Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/12646 K.2025/11150

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın davalı ... yönünden kabulüne , davalılar ... ve ... yönünden pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın ... yönünden kısmen kabulüne, davalılar ... ve ... yönünden pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın 5/6 hissesi müvekkillerinin murisi .....'a ait bulunan ve veraset ilâmı gereği müvekkillerine intikal eden İstanbul ili, ..., .... Mahallesi,..... Mevkii, 498 ada 60 parsel sayılı taşınmazın bir kısmına davalı idareler tarafından el konulduğunu, taşınmaza davalı idareler tarafından kamulaştırmasız el atılması nedeniyle taşınmaz bedelinin davalı idarelerden yasal faiziyle birlikte tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; söz konusu taşınmazın ... Bölgesinde kaldığını, davacının davasının 2960 sayılı .... İmar Kanunu'ndan kaynaklandığını bu nedenle dava konusu ihtilafın idari yargı tarafından sonuçlanmasının gerektiğini, müvekkili idare tarafından dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgede tasarruf yetkisinin bulunmadığını, müvekkili idareye husumet yöneltilemeyeceğini belirterek davanın usul ve esastan reddini istemiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaza müvekkili Belediye tarafından el atma bulunmadığını, dava konusu yerin müvekkili Belediyenin yetki ve sorumluluk sınırları dışında olduğunu, davacı tarafın imar mevzuatı gereğince mülkiyet iddiasında bulunamayacağını ve karşılığının istenemeyeceğini belirterek müvekkili açısından pasif husumet ehliyeti yokluğu nedeniyle davanın reddini istemiştir.

3.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu parselin ..... Bölgesinde kaldığını, hür türlü yetki ve sorumluluğun .... İmar Müdürlüğü ve dolayısıyla İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına ait olduğunu, davaya konu yer ile ilgili müvekkili Belediyenin herhangi bir tasarrufunun bulunmadığını, davacı tarafın davasını süresinde açmadığını, davacı tarafın zararının ve gelirden yoksun kalma durumunun söz konusu olmadığını, taşınmazın müvekkili Belediye tarafından kullanılmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... yönünden kısmen kabulüne , davalılar ... ve ... yönünden pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; tapu kaydındaki takyidatların ne şekilde yansıtılacağının kararda belirtilmediğini, Mahkemece verilen terkin kararı infaz edilemeyeceğinden tescil kararı verilmesi gerektiğini, 20 yıllık zamanaşımı süresinin geçtiğini, ilçe belediyesine husumet yöneltilemeyeceğini, tespit edilen bedelin yüksek olduğunu, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’na eklenen Ek Madde 4 gereği maktu harca hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kamulaştırmasız el atılan arsa niteliğindeki taşınmaza, mahallinde yapılan keşif sonucu emsal karşılaştırması yapılarak değer biçen, usul ve kanuna uygun olarak düzenlenen bilirkişi raporuna göre el atma bedelinin davalı ... Başkanlığından tahsiline karar verilmesi doğru olduğu gibi taşınmazın bilirkişi raporunda belirlenen niteliğine göre dava tarihi itibarıyla belirlenen bedelin uygun olduğu, usulüne uygun yapılmış kamulaştırma tebligatı bulunmadığından hak düşürücü süreden bahsedilemeyeceği, İlk Derece Mahkeme kararında usul ve esas bakımından başkaca hukuka aykırı bir husus bulunmadığı anlaşıldığından davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf taleplerinin tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ( 6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Arsa niteliğindeki İstanbul ili, ..., Mahallesi ... ada 60 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesine ve alınan rapor uyarınca bedelinin davalı ... Başkanlığından tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. 7421 sayılı Kanun ile 2942 sayılı Kanun'a eklenen Ek Madde 4'ün üçüncü fıkrası. “Bu Kanun kapsamında açılan davalarda verilen bedel ve tazminat kararlarına ilişkin mahkeme ve icra harçları, davalı idare tarafından ödenmek üzere maktu olarak belirlenir.” şeklinde düzenlenmiştir.

Eldeki dava 04.11.1983 tarihinden sonra el atılan taşınmazın bedelinin tahsili istemine ilişkin olup 04.11.1983 tarihinden sonra kamulaştırma yapılmaksızın fiilen el konulan taşınmazlar hakkında açılan davalara ilişkin 2942 sayılı Kanun’da yasal düzenleme bulunmadığı, bu davaların kaynağını Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar ile 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararlarından aldığı nazara alındığında taşınmaza 1983 yılı sonrasında el atılan kısma hükmedilen tazminat yönünden nispi harç ve vekâlet ücretine hükmedilmesi yerindedir.

4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı ... Başkanlığından aşağıda yazılı kalan harcın alınarak Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,