Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/10777 K.2024/3672

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın doğrudan yol olarak terkini davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Hatay ili, Hassa ilçesi, ... Mahallesi 2976 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini, yol olarak terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın teklif edilen bedelinin düşük olduğunu ve taşınmazın konumu itibarıyla değerli olduğunu ileri sürmüştür.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 25.02.2013 tarihli ve 2011/142 Esas, 2013/47 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline, yol olarak terkinine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin 25.02.2013 tarihli ve 2011/142 Esas, 2013/47 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 18. Hukuk Dairesinin 16.01.2014 tarihli ve 2013/16123 Esas, 2014/574 Karar sayılı kararı ile bilirkişi kurulunun somut emsal olarak aldığı 1392 parsel sayılı taşınmazın; geri çevirme kararı üzerine getirtilen tapu kaydı ve akit tablosundan emsalin Karayolları Genel Müdürlüğünün 06.01.2010 tarihli ve 460 sayılı yazısı gereği kamulaştırılması nedeniyle pazarlık usulü ile yapılan satın almaya ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.

Yargıtay'ın yerleşmiş uygulamalarına ve 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesine göre, emsal alınacak taşınmazların özel amacı olmayan satışlara ilişkin olması gerekir. Kamulaştırma nedeniyle yapılan devir ve temlikler özel amaçlı olduğundan emsal olarak kabulü ile değer biçilmesi doğru görülmemiştir.

Mahkemece tarafların sunacağı ya da resen getirtilecek kayıtlar üzerinden yukarıda açıklanan ilkelere uygun taşınmaz satışları araştırılarak emsal olabilme niteliklerine uygun bulunanlar tespit edilip bu emsallerin 11inci maddesinin (d) bendinde öngörülen vergiye esas olmak üzere ilgili belediyelerce bulundukları cadde veya sokak için değerlendirme tarihindeki asgari metrekare değerleri getirtilip, dava konusu taşınmazın değerlendirme,

emsal taşınmazların ise değerlendirmeye esas alınan satış tarihleri itibarıyla imar düzenlemesi sonucu meydana gelen imar parselleri olup olmadıkları da belediye imar ve tapu müdürlüklerinden araştırılıp bu emsallere göre ve ayrıntılı olarak karşılaştırma yapan raporlar alınarak oluşacak duruma göre karar verilmesi gerektiğinden kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar

Mahkemenin 20.07.2016 tarihli ve 2014/81 Esas, 2016/303 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin 20.07.2016 tarihli ve 2014/81 Esas, 2016/303 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; hükme esas alınan 20.05.2016 havale tarihli bilirkişi kurulu raporunda başka bir mahallede bulunan ve dava konusu taşınmaza uzak olan taşınmaz emsal alınarak, ayrıca dava konusu taşınmaz ile emsalin Arsa Metrekare Rayiç Bedeli Takdir Komisyonu tarafından belirlenen emlak vergisine esas olan m² değerlerinin karşılaştırılmasında;

dava konusu taşınmazın emsal taşınmazdan daha değerli olduğu anlaşılmasına rağmen, bilirkişi kurulunca dava konusu taşınmaz ile emsalin aynı değerde olduğu kabul edilerek vergi değerlerine ters düşecek şekilde değer biçilmesi doğru olmadığı gibi, bozma sonrası düzenlenen bilirkişi kurulu raporlarında farklı emsaller incelenmiş olup, 28.11.2014 havale tarihli bozma öncesi rapor düzenleyen bilirkişi kurulundan alınan ek raporda taşınmazın metrekaresine 935,21TL, yeniden yapılan keşif sonucu düzenlenen 20.05.2016 havale tarihli hükme esas alınan raporda ise 30,61TL/m² değer biçildiği anlaşılmış olup,

aynı taşınmaz için tespit edilen m² birim fiyatları arasında fahiş fark bulunması sebebiyle raporların hüküm kurmaya elverişli olmadığını, bu durumda; taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi, taşınmazın, değerlendirme tarihi itibarıyla, emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibarıyla imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın;

imar planındaki konumu, emsallere ve değerini etkileyen merkezi yerlere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından, yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi,

Bozma öncesi verilen kararda dava konusu taşınmazın kamulaştırmadan arta kalan kısmı için değer azalışı verilmediği ve bu husus Yargıtay (Kapatılan) 18. Hukuk Dairesince bozma konusu yapılmadığından davacı idare lehine usuli kazanılmış hak oluştuğu gözetilmeden, bozma sonrası arta kalan bölüme değer kaybı verilmek suretiyle fazla bedel tespiti, Taşınmaz üzerinde bulunan yapılar için bozma öncesi 14.840,52TL bedele hükmedildiği ve bu husus Yargıtay (Kapatılan) 18. Hukuk Dairesince bozma konusu yapılmadığından davacı idare lehine usuli kazanılmış hak teşkil ettiği gözetilmeden,

bozma sonrası düzenlenen ve hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda yapı sınıfı değiştirilerek hesap yapılmak suretiyle fazlaya hükmedilmesi, Bozma öncesi taşınmaz üzerinde bulunan 1 adet dut ağacı için 140 TL bedele hükmedildiği ve bu husus Yargıtay (Kapatılan) 18. Hukuk Dairesince bozma konusu yapılmadığından davalı taraf lehine usuli kazanılmış hak teşkil ettiği gözetilmeden, bozma sonrası ağaç bedeli 95,25TL olarak hesaplanmak suretiyle eksik bedel tespiti, doğru olmadığı gibi, 7139 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin 8 inci fıkrası gereğince,

bozma sonrası bankaya hak sahibi adına yatırılacak bedelde artış olması halinde bu kısım için. 7139 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik hükümlerine göre işlem yapılması gerektiği gerekçeleriyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Üçüncü Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline, yol olarak terkinine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için belirlenen bedelin yüksek olduğunu ve depo edilen bedelin hatalı yazıldığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesi gereği yürürlükte bulunan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun (1086 sayılı Kanun) 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 427 ilâ 439 uncu maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları.

3. Değerlendirme 1. Temyizen incelenen Mahkeme kararında ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı ve bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Davacı idare tarafından depo edilen bedelin miktarının hatalı yazılması doğru görülmemiştir. Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 438 inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü uyarınca Mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacı idare vekilinin Mahkeme kararına yönelik temyiz itirazının kısmen kabulü ile Mahkeme kararının hüküm fıkrasının (2) numaralı bendinde yer alan "211.255,29 " sayısının hükümden çıkartılmasına, yerine "53.137,50 " sayısının yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,