... vd. vekili ile davalı ... vekilleri tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; (müteveffa) davacının Kayseri ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1253 ada 704 parsel sayılı taşınmazda hisseli malik olduğunu, dava konusu taşınmazın bir kısmının imar planında yol, park alanı ve yeşil alan olarak kamuya ayrıldığını, davalı idareler tarafından fiilen kamulaştırmasız olarak da el atıldığını, belirterek pay bedelinin faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı Kayseri ... vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmaza idareleri tarafından herhangi bir el atma olmadığını belirterek yerinde olmayan davanın reddini talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesinde ileri sürülen hususların yasal dayanağının olmadığını, talep edilen bedelin yüksek olduğunu ve kabul etmediklerini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 16.10.2014 tarihli ve 2013/202 Esas, 2014/371 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne, fen bilirkişi raporunda fiilen el atıldığı belirtilen P-PY-Y3-Y4 ve KY harfleri ile gösterilen kısımlar yönünden 12.497,57 TL'nin ... Belediyesinden dava tarihinden işleyecek yasal faizi ile; fen raporunda Y1-Y2 ve R harfleri ile gösterilen kısımlar yönünden 20.515,34 TL'nin ise Kayseri Büyükşehir Belediyesinden dava tarihinden işleyecek yasal faiz ile birlikte tahsili ile davacıya verilmesine, fiilen el atılan yerler dışındaki kısımlar yönünden idare mahkemelerinin görevli olması sebebiyle davanın usulden reddine. karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1.Mahkemenin 16.10.2014 tarihli ve 2013/202 Esas, 2014/371 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı ... vekilince temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay Kapatılan 18. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonucu; 04.11.1983 tarihinden sonra el atılan taşınmazlar yönünden, kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan davalarda, mahkeme ve icra harçları ile her türlü vekalet ücretinin nispi olarak uygulanması gerekçesiyle ... lehine kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilamı doğrultusunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde yargılama safahatında vefat eden davacının mirasçıları ... vd. vekili ile davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacının mirasçıları ... vd. vekili temyiz dilekçesinde; dava konusu taşınmazın imar uygulaması sonucu kapatıldığını, kararın mevcut haliyle tapuda uygulanamayacağını, eski ve yeni durumun karşılaştırılması sonucu yeni bir karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasnı talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; davacı ...'ın 23.07.2017 tarihinde vefat ettiğinden taraf sıfatının kalmadığını, kararın geç tebliğ olduğunu, geçen süreçte dava konusu taşınmazda imar uygulaması yapıldığını ve başka parsellere gittiğini ileri sürerek kararın bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idare arasında kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin sorumlu idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 427 ilâ 439 uncu maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

4. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun( 2942 sayılı Kanun) Ek Madde-1 inci maddesi şöyledir;

“Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmî kurumlara ayrılmak suretiyle mülkiyet hakkının özüne dokunacak şekilde tasarrufu hukuken kısıtlanan taşınmazlar hakkında, uygulama imar planlarının yürürlüğe girmesinden itibaren beş yıllık süre içerisinde imar programları veya imar uygulamaları yapılır ve bütçe imkânları dâhilinde bu taşınmazlar ilgili idarelerce kamulaştırılır veya her hâlde mülkiyet hakkını kullanmasına engel teşkil edecek kısıtlılığı kaldıracak şekilde imar planı değişikliği yapılır/yaptırılır. (İptal: Anayasa Mahkemesinin 20/12/2018 tarihli ve E.: 2016/181 K.: 2018/111 sayılı Kararı ile)”

3. Değerlendirme 1. Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Kanun'un 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre ... vd. ve davalı idare vekillerinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3. Dosya içindeki bilgi ve belgelere göre, dava konusu taşınmazın içinde bulunduğu alanda 3194 sayılı İmar Kanunu'nun18 inci maddesi uyarınca imar uygulması yapıldığı, dava konusu taşınmazın Esentepe Mahallesi 2604 ada 10 parsel, 7166 ada 2 parsel ve 13720 ada 2 parsel sayılı taşınmazlara şuyulandırıldığı ve tapu kaydının kapatıldığı, 15.01.2021 tarihinde yeni parsellerin malikleri adına tapuya tescil edildiği, paydaşlar arasında muris ...'ın da bulunduğu anlaşıldığından,

en son imar uygulamasına ait şuyulandırma cetvelleri ilgili Belediyeden istenip, dava konusu taşınmazın imar uygulaması sonucu hangi parsellere gittiğini gösterir tüm gitti kayıtlarıyla birlikte tapu kayıtları ilgili Tapu Müdürlüğünden getirtildikten, imar uygulaması sonucu yeni oluşan parsellerin imar planındaki özgülenme amacı ilgili Belediye Başkanlığından sorulduktan ve şuyulandırma öncesi ve sonrası çaplı krokiler ilgili Kadastro Müdürlüğünden temin edildikten sonra mahallinde yeniden keşif yapılarak, imar uygulaması sonucu oluşan yeni parsellere davalı idarelerce fiilen el atılıp atılmadığı,

fiilen el atılmasa bile dava konusu taşınmazların imar planında kamuya tahsisli alan olarak ayrılıp ayrılmadığı araştırılıp, kamuya özgülenme durumunun devam ettiği anlaşıldığı takdirde, fiili el atmanın gerçekleştiği kabul edilerek esas hakkında, aksi halde konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair hüküm kurulması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle, Davacının mirasçılarından ... vd. vekili ile davalı ... vekillerinin temyi itirazları yerinde olduğundan mahkeme kararının BOZULMASINA,

Davalı ... ve davacı ...'dan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,