Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/3786 K.2024/10500

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin asıl ve birleştirilen davalarda yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleştirilen davaların kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun davalı idare yönünden esastan reddine, davacılar yönünden kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak, düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle asıl ve birleştirilen davaların kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usûl eksiklikleri yönünden yapılan inceleme sonucunda;

Miktar veya her paydaş için değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihaî kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın her paydaş için değeri kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun'un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun'un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

Dosya içeriğine göre; birleştirilen 2020/299 Esas sayılı dosyanın davacısı ... dışındaki asıl ve birleştirilen davaların davacıları hakkında hüküm altına alınan ve temyize konu edilen miktar Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 378.290,00 TL’nin altında kaldığı anlaşılmıştır.

Bu nedenle davalı idare vekilinin birleştirilen 2020/299 Esas sayılı dosya davacısı ... dışındaki asıl ve birleştirilen davaların davacıları yönünden temyiz dilekçesinin reddine karar verildikten sonra, birleştirilen 2020/299 Esas sayılı dosya davacısı ... yönünden gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili asıl ve birleştirilen dava dilekçelerinde özetle; dava konusu İstanbul ili, Beykoz ilçesi, Anadolu Hisarı Mahallesi 542 ada 275 parsel sayılı taşınmaza davalı idare tarafından usulüne uygun kamulaştırma yapılmadığı hâlde, fiilen el atıldığından taşınmazın bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili asıl ve birleştirilen davaların cevap dilekçelerinde özetle; dava konusu taşınmazın tamamının İstanbul Boğazı 2. Karayolu Geçişi Kavacık-Anadoluhisarı bağlantı yolu kamulaştırma sahasına rastladığından 01.08.1989 tarihli ve 1989/48 sayılı Kamulaştırma İşlemine Başlama Kararına istinaden İdarece kamulaştırmaya tabi tutulduğunu,

taşınmazın kamulaştırma işlemleri 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 12 nci maddesi son paragrafı gereğince özel parselasyon planına göre yürütüldüğünden özel parseli yol güzergahında kalan taşınmaz hissedarları ile terkin işlemleri yapılarak kamulaştırma bedelleri kendilerine ödendiğini, yapılan incelemeye göre özel parselasyon planına istinaden taşınmaz maliklerinden Sabri Bostancı’ya ait 718/2000 ve Meryem Bostancı’ya ait 852/20000 hissenin yol güzergahında kaldığını, söz konusu hisselerin 25.05.1990 tarihli ve 991 yevmiye ile yola terkin edildiğini, davacılar murisi ...

Basri Masum, Hüseyin Denizer ve diğer hissedarların hissesine tekabül eden kamulaştırma bedellerinin Ziraat Bankası Gayrettepe Şubesi vasıtasıyla 29.05.1990 tarihli ve 18940 sayılı talimat ile Sabri Bostancı’ya ödendiği ancak Sabri Bostancı’ya ödenen toplam kamulaştırma bedeli karşılığı hissenin tapuda terkinin yapılmadığının tespit edildiğini, asıl ve birleştirilen davaların reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl ve birleştirilen davaların kabulüne karar verilmitir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın kamulaştırıldığını, özel parselizasyonda kamulaştırılan kısımlar için bedelin ödendiğini, terkin işleminin yapıldığını, davanın reddi gerektiğini, 2942 sayılı Kanun'un 35 inci maddesine göre zımnen terk edilen yerlerin bedelinin istenemeyeceğini, taşınmazın el atma tarihindeki niteliklere göre değerlendirme yapılması gerektiğini, emsal değerlendirmesinin hatalı olduğunu, bedelin fahiş belirlendiğini, ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki taşınmaza, mahallinde yapılan keşif sonucu emsal karşılaştırması yapılarak değer biçen, usul ve kanuna uygun olarak düzenlenen bilirkişi raporuna göre el atma bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi doğru olduğu gibi, hükmedilen bedelin adil ve hakkaniyete uygun olduğu, dava edilen paylara yönelik usulüne uygun olarak yapılmış kamulaştırma tebligatı bulunmadığı anlaşıldığından, davalı ...

Müdürlüğünün istinaf itirazları yerinde görülmediği, ne var ki Mahkemece karar başlığında asıl dosya davacıları ile birlikte birleştirilen dosyalarda bir kısım davacıların da adı yazılmak sureti ile infazda tereddüt oluşturulması, kararın hüküm kısmında birleştirilen 2020/277 Esas sayılı dosya yönünden faiz başlangıç tarihinin hatalı belirlenmiş olması ve davalı idare harçtan muaf olduğu hâlde, aleyhine harca hükmedilmiş olması doğru görülmeyerek İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrarı ederek temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Kanun'un (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “...Usûlü dairesinde istimlâk muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usûlü dairesinde istimlâk muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

4.2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesi

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde ve davalı idarenin paydaşlarınca açılan ve Dairemiz denetiminden geçen davalar da gözetildiğinde alınan rapor uyarınca taşınmaz bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

A. Davalı ... Vekilinin Birleştirilen 2020/299 Esas Sayılı Dosyanın Davacısı Dışındaki Davacılara İlişkin Temyizi Yönünden;

Davalı idare vekilinin temyiz dilekçesinin miktar yönünden REDDİNE,

B.Davalı ... Vekilinin Birleştirilen 2020/299 Esas Sayılı Dosyanın Davacısısı ... 'a İlişkin Temyizi Yönünden;