Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/12318 K.2025/10408

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozma kararına direnilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi direnme kararı asıl ve birleştirilen davada davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; dosya Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna gönderilmiş, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu tarafından yapılan inceleme sonunda Dairemiz bozma kararı uygun bulunmuş, Bölge Adliye Mahkemesinin direnme kararının bozulmasına ve dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonunda asıl dava yönünden davalılar ..., ... ve ... hakkındaki davadan vazgeçme nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, davalı ... hakkındaki davanın açılmamış sayılmasına, davalı ... Bakkalar ve Bayiler Odası hakkındaki davanın kabulüne ve birleştirilen davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idareler vekilleri ile asıl davalılardan ... Bakkalar ve Bayiler Odası vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı ...vekili dava dilekçesinde özetle; Adana ili, ..., ... Mahallesi 52 ada 77 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Asıl davada dosyasında davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; bedel yerine trampa yoluyla uzlaşma talebinin kabulüne, aksi takdirde kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili talebi ile aleyhte açılan davanın usul ve esas yönünden reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Asıl davada dosyasında davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle, dava konusu taşınmazda keşif yapılmasını, aynı özellikteki işyerlerinin satış ve kira değerlerinin baz alınarak emsal karşılaştırması yapılarak bedelin tespit edilmesini talep etmiştir..

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 29.06.2017 tarihli ve 2016/599 Esas, 2017/432 Karar sayılı kararı ile asıl dava yönünden davalılar ..., ... ve ... hakkındaki davadan vazgeçme nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, davalı ... hakkındaki davanın açılmamış sayılmasına, davalı ... hakkındaki davanın kabulü ile birleştirilen davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ... Belediyesi vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 22.03.2018 tarihli ve 2017/1192 Esas, 2018/461 Karar sayılı kararı ile dava konusu taşınmazın tespit edilen niteliklerine göre arsa vasfında olduğu anlaşılmış, bu doğrultuda arsa vasfında olan taşınmaza yöntemine uygun şekilde bilirkişi kurulu tarafından emsal satış değeri esas alınmak suretiyle zemin değerinin ve Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının Yapı Yaklaşık Birim Maliyet fiyatları esas alınıp yıpranma payı da düşülerek yapılara değer biçilmesinde ve buna göre kamulaştırma bedelinin tespit edilmesinde ve davanın dört ay içinde bitirilmemesi nedeniyle asıl dava ve birleştirilen davada bu sürelerin

bitiminden karar tarihine kadar kamulaştırma bedellerine yasal faiz yürütülmesi yerinde görüldüğünden davacı idare vekilinin istinaf başvuru talebinin esastan reddine, ancak birleşen dosyada davalı ...'un 12 nolu bağımsız bölüm tapu kaydında 6/170 pay sahibi olmasına karşın, 8/170 olarak hesaplandığından, davacı idare vekilinin bu yönden istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında karar verilmiştir.

V.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Bölge Adliye Mahkemesinin 22.03.2018 tarihli ve 2017/1192 Esas, 2018/461 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı ...vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizce yapılan inceleme sonucunda.

Dairemiz denetiminden geçen aynı mahallede bulunan, aynı kamulaştırma kapsamında 50 ada 56 parsel sayılı taşınmaza idarece düzenlenen kıymet takdir raporunda Mart 2015 tarihi itibarıyla 1.750,00 TL/ m² ve Ağustos 2015 değerlendirme tarihi itibarıyla Adana 6. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2015/507Esas-2016/230 Karar sayılı dosyasında 5.400,00 TL/ m² değer biçildiği, 52 ada 79 parsel sayılı taşınmaza 2015 tarihi itibarıyla 700,00 TL/ m² ve Eylül 2016 değerlendirme tarihi itibarıyla Adana 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/587 Esas, 2017/153 Karar sayılı dosyasında 2.235,00 TL/ m² değer biçildiği,

