Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/13390 K.2025/7938

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın irtifak hakkı ve pilon yeri bedelinin tahsili davasında yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın davalı ... Genel Müdürlüğü yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, dahili davalı ... Genel Müdürlüğü yönünden kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı ve dahili davalı ... Genel Müdürlüğü vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve dahili davalı ... Genel Müdürlüğü vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilline ait Diyarbakır ili, ...ilçesi, ... Mahallesi 2 56... parsel sayılı taşınmazın değerli olduğunu taşınmaz üzerinden davalı kurumca hiçbir bedel ödenmeksizin gerilim hattı geçirildiğini, taşınmaza kamulaştırma işlemi yapılmadan el atıldığını, müvekkilinin mülkiyet hakkının ihlal edildiğini, taşınmaz üzerinden irtifak kurulması,

taşınmaz üzerine pilon dikilmesi nedeniyle taşınmazın bir kısmından yararlanma imkanının kalmadığını, taşınmazın değerinin düştüğünü, müvekkiline herhangi bir bedel ödenmediği için kamulaştırma işleminin söz konusu olmadığını belirterek davanın kabulüne, irtifak ve pilon bedeli olarak fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 100,00 TL tazminatın yasal faizi ile davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... Genel Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkiline husumetin yöneltilemeyeceğini, davanın ... Genel Müdürlüğüne açılması gerektiğini, bu nedenle hukuki dayanaktan yoksun davanın husumetten reddi ile yargılama giderleriyle vekâlet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2. Dahili davalı ... Genel Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde özetle; enerji nakil hattının güzergahı göz önüne alındığında taşınmazda fazla kıymet düşüklüğü meydana getirmediğini, vekâlet ücreti hususunda ise seri davalarda uygulanan vekâlet ücreti tarifesinin uygulanmasını ve ayrıca yeniden keşif yapılarak bilirkişi raporu aldırılmasını talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın ... Genel Müdürlüğü yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, dahili davalı ... Genel Müdürlüğü yönünden kabulüne, irtifak ve pilon bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, irtifak hakkı tesisi ve pilon yerinin davalı ... Genel Müdürlüğü adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve dahili davalı ... Genel Müdürlüğü vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı ... Genel Müdürlüğü lehine vekâlet ücretine hükmedilmesinin doğru olmadığını ileri sürmüştür.

2. Davalı ... Genel Müdürlüğü vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmaza ekin ekilmesi sebebiyle enerji nakil hattının tarımsal faaliyete engel olmadığını, fazla kıymet düşüklüğü hesaplandığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sulu tarım arazisi niteliğindeki taşınmazın zeminine 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 11 inci maddesinin birinci (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden değer biçilmesinin doğru olduğu,

taşınmazın vasfı, konumu, bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özellikleri gözetilerek kapitalizasyon faizinin % 4 oranında alınmasında, tespit edilen metrekare birim fiyatına %30 oranında objektif değer artırıcı unsur ilave edilmesinde ve taşınmazın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve enerji nakil hattı güzergahı dikkate alınarak belirlenen irtifak değer düşüklüğü oranında bir isabetsizlik bulunmadığı, davacının 16.06.2021 tarihli dahili davalı dilekçesinde 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun'un) 124 üncü maddesi gereğince iradi taraf değişikliği istemediği, aksine davalı olarak ...

Genel Müdürlüğü davaya dahil edilmesini istediği, bu hali ile ...'ın davanın tarafı olduğu, buna karşın davalı ... Genel Müdürlüğün sorumluluğu bulunmadığı tespit edilmiş olduğundan hakkında davanın reddine karar verilen davalı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince maktu vekâlet ücretine hükmedilmesinin yerinde olduğu gerekçesiyle davacılar vekili ile dahili davalı ...

Genel Müdürlüğü vekilinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile dahili davalı ... Genel Müdürlüğü vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

2.Dahili davalı ... Genel Müdürlüğü vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının arazilere ilişkin (f) bendinde taşınmaz malın dava tarihindeki mevkii ve şartlarına göre olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir üzerinden değerinin belirleneceği öngörülmektedir. Bu yöntemle taşınmazın değerinin saptanmasında münavebeye alınacak ürünler yönünden sulu ya da kuru tarım arazisi niteliğinde olup olmaması önem taşır.

3. Mahallinde yapılan keşif sırasında davaya konu taşınmazın sulu olup olmadığına dair herhangi bir gözlem tutanağa geçirilmemiş, dosya arasına alınan bilirkişi kurulu raporunda yapılan keşif sonucu alınan bilirkişi raporunda davaya konu taşınmazın sulu tarım arazisi olduğu belirtilerek buna göre değer biçilmiştir.

Mahkemece mahalinde yeniden keşif yapılmak suretiyle davaya konu taşınmazın sulu olup olmadığına dair gözlemde tutanağa geçirilerek, bilirkişi raporları arasındaki çelişki de giderilmek sureti ile taşınmazın sulama kaynağının olduğunun tespiti hâlinde bunun ne olduğu açıkça gösterilerek (taşınmazın üzerindeki bir su kaynağından veya yakınındaki bir dereden sulanıp sulanmadığı), sulamanın taşınmazın tamamında ve her mevsim için fiilen yeterli olup olmadığı, dereden sulanıyorsa bu suyun kendi doğal akışı ile mi yoksa özel bir pompalama ya da başka bir sistemle mi taşınmaza ulaştığı, yeraltı suyundan yararlanılıp yararlanılmadığı,

yararlanılıyor ise hangi sistemle yararlanıldığı hususlarında ayrıntılı bir biçimde araştırma yapılması ve pompajla sulama varsa bunun için yapılacak giderlerin de üretim masraflarına ilave edilmesi gerektiği düşünülmeden düzenlenen yetersiz araştırma ve eksik inceleme ile hazırlanan bilirkişi kurulu raporuna dayalı hüküm kurulması kararın bozulmasını gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Davacı ve dahili davalı ... Genel Müdürlüğü vekillerinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

3. Davacı ve dahili davalı ... Genel Müdürlüğü vekillerinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına,

Davacı idare ve dahili davalı ... Genel Müdürlüğünden peşin alınan temyiz harçlarının istenildiğinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,