Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/4389 K.2023/11838

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak, düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; dava konusu Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Mahallesi, 1697 ada 6 parsel sayılı taşınmazın maliki olduğunu, ilk kadastro tespiti sırasında tamamı 21010 m² olan parselin yıllar içinde yapılan imar düzenlemeleriyle bir kısmının zayiat olarak kesildiğini, bir kısmının başka parsellerle şuyulandığını ve söz konusu parselde bugün itibarıyla 339 m² kaldığını, tapuda kayıtlı olan bu 339 m²ye yol yapılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle taşınmazın bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; 31120 nolu parselasyon planı ile 21010 m² yüzölçümlü Çankaya ilçesi, ... Mahallesinde kâin 1697 ada 6 nolu parselin 339 m²sinin "Düzenleme Ortaklık Payı" olarak ayrıldığı, 15889 m²sinin imar parsellerine şuyulandırıldığı ve 4782 m²nin de iskân harici olarak gösterildiği, düzenleme ortaklik payı olarak kesilen ve terk edilmesi gereken toplam 339 m²lik kısmın tapu kayıtlarında halen yaşadığı ve beyanlar hanesinde zayiat olduğuna dair beyan bulunduğunu, düzenleme ortaklık payı olarak ayrılan kısmın tapu sicilinde terkin edilmesinin Çankaya Tapu Müdürlüğünden istendiğini, dava konusu alanın zayiat (düzenleme ortaklık payı) olarak kalmakta olduğunu ve bu sebeple davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne taşınmaz bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bedeline hükmedilen taşınmazın tapusunun iptali ve davalı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın üç kez uygulamaya alındığını, ilk uygulamanın kısmi yapıldığını ve 2143 m²nin zaiyat olarak kesildiğini, ikinci uygulamada düzenleme dışı tutulan 6646 m²lik bölümün düzenlemeye alınarak 339 m²nin zaiyat olarak kesildiğini, tapuda yaşıyan bu bölümün 11.02.2020 tarihli ve 13633 yevmiye numaralı işlemle tapudan terkin edildiğini, bedelinin istenemeyeceğini, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin kararlarının dikkate alınmadığını, raporun yetersiz bedelin yüksek olduğu ileri sürülmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın öncesinde 21.010,00 m² senet alanlı iken 2290 sayılı Belediye Yapı ve Yollar Kanununa göre ilk defa Ankara İmar İdare Heyetinin 28.01.1955 tarihli ve 79 sayılı karan ile onaylanan 27600 nolu parselasyon planı ile düzenlemeye alındığı; taşınmazın, 6646 m²lik bölümün şuyulandırma cetvelinde “diğer ada” olarak ayrıldığı, kalan kısmından 2.143,00 m² zayiat kesildikten sonra kalan 12.221,00 m²nin ise imarın 5690, 5691 ve 5692 adalarının değişik parsellerine tahsis edildiği,

27600 nolu parselasyon planında düzenleme dışında tutulan 6.646,00 m²lik kısmın Ankara İmar İdare Heyetinin 04.06.1956 tarihli ve 717 sayılı kararı ile onaylanan 31120 nolu parselasyon planı ile düzenlemeye alındığı 4.782,00 m²sinin diğer cetvel olarak ayrılıp, kalan kısmından 339,00 m² zaiyat kesildikten sonra 1.525,00 m²nin ise imarın 5215 adanın değişik parsellerine tahsis edildiği,

diğer cetvel olarak gösterilen 4.782,00 m²nin Ankara Büyükşehir Belediye encümeninin 21.04.1981 tarihli ve 217 sayılı kararı ile onaylanan 74300 No.lu parselasyon planı ile uygulamaya alınarak düzenleme ortaklık payı kesilmeksizin imarın muhtelif imar ada ve parsellerine şuyalandırıldığı, ikinci uygulamada zayiat olarak kesilen 339.00 m²nin tapuda malikleri adına yaşamaya devam ettiği, tapunun beyanlar hanesine 31120 nolu plan gereği zaiyattır şerhinin 2002 yılda verildiği, yargılama devam ederken 11.02.2020 tarihli ve 13633 yevmiye nolu işlemle tapudan terkin edildiği,

yapılan keşif sonucu sunulan raporda ayırma çapı düzenlenmediğinden nerde kaldığının tespit edilemediğinin, kök 6 parsel sayılı taşınmazın üzerinde yapılaşma ve sokaklar oluştuğunun bildirildiği, 6646 m²lik bölümün şuyulandırma cetvelinde işlenmeyen alan olarak değil “diğer ada” olarak ayrıldığı, ikinci kez 31120 nolu parselasyon planı ile uygulamaya alınarak tekrar 339 m² zaiyat kesintisi yapıldığı,

meri 3194 Sayılı İmar Kanunu'nun (3194 sayılı Kanun) 18/6 maddesine göre "Herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınamaz" hükmü karşısında ikinci defa düzenleme ortaklık payı alınmasının kamulaştırmasız el atma niteliğinde olduğunun kabulü ile arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değerinin tespit edilip davalı idareden tahsiline dair kararda bir isabetsizlik görülmediği, ne var ki dava konusu taşınmazın zeminde mevcut olmadığı,

yargılama devam ederken tapudan terkin edildiği dikkate alınarak tapudan terkinine karar verilmesi gerektiğinden bahisle davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun bu yönden kabulüyle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak,yeniden esas hakkında karar verilmiştrir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebebleri tekrar ederek temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... usulü dairesinde istimlâk muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... usulü dairesinde istimlâk muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

3.3194 sayılı Kanun'un 18 inci maddesinin altıcı fıkrası.

4.2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde ve alınan rapor uyarınca ikinci kez kesilen düzenleme ortaklık payı karşılığı dava konusu taşınmaz bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen diğer nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

4.Bölge Adliye Mahkemesi kararında dava konusu taşınmazın parsel numarası 6 olduğu halde 8 olarak yazılı olması bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasının gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesinin kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Davalı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2.Davalı idarenin Bölge Adliye Mahkemesi krarına yönelik temyiz itirazının kısmen kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (2) nolu bendinde yazılı ''8'' rakamının çıkarılmasına, yerine ''6'' rakamının yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davalı idareden peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,