Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/11625 K.2025/8385

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare ve davalı ... vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare ve davalı ... vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare ve davalı ... vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Kocaeli ili, ....ilçesi, ...Mahallesi 1 43... parsel sayılı taşınmazların kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazların tapudan yol olarak terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili ...'ın 1/2 hissedarı olduğu 143 parsel sayılı 6360 m² yüzölçümlü taşınmazın 5064,08 m²lik kısmının, 160 parsel sayılı 5420 m² yüzölçümlü taşınmazın tamamının Kocaeli 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/56 D.iş dosyasında bedel tespiti yapıldığını, 143 parselin kamulaştırmaya konu edilmeyen 1.296 m²lik kısmının, kamulaştırılmasının gerekip gerekmediği, kamulaştırma dışında bırakılması halinde müvekkilin mülkiyet hakkının zarar görüp görmeyeceği ve bu kısmın da bedelinin belirlenmesi yönünde rapor aldırılmasını ve dava konusu dışında bırakılan 143 parselin kamulaştırılmayan 1.296 m²lik kısmının da kamulaştırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile tapudan yol olarak terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalı ... vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepler

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın vasfının arsa olarak değerlendirilmesi doğru değilse de emsal alınan taşınmazların yüzölçümlerinin dava konusu taşınmaz ile benzer olmayıp eski tarihli satışlar olduğunu, dava konusu taşınmazın ve emsal alınan taşınmazın değerlendirme tarihindeki beyan edilen vergi beyanları ile bu taşınmazların bağlı bulundukları cadde veya sokak için belediyelerce emlak vergisine esas olmak üzere belirlenen metrekare fiyatlarının ilgili belediyelerden getirtilerek bu değerlere göre verilen metrekare fiyatının mukayese edilmesi gerektiğini,

dava konusu taşınmaza benzer yüzölçümlü taşınmazların yakın zaman içindeki satışlarının bildirilmesini ve lüzum halinde resen emsal celbi yoluna gidilmesini, dava konusu taşınmazın imar ya da kadastro parselleri olup olmadığının ilgili birimlerden sorulmasını, dava konusu taşınmazın imar planındaki konumu, emsallere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek,

dava konusu ve emsal taşınmazların nitelikleri, bulunduğu konumu gibi özelliklerinin, üstün ve eksik yönleri kıyaslanarak değer tespiti gerektiğini, bilirkişi raporunun bu hususlar gözetilmeden karara esas alındığını, davaya konu 143 nolu taşınmazın kamulaştırmadan geriye kalan alanlarının kullanıma elverişli olduğunu, bu konudaki hususlarının Tapu Müdürlüğünden sorulması gerektiğini, dava konusu taşınmaz boş olarak durmakta olup, kamulaştırmadan arta kalan kısımda kısıtlayıcı bir durum bulunmadığını, taşınmazın arta kalan kısımında %30 oranında değer düşüklüğü hesaplanmasının uygun olmadığını, kararın tescil/terkin bakımından kesin olup,

bu hususun kanun gereği gerekçeli kararda belirtilmesi gerektiğini belirterek yerel mahkeme kararının bedel yüksekliği ve taşınmazın vasfının hatalı bir şekilde arsa olarak tespiti sebebiyle kaldırılmasına ve yeniden yargılama yapılarak itirazları göz önünde bulundurularak davanın kabulüne, müvekkili idarenin her türlü harçtan muaf olması sebebiyle teminatsız olarak icranın ertelenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle.

143 parselin kamulaştırma dışı bırakılan kısmının hem biçimi itibari ile hem de yolunun bulunmaması sebebiyle müvekkilin mülkiyet hakkını kısıtladığını, kullanma ve tasarruf etme imkanı bulunmayacağından bu kısmın da kamulaştırılması gerektiğini, hesaplanan %30 değer kaybının çok düşük olduğunu, belirlenen kamulaştırma bedelinin çok düşük olduğunu, dava konusu taşınmaz ve kamulaştırılması yapılan çevre parseller arasında fahiş bir fark olduğunu, dava konusu taşınmaza daha yakın parseller varken uzak ve uygun olmayan parsellerin emsal alındığını, bilirkişi raporuna yaptıkları itirazları irdelenmeden ek rapor alındığını,

bu raporlara yaptıkları itirazların reddedildiğini, 1 43... parsellerin aynı değere sahip olduğu hâlde, farklı değerlerde hesaplanmasını kabul etmediklerini, dava konusu taşınmazların çevresinde bir çok değerini yükselten çevresel faktör olması ve taşıdığı nitelikleri sebebiyle emsal alınan taşınmazlardan çok daha değerli olduğunu, emsal olarak alınan taşınmazların belirtilen satış değerlerinin de gerçeği yansıtmadığını, dava konusu alanda davadan bir buçuk yıl önce bağlı bulunduğu Kartepe Belediye Başkanlığı tarafından metrekare birim fiyatların kıymet takdir komisyonunda 1.500,00 TL olduğunun tespit edilmesine karşın,

bir buçuk yıl sonra dava konusu taşınmazların metrekare birim fiyatının 4 kattan daha da fazla oranda düşürülmesini kabul etmediklerini, dava konusu parsele yakın konumdaki farklı kamulaştırmalarda daha yüksek bedeller belirlendiğini, hükme esas alınan rapordaki bilirkişi heyeti dikkate alındığında 2 İnşaat Mühendisi ve 1 Mimar yer aldığını, 2942 sayılı Kanun'a göre seçilecek olan bilirkişilerin Şehir ve Bölge Plancısı, İnşaat Mühendisi, Harita Mühendisi, Emlak Komisyoncusu, Mimar ve diğer teknik uzmanlığı bulunan kişilerden oluşacak heyete tevdi edilmesi gerektiğini, dava konusu taşınmazlar da ise bina dahi bulunmadığını,

bu nedenle bu seçimin hatalı olduğunu belirterek usul ve kanuna aykırı, eksik inceleme sonucu verilen yerel mahkeme kararına karşı istinaf itirazlarının kabulü ile 143 nolu parselin kamulaştırma dışı bırakılan 1.295,00 m²lik kısmınında kamulaştırılmasına karar verilmesini ve bedelin rayiçlere uygun olarak daha yüksek hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taşınmazların arsa vasfında olduğunun kabulü ile emsal incelemesi yapmak suretiyle taşınmazın değerini belirlemeleri ve buna göre bilirkişilerin dava konusu taşınmazlarla emsal taşınmazın konum, nitelik ve vergi beyanları itibarıyla karşılaştırma yaparak benzer özellikleriyle üstün ve eksik yanlarını da belirtmek suretiyle 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi çerçevesinde dava konusu taşınmazın değerini belirlemelerinde isabetsizlik bulunmadığı, hükme esas alınan bilirkişi raporunun karar vermeye yeterli ve elverişli olduğu gerekçesiyle davacı idare ve davalı ... vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verimiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri. 1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazlarını tekrar etmiştir.

2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazlarını tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki davaya konu taşınmazın zeminine 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak, üzerindeki yapılara ise aynı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca resmî birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülerek değer biçilmesi, adil ve hakkaniyete uygun olarak tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesi ve dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile yol olarak terkinine karar verilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı idare ve davalı ... vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmamasına, davalı ... peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,