69 ada 8 parsel sayılı taşınmaza idarece düzenlenen kıymet takdir raporunda 2015 tarihi itibarıyla 600,00 TL/ m² ve Eylül 2016 değerlendirme tarihi itibarıyla Adana 6. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2016/578 Esas, 2017/78 Karar sayılı dosyasında 1.827,90 TL/ m² değer biçildiği, 49 ada 37 parsel sayılı taşınmaza idarece düzenlenen kıymet takdir raporunda 2015 tarihi itibariyle 900,00 TL/ m² ve Haziran 2016 değerlendirme tarihi itibarıyla Adana 6. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2016/415 Esas, 2017/130 Karar sayılı dosyasında 1.695,00 TL/ m² değer biçildiği anlaşıldığından,

Eylül 2016 değerlendirme tarihi itibarıyla dava konusu taşınmaza 10.099,54 TL değer biçilmesi nedeniyle rapor inandırıcı bulunmadığından yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi ve dava aynı hukuki sebepten kaynaklandığından kendilerini vekil ile temsil ettiren davalılar lehine tek vekâlet ücretine karar verilmesi gerekirken farklı vekille temsil edildikleri gerekçesiyle davalılara ayrı ayrı vekâlet ücreti takdir edilmesi doğru görülmediğinden kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Direnme Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin 27.02.2020 tarihli ve 2020/20 Esas, 2020/352 Karar sayılı kararı ile bozma kararına direnilmesine karar verilmiştir.

C. Dairemizce Yapılan İnceleme Sonucu Dosyanın Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna Gönderilmesi Kararı Bölge Adliye Mahkemesinin 27.02.2020 tarihli ve 2020/20 Esas, 2020/352 Karar sayılı direnme kararının yerinde olmadığı anlaşıldığından, Dairemizin 23.06.2020 tarihli ve 2020/3986 Esas, 2020/5988 Karar sayılı kararı ile temyiz incelemesi yapılmak üzere dosyanın 6763 sayılı Kanun'un 43 üncü maddesi ile değişik 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 373 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca yetkili ve görevli Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna gönderilmesine karar verilmiştir.

D. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu tarafından yapılan inceleme sonunda verilen 06.12.2022 tarihli ve 2020/5-353 Esas, 2022/1678 Karar sayılı kararı ile Özel Daire bozma kararına uyulması gerekirken önceki kararda direnilmesi usul ve kanuna aykırı olduğundan direnme kararının bozulmasına ve dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

E. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin 27.06.2024 tarihli ve 2023/271 Esas, 2024/1285 Karar sayılı kararı ile bozma kararı doğrultusunda asıl dava yönünden davalılar ..., ... ve ... hakkındaki davadan vazgeçme nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, davalı ... hakkındaki davanın açılmamış sayılmasına, davalı ... hakkındaki davanın kabulü ile birleştirilen davanın kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idareler vekilleri ile asıl davada davalı ... Bakkalar ve Bayiler Odası vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı ...vekili temyiz dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin yüksek olduğunu, bilirkişi raporuna itirazlarının değerlendirilmediğini, faize hükmedilmesinin hatalı olduğunu, kıymet takdir raporundaki bedel üzerinden davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini, müvekkili idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davacı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; belirlenen bedelin yüksek olduğunu, faize hükmedilmesinin hatalı olduğunu, müvekkili idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek karın bozulmasını talep etmiştir.

3. Asıl davada davalı ... Bakkalar ve Bayiler Odası vekili temyiz dilekçesinde özetle; belirlenen bedelin düşük olduğunu, emsalin uygun olmadığını, bilirkişi raporlarına itirazları dikkate alınmadan ve çelişkiler giderilmeden karar verildiğini, hükmedilen vekâlet ücreti ve masrafların hatalı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı idareler vekilleri ile asıl davada davalı ... Bakkalar ve Bayiler Odası vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idareler ve asıl davada davalı ... Odasından peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın ilk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,