Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/13109 K.2025/10803

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurularak davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Kocaeli ili, Gebze ilçesi, ... Mahallesi 228 ada 1 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; gerçek değerin tespitinii talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; objektif değer artırıcı unsuru kabul etmediklerini, verimlerin yüksek alındığını, sululuk durumunun tespit edilmediğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; bedelin gerçek değeri yansıtmadığını, satın alma usulünün uygulanmadığını, taşınmazın arsa vasfında olduğunu, verimlerin düşük alındığını, kaptilizasyon faiz oranının 4 olarak alınması gerektiğini, objektif değer artışının düşük alındığını, bölgede daha yüksek verim oranlarının alındığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu; taşınmazın incelenen imar durumu ve TKGM parsel sorgu sisteminden yapılan gözlem çerçevesinde arazi niteliğinde olmasına göre, arazi net gelir yöntemi kullanılarak bedel tespiti yönüne gidilmesinde herhangi bir isabetsizlik görülmediğini, ancak; dava konusu taşınmaza ilişkin olarak alınan bilirkişi raporunda karpuz, kıvırcık, buğday(kuru), buğday(saman), çiğ-yulaf ürünlerinin net gelirinin 6.048,80 TL/da olarak hesaplandığı,

buna karşın Yargıtay denetiminden geçip kesinleşen aynı yer 228 ada 2 parsel yönünden aynı ürünler dikkate alınarak yapılan hesaplamada ise net gelir tutarının 6.301,50 TL/da olduğu buna göre kıymet taktiri yapıldığı, bundan başka bölgede kabul edilen kapitalizasyon faizinin %4 olmasına karşın bilirkişi raporunda %5 oranında kabulü, yine aynı ada için %50 objektif değer artışı uygulanmış iken dava konusu için %45 olarak eksik hesaplandığı,

bu suretle eksik bedel belirlendiği kanaatine varıldığından tüm bu açıklanan hususlara uygun şekilde yapılan hesaplamada(6.301,50/0,04=157,53 TL, 157,53*150/100=236,29) m² birim bedeli olan 236,29 TL üzerinden (Dairemiz 2021/1452 Esas sayılı dosyasında Kocaeli ili, Dilovası ilçesi, ... köyü, 228 ada 3 parsel sayılı taşınmazın m² birim fiyatı aynı hesaplanmış ve dairemiz kararı Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2023/813 Esas,

2023/7078 Karar sayılı kararı ile onanmıştır.) dava konusu taşınmazın kamulaştırılan kısmı 5157,36 m² (tamamı) için hesaplanan 1.218.658,38 TL'nin kamulaştırma bedeli olarak kabulüne karar verilmesi gerektiğinden davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurularak davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B.Temyiz Sebepleri 1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalılar vekili temyiz dilekçesinde, kapitilizasyon faiz oranı haricinde, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2.Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden değer biçilmesi yerindedir

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalılardan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,