Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/13716 K.2025/10960

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare ve ihbar olunan ... Bakanlığı vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda;

Bir davada hüküm, davanın tarafları arasında kurulur. Bu nedenle hükme karşı kanun yollarına müracaat etme hakkı davada taraf olan kişilere aittir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 61 ve devamı maddelerinde davayı ihbar kurumu düzenlenmiş olup dava kendisine ihbar edilen, davayı kazanmasında hukukî yararı olan taraf yanında davaya katılabilir.

6100 sayılı Kanun'un 61 inci maddesinde düzenlendiği üzere görülmekte olan davanın taraflarından birinin üçüncü bir kişiye bu davayı haber vermesi ve üçüncü kişiden bu davada kendisine yardım etmesini istemesi davanın ihbarıdır.

Kendisine dava ihbar edilen kişi ihbar eden tarafın yardımcısı durumunda olduğundan, ihbar edilen kişi hakkında hüküm kurulamaz ve dava kendisine ihbar edilen kişi kararı kendi adına temyiz talebinde bulunma hakkı bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle; ihbar olunan ... Bakanlığı vekilinin temyiz isteminin reddine karar vermek gerekir.

Davalı idare vekilinin gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; Denizli ili, ... ilçesi, ... köyü 8578 ada 1 parsel sayılı taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın fiilen etrafı tel örgü ile çevrilmek suretiyle el atıldığını belirterek kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; tarafları ve konusu aynı olan bu davanın derdestlik nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, dava konusu taşınmaza müvekkili idare tarafından fiilen el atılmadığını, taşınmaza davacılarca ulaşılmasının mümkün olduğunu, taşınmazın arsa niteliğine sahip olmadığını, tarla vasfında değerlendirilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve el atma tazminatının davalı idareden tahsil edilerek davacılara ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dahili davalı olarak davaya katılması gerektiğini bildirdikleri ...

Bakanlığı ile müvekkili idare arasında "Doğal Sit Alanları ve Taşınmaz Tabiat Varlıklarının Bulunduğu Alanların Arkeolojik, Kentsel, Kentsel-Arkeolojik, Tarihi Sit Alanları ve Tescilli Taşınmaz Kültür Varlıkları İle Bunların Koruma Alanları ve Etkileşim-Geçiş Sahasının Bulunduğu Alanlar ile Çakıştığı Yerlerde Uygulanacak Esaslara İlişkin Protokol" yer aldığını, bu protokol hükümlerine göre çakışan alanlarda doğal değerler açısından yapılacak kamulaştırma işlemlerinin ...

Bakanlığınca yapılması gerektiğini, ancak bu hususun dikkate alınmadığını, dava konusu taşınmaz arazi niteliğinde olduğu halde arsa kabul edilmesinin doğru olmadığını, taşınmaza müvekkili idare tarafından fiilen el atılmadığını, taşınmaz için belirlenen bedelin yüksek olduğunu, ıslah yoluyla arttırılan kısım için ıslah tarihinden itibaren yasal faize hükmedilmesi gerektiğini, 7421 sayılı Kanun ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’na (2942 sayılı Kanun) eklenen Ek 4 üncü madde ve Yargıtayın yerleşik uygulamaları gereği hukuki el atma iddiasına dayalı davalarda maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Dairenin tarafından resen bilirkişi raporunda bahsi geçen 1711 ve 1709 parsellere ilişkin Denizli 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/260 Esas, 2012/372 Karar sayılı dosyası ile 8579 ada 1 parsel sayılı taşınmaza ilişkin (eski 1983 parsel) Denizli 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/620 Esas, 2016/428 Karar sayılı dosyasındaki bilirkişi raporları, Yargıtay onama ve karar düzeltme talebinin reddi kararlarının dosya arasına alındığı, yine Daire tarafından resen raporda emsal alınan ...

