Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2023/8365 K.2024/3129

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Siirt ili, Merkez ilçesi, ... köyü yer alan 174 parsel (135 ada 69 parsel) sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın usul ve kanuna aykırı olması nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, davacı idarece yapılan işlemlerin usule aykırı olduğunu, irtifak kamulaştırması yapılması işleminde kamu yarının bulunmadığını, müvekkilinin taşınmazı için takdir edilen değerin de taşınmazın gerçek değerini yansıtmadığını, müvekkilinin ciddi şekilde hak kaybına uğrayarak mağdur olacağını, haksız ve kötüniyetli davanın reddini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 16 ncı maddesi uyarınca tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporlarında verim miktarları ve ürün fiyatlarının resmi verilerin hilafına yüksek alındığını, buna karşılık üretim masrafları ile kapitalizasyon faiz oranı düşük alınarak dava konusu taşınmazın metrekare bedelinin suni olarak yükseltildiğini, üretim masrafları toplamının gayrisafi üretim değerlerine oranı en az %40 hatta %50 olması gerektiğini, münavebe belirlenirken yörede yaygın olarak yetiştirilen ve genelde münavebeye alınan ürünler yerine, yörede yaygın olarak yetiştirilmeyen ürünlerin dikkate alınmasının hatalı olduğunu,

bilirkişilerce objektif değer ölçüleri yeterince açıklanmadan % 30 objektif artış uygulanmasının hukuka uygun olmadığını, kapitalizasyon faizinin belirlenmesinde değerlendirmeye esas alınan niteliklerin tekrar objektif artış unsurunun belirlenmesinde değerlendirmeye esas alınmasının doğru olmadığını, kapama meyve bahçesi değeri hesaplandıktan sonra zeminin ayrılması ve uygulanacaksa çıplak zemin bedeline objektif değer artışının uygulanması gerekirken, bilirkişilerce bulunan toplam (ağaç+zemin) değere objektif değer artışının uygulanmasının doğru olmadığını zira objektif değer artışı yalnızca zemine uygulanabileceğini,

sulu tarım arazisinde %6.5 oranında kapitalizasyon faiz oranı uygulanması gerektiğini ileri sürerek istinaf yoluna başvurmuştur.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz üzerindeki yapının, Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedelleri Cetveline göre 2. sınıf B grubu yapılar arasına girdiğini ve beher metrekaresinin 390,00 TL’den hesaplanması gerekirken 1. sınıf A grubu ve 1. sınıf B grubu yapı sınıfında değerlendirilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu, taşınmazın değeri hesaplanırken % 10 ile 12 oranında kesinti yapılmış olmasının haksız ve hukuka aykırı olacağını, taşınmazda bulunan havuz ve ahırın değerinin eksik tespit edildiğini, havuz ve ahırın betonarme olması dikkate alınarak yeniden rapor alınması gerektiğini,

tel çit ve kafes telinin metrekaresi ve birim fiyatının eksik uygulandığını, kapama meyve bahçesi birim fiyatının eksik hesaplandığını, taşınmazda bulunan meyve ağaçlarının yaşları göz önüne alındığından en üst sınırdan hesaplama yapılması gerekirken ortalama verim ve değerden hesaplama yapılmasının hatalı olduğunu,

kapitalizasyon faiz oranın % 3 olarak alınması gerekirken % 5 olarak belirlenmesi ve bu oranına göre rapor hazırlanmasının bilirkişi raporunu bilimsel gerçekten uzaklaştırdığı gibi aynı köy sınırları içerisindeki hem sulu hem de kuru araziler için aynı değerde kapitalizasyon faiz uygulanması da bilirkişi raporunun eksik inceleme ve araştırma sonucunda hazırlandığı ve bilimsel veriler taşımadığını gösterdiğini, 28.07.2022 tanzim tarihli ek bilirkişi raporunda uygulanacak olan gelir metodu sistemi için 2017 yılı verilerinin baz alınmış olmasının hakkaniyete aykırı olduğunu,

objektif değer artışı % 100 oranında uygulanması gerekirken objektif değer artışının % 30 oranında uygulanmış olmasının hatalı olduğunu ileri sürerek istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sulanabilir kapama nar bahçesi vasfındaki taşınmaza, Tarım ve Orman Müdürlüğünün 2016 yılı verilerinin dosya içerisinde bulunduğu, bilirkişi kurulunca 2016 yılı verilerine göre ve sulanabilir tarım arazisi niteliğindeki taşınmaza net gelirine göre değer biçilmesi ve bilirkişi kurul raporunda belirtilen taşınmaz özellikleri dikkate alınarak %30 oranında objektif değer artışı uygulanması uygun bulunmuştur.

Dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan yapıların bedeli ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 2016 Yılı Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ fiyatlarından faydalanılarak, yapılar için yaş ve niteliklerine göre uygun yıpranma oranlarının uygulanması ve buna göre muhdesatların değerinin belirlenmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Bu haliyle; dava konu taşınmaza dava tarihi olan 08.12.2016 tarihi itibarıyla metrekare birim değeri olarak 45,5 TL'nin tespit edilip ve bu değer üzerinden toplam kamulaştırma bedelinden davacının hissesine düşen bedelin hesaplanması, taşınmazın tapu kayıtlarının iptali ile davacı idare adına tesciline, baraj gölü niteliği ile tapudan terkinine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediğinden tarafların istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Kapama nar bahçesi niteliğindeki dava konusu Siirt ili, Merkez ilçesi, ... köyü 174 parsel (135 ada 69 parsel) sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması hâlinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi yerindedir.

3. Dosya içeriğinde bulunan 2016 yılı Siirt ili verim, maliyet ve kg başına satış fiyatları listesi ile hükme esas raporda alınan nar verileri ile yapılan karşılaştırma tabloya uygun olup, Dairemiz denetiminden geçerek onanan aynı kamulaştırma kapsamındaki dosyalarda belirlenen metrekare birim bedeli ile uyumlu olacak şekilde tespit edilen bedel üzerinden değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,