Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/10775 K.2025/8703

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verilerek, tetkik hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin maliki olduğu Adana ili, ... ilçesi, ... 9 16... ve 20 parsel sayılı taşınmazlara metro hattı ve kaldırım geçirilmek suretiyle fiilen el atıldığını belirterek dava konusu taşınmazların el atma bedelinin tespiti ile davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; uzlaşma dava şartı yerine getirilmediğinden davanın reddi gerektiğini, müvekkili idarece dava konusu taşınmazlara el atılmadığını belirterek davanın husumetten ve esastan reddini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 29.07.2015 tarihli ve 2014/290 Esas, 2015/319 Karar sayılı kararıyla davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin 29.07.2015 tarihli ve 2014/290 Esas, 2015/319 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; dava konusu taşınmazlar ile somut emsal olarak alınan taşınmazın Arsa Metrekare Rayiç Bedeli Takdir Komisyonu tarafından belirlenen emlak vergisine esas olan metrekare değerlerinin karşılaştırılmasında, dava konusu taşınmaz emsal taşınmazla eş değer olduğu halde bilirkişi kurulunca dava konusu taşınmazın emsal taşınmazdan %50 oranında daha değerli olduğu kabul edilerek değer biçildiğinden, inandırıcı olmayan bu rapora göre hüküm kurulamayacağından yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle kararın bozulmasına karara verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar

Mahkemenin 06.04.2021 tarihli ve 2019/3 Esas, 2021/228 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda.

Mahkemece verilen ilk karar davalı idare tarafından temyiz edildiğinden bozma öncesi tespit edilen 664,65 TL/m² birim bedelinin davalı idare lehine usuli kazanılmış hak oluşturacağı gözetilmeden, hükme esas alınan bilirkişi raporunda bozma sonrası davalı idare yararına oluşan usuli kazanılmış hak ilkesi ihlal edilerek 13 parsel için 754,00 TL/m² ve 20 parsel için 829,40 TL/m² üzerinden zemin bedeli belirlenerek fazla kamulaştırma bedeline hükmedilmesi ve dava konusu 97 16... parsel sayılı 266 m² yüzölçümlü taşınmazda yol ve kaldırım olarak el atılan ve bedeline hükmedilen 110,55 m²lik kısmın tapu kaydının davacıların payı oranında iptali ile

davalı idare adına tesciline karar verilmesi gerekirken, infazda tereddüt yaratacak şekilde davacı payına isabet eden alan üzerinden tapu kaydının iptaline karar verilmesi doğru görülmediğinden kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Üçüncü Karar

Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalı idare lehine usulü kazanılmış hak oluştuğundan bahisle birinci bozma öncesi metrekare birim bedelinin esas alınmasının hatalı olduğunu, kamu düzeni ve mülkiyet hakkının ihlali halinde idarenin usuli kazanılmış hakkının oluştuğunun kabul edilemeyeceğini, belirlenen bedelin düşük olduğunu, ilk karara esas alınan bilirkişi raporunda dava konusu 20 parsel için el atılan alan 37,00 m² iken bozma sonrası hükme esas alınan bilirkişi raporunda el atılan alanın 110,55 m² olduğu tespit edilmiş ve %20 değer azalış oranı ikinci bozmaya konu edilmemiş olup, bu hususun kazanılmış hak teşkil etmeyeceğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; belirlenen metrekare birim bedelinin yüksek olduğunu, davanın husumetten reddi gerektiğini, davanın kısmen kabulüne karar verildiği hâlde, müvekkili idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmediği gibi, yargılama giderlerinin tamamından da müvekkili idarenin sorumlu tutulmasının hatalı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı idare vekilinin tüm, davacılar vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3. Dava konusu 97 16... parsel sayılı taşınmazın 110,55 m²lik kısmına el atılmış olup arta kalan 155,45 m²lik alan için belirlenen %20 değer azalış oranının ikinci bozmaya konu edilmeyerek davacılar lehine usuli kazanılmış hak oluşturacağının ve ilk bozma kararı sonrası el atılan alanlar değiştiğinden arta kalan kısım yönünden ilk karara esas alınan bilirkişi raporunda belirlenen %5 değer azalış oranının davalı idare lehine kazanılmış hak teşkil etmeyeceğinin düşünülmemesi yerinde değildir.

4. Dava konusu 97 16... parsel sayılı taşınmazın el atılan ve hükme esas alınan 16.11.2020 tarihli fen bilirkişi krokisinde (A) harfi ile gösterilen 43,26 m² ve (C) harfi ile gösterilen 67,29 m² olmak üzere toplam 110,55 m²lik kısmının davacıların payları oranında tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmesi gerekirken, infazda tereddüt yaratacak şekilde davacılar payına isabet eden alanlar üzerinden tapu kaydının iptaline karar verilmesi bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu yanılgıların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı idare vekilinin tüm, davacılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile Mahkeme Kararının hüküm fıkrasının ; a.) (1) numaralı bendinin birinci paragrafındaki “82.170,68” sayısının hükümden çıkartılarak yerine “92.599,04” sayısının yazılması,

b.) (1) numaralı bendinin üçüncü paragrafındaki “davacıların her birinde 18,60 m² olmak üzere toplam 74,40 m² hissenin” ibaresi hükümden çıkartılarak, yerine “el atılan ve hükme esas alınan 16.11.2020 tarihli fen bilirkişi krokisinde (A) harfi ile gösterilen 43, 26 m² ve (C) harfi ile gösterilen 67,29 m² olmak üzere toplam 110,55 m² lik kısmının davacıların payları oranında”ibaresinin yazılması,

c.)Harca ilişkin (2) numaralı bendindeki “ 5.613,07TL” ve “4.353,30 TL” ibarelerinin hükümden ayrı ayrı çıkartılarak yerlerine sırasıyla “6.325,55 TL” ve “5.065,67 TL” ibarelerinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,