Mahallesi 210 ada 6 parsel ve 217 ada 10 parsel sayılı taşınmazların satış tarihinde imar parseli mi kadastral parsel mi olduğu hususu ile dava konusu taşınmazın bulunduğu yerde ilk imar planının tarihi, bu yerde revizyon imar planı yapılıp yapılmadığı hususlarının ilgili Belediye Başkanlığından sorulduğu, taşınmaza ayrıca fiili el atma bulunduğundan Daire tarafından ... ören yerinin etrafının tel örgü ile çevrilmesi 1983 tarihinden çok sonra olduğu bilinse de, bu hususta Denizli 7. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2022/198 Esas sayılı dosyasından bilirkişi raporları temin edilerek dosyaya konulduğu,

... ören yerinin etrafının tel örgü ile çevrilmesinin 1983 tarihinden çok sonra olduğunun dosya içeriğinden denetlenmesinin sağlandığı, yine bu hususta davalı idareye yazılan müzekkere cevabı ile ... ören yeri etrafının ...

Varlıklarının Koruma Kurumunun 21.11.2006 tarihli, 553 sayılı kararıyla tel çit ile çevrilmiş olduğu, bu eksiklikler giderildikten sonra yapılan inceleme de; taşınmazın eski eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulunun 13.12.1980 tarihli ve A-2587 sayılı kararıyla tescilli ... Antik Kenti 1.Derece Arkeolojik ve Doğal Sit Alanında bulunduğu, yine taşınmazın 1991 yılında yapılan 1/1000 ölçekli uygulamalı imar planında ...

Arkeolojik ve Doğal Sit Alanı Koruma ve Geliştirme Planında tarım alanında (yapı yapılamaz) kaldığı, ayrıca parselin 1.derece de doğal ve arkeolojik sit alanında ve özel çevre koruma bölgesinde yer aldığı, parselin etrafının 2006 yılında ... ören yerinin çevre düzenlemesi sebebiyle tel örgü ile çevrildiği, bu nedenle arsa vasfında olan taşınmaza hem hukuken hem de fiilen el atıldığının anlaşıldığı, taşınmazın 1/1000 ölçekli imar planındaki durumu ve etrafının tel örgü ile çevrili olup ... ören yerine girişin davalı idarenin denetiminde olması sebebiyle kamulaştırmasız el atmadan davalı idarenin sorumlu olduğunun anlaşıldığı,

bu tespitlerden sonra emsal alınan 210 ada 6 parsel sayılı taşınmazın imar uygulaması görmemiş kadastro parseli olduğu tespit edilmekle, bilirkişi raporunda yapılan hesaplamada emsal alınan taşınmazdan %45 oranında düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılıp her iki taşınmaz da kadastro parseli olmasına rağmen mukayese kriterlerinde emlak beyan değeri ve imar açısından değerlendirmede bulunulup, bunun yanında 21.525,400,00 TL üzerinden hesaplanan vekâlet ücreti eksik hesaplansa da istinaf kanun yoluna gelen davalı idare olduğundan,

istinaf edenin sıfatına göre 2942 sayılı Kanun'un 15 inci maddesindeki usul ve esaslara göre bilirkişi kurulu tayin edilip keşif yapılmasında, arsa niteliğindeki taşınmaza emsal satışlara göre değer belirlenmesinde, dava tarihinden itibaren faiz işletilmesi ve fiili el atma bulunan taşınmaza ilişkin davacı lehine nispi vekalet ücreti takdirinde bir isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu malikleri ile davalı idare arasında kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin tahsili hususundadır.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki Denizli ili, ... ilçesi, ... köyü 8578 ada 1 parsel sayılı taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi ve alınan rapor uyarınca bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

A. İhbar Olunan ... Bakanlığı Vekilinin Temyizi Yönünden

İhbar olunan ... Bakanlığı vekilinin temyiz dilekçesinin REDDİNE,

B. Davalı İdare Vekilinin Temyizi Yönünden

Davalı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı idare ve ihbar olunan idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,