Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/7585 K.2024/1315

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı ve pilon yeri bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; İstanbul ili, Arnavutköy ilçesi, ... Mahallesi 158 ada 73 parsel (yeni 119 parsel ) sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu irtifak hakkı ve pilon yeri bedelinin tespiti ve bu hakkın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından tanzim edilen bedelin tespit raporunda kamulaştırmaya esas birim fiyatı 436 TL/m² olarak emsallerden düşük şekilde belirlendiğini, yine irtifak hakkı sebebiyle takdir olunan % 1 ,64 değer düşüklüğünün de düşük kaldığını, bilirkişi heyeti ile keşfen inceleme yapılarak davacı idarenin teklifinde belirtilen birim m² teklifinden aşağı olmamak üzere kamulaştırma bedelinin belirlenmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma konusu irtifak hakkı ve pilon yeri bedelinin tespiti ile bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; münavebe seçiminin hatalı olduğunu, kapitalizasyon faizinin düşük belirlendiğini, objektif değer artışının yüksek olduğunu, değer düşüklüğü oranının yüksek belirlendiğini, verilerin yüksek alındığını, önceki irtifakların bedelden düşülmesi gerektiğini, idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle: 17.10.2022 tarihli ek rapora itirazlarının karşılanmadığını, aynı parsele ilişkin, Karayolları Genel Müdürlüğü kamulaştırması olan Gaziosmanpaşa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/256 Esas sayılı dosyasındaki kararda dahi (taşınmaz daha büyük iken, Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yapılan mülkiyet kamulaştırması ifraz olmadan önce) birim fiyatın 234,86 TL/m² olarak hesaplandığını, emsal seçiminin hatalı karşılaştırmanın yetersiz olduğunu, davanın kabulü halinde dava süresi (dava tarihi olan 07.03.2018 tarihinden itibaren) 4 ayı geçtiğinden kamulaştırma bedeline faiz uygulanması gerektiğini,

davanın reddine karar verilmesini, davacının uzlaşma teklif birim m² bedeli olan 436 TL/m²’den aşağı olmayacak şekilde kamulaştırma bedelinin tespitine, kamulaştırma bedeline 07.07.2018 tarihi sonrası dönem için faiz uygulanmasına karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki taşınmaza dava tarihi itibarıyla geçerli resmi verilere göre olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmazın niteliği ve konumuna göre belirlenen kapitalizasyon faizi ile objektif değer artırıcı unsur oranlarının yerinde olduğu, davalı vekilinin istinaf itirazlarının kısmen 17.10.2022 tarihli rapor ile karşılandığı,

aynı taşınmaz sahasında Karayolları tarafından yapılan kamulaştırma işlemleri dikkate alınarak bedelin hesaplanmasının yönetimine uygun olduğu, önceki enerji nakil hattı nedeniyle irtifak hakkı karşılığının bedelden düşülmesinin yerinde olduğu, "a" ile işaretli 39,07 metrekarelik kısmın yol olarak ifraz edilen 158 ada 120 parselde kalmış olması nedeniyle bu kısmın hesaplamaya dahil edilmemiş olmasının da yerinde olduğu, önceki irtifak nedeniyle metrekare birim değerinden değer azalışı hesaplanmamasının yerinde olduğu, davanın niteliği gereği idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin de yerinde olduğu, faiz hükmünün doğru olduğu,

mahkemece iade kararına uyulduğu gerekçesiyle taraf vekillerinin vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki irtifak hakkı ve pilon yeri bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak değer biçilmesine ve aynı Kanun'un 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca taşınmaz malın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve enerji nakil hattı güzergahı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle irtifak hakkı karşılığının ve pilon yeri bedelinin tespit edilerek kararın kesinleşmesi beklenmeksizin davalı tarafa ödenmesine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,