Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/14163 K.2025/11848

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın davalı ... yönünden taraf sıfatından çıkarıldığından hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davalılardan ... Genel Müdürlüğü ve ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idareler vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalılar ... ve ... Genel Müdürlüğü vekillerinin istinaf başvurularının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar ... Genel Müdürlüğü ve ... vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda,

Karar tarihinde yürürlükte bulunan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 362 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi gereğince, miktar veya değeri her paydaş için 107.090 TL'yi geçmeyen davalara ilişkin olarak Bölge Adliye Mahkemesi kararları kesin olup bu kararlar aleyhine temyiz yoluna başvurulamaz. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

Dosya içeriğine göre; davalı ... Genel Müdürlüğü aleyhine hüküm altına alınan ve temyize konu edilen miktar Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 378.290.00 TL’nin altında kalmaktadır.

Bu nedenle ... Genel Müdürlüğü vekilinin temyiz dilekçesinin reddine karar verildikten sonra, gerekli şartları taşıdığı anlaşılan davalı ... vekilinin temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkiline ait Bursa ili, ..., Hasanağa Mahallesi 196 ada 1 parsel sayılı taşınmaza davalı ... Genel Müdürlüğü tarafından su arkı yapılmak suretiyle fiilen el atıldığını, dava konusu taşınmazın imar planında sağlık alanında kaldığını, imar planının uzun yıllar hayata geçirilmemesi suretiyle davalı ... açısından kamulaştırmasız el atma olgusunun gerçekleştiğini, tespit edilecek tazminat bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı (taraf olmaktan çıkartılan) ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı ... Genel Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir.

3.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir.

III. İlk Derece Mahkemesi KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın davalı ... yönünden taraf sıfatından çıkarıldığından hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davalılar ... Genel Müdürlüğü ve ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idareler vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davalı ... Genel Müdürlüğü vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın tarla olarak değerlendirilmesi gerektiğini, keşifte davalı idarece dava konusu taşınmaza fiili el atmanın söz konusu olmadığının anlaşıldığını, emsal seçiminin hatalı olduğunu, emsal kıyaslamasının usulüne uygun yapılmadığını, tazminat miktarının yüksek olduğunu, davalı idare aleyhine harca hükmedilmesinin hatalı olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı idarenin husumetinin bulunmadığını, aksi kanaatte olunması halinde tazminat miktarının yüksek olduğunu, tapu kaydında belediye gelirleri kanununa göre kısıtlıdır şerhinin kaldırılmasına karar verilmesi gerektiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

3.Davalı (taraf olmaktan çıkartılan) ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin hatalı olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında sağlık tesisi alanında kaldığı, sulama kanalı yapmak suretiyle dava konusu taşınmaza davalı ...

Genel Müdürlüğü tarafından fiilen el atıldığı, yargılama sırasında davacı vekili tarafından 6100 sayılı Kanun'un 124 üncü maddesi uyarınca Sağlık Bakanlığının taraf olarak çıkarılarak yerine Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığının taraf olarak yer alması yönünde taraf değişikliği talebinde bulunulduğunun anlaşıldığı, arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde ve buna göre uygun bir tazminat bedeli tespitinde isabetsizlik bulunmadığı,

davalı ...'nın sağlık alanına ihtiyacının olmadığı ve bu konuda başvurularının bulunduğu dikkate alındığında el atılmayan kısımlar yönünden Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığının husumetinin bulunduğundan bu yönlere ilişkin istinaf istemlerinin esastan reddine karar verildiği ancak dava dilekçesinde davalı olarak gösterilen akabinde taraf değişikliği nedeniyle 6100 sayılı Kanun'un 124 üncü maddesi gereğince hasım olmaktan çıkartılan davalı ... lehine lehine maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken vekâlet ücretine hükmedilmemesi doğru görülmemiş, bu nedenle davalı ...

Bakanlığının istinaf isteminin kabulüne karar verilmiş, davalı ... Genel Müdürlüğünün harçtan muaf olduğunun gözetilmemesi ve Yargıtay 5.Hukuk Dairesinin Bölge Adliye Mahkemeleri Hukuk Daireleri arasındaki uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin kararı gereğince harcın nispi olarak alınması gerektiğinden maktu harç alınması isabetli olmadığından davalı ... Başkanlığının istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı ... Bakanlığının ve davalı ...

Genel Müdürlüğünün istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak, düzelterek yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar ... Genel Müdürlüğü ve ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idareler arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin sorumlu idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre davalı ... vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

3. 3194 sayılı İmar Kanun’un (3194 sayılı Kanun) 18 inci maddesine 04.07.2019 tarihinde 7181 sayılı Kanun’un 9 uncu maddesi ile eklenen Ek fıkra uyarınca ''Belediye veya valiliğin; parselasyon planlarını, imar planlarının kesinleşme tarihinden itibaren beş yıl içinde yapması ve onaylaması esastır. Parselasyon planı yapmamaları sebebiyle doğacak her türlü kamulaştırma iş ve işlemlerinden belediyeler veya valilikler sorumludur.'' hükmü getirilmiştir.

4. Bu açıklama doğrultusunda somut olayın incelenmesi neticesinde; dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli Hasanağa Toplu Konut Alanı Revizyon Uygulama İmar Planı'nda “Sağlık Tesisi Alanı” olarak ayrıldığı ve Belediye tarafından yapılan 2006 yılında yapılan parselasyon işlemi ile 3194 sayılı Kanun’un 18 nci maddesi uyarınca taşınmazdan %37 oranında düzenleme ortalık payı kesilmek suretiyle taşınmazın imar parseli haline getirildiği anlaşılmıştır.

5. Bu itibarla; kamulaştırma yetki ve sorumluluğunun davalı ... Bakanlığına ait olduğu gözetilmeden davalı ... hakkında açılan davanın taraf sıfatından çıkarıldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilerek taşınmazın tamamının bedelinin davalı Belediyeden tahsiline karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; A.Davalı ... Genel Müdürlüğü Vekilinin Temyizi Yönünden; Davalı ... Genel Müdürlüğü vekilinin temyiz dilekçesinin miktardan REDDİNE,

B.Davalı ... Vekilinin Temyizi Yönünden; Davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davalı ... Başkanlığından peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,

Dosyanın 6100 sayılı Kanun'un 373 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,