Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/3928 K.2025/967

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda;

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) öngördüğü yargılama sistemine göre ilk derece mahkemesinin kesin olmayan kararına karşı önce istinaf yoluna başvurulabilmektedir. İstinaf başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, başvuran tarafın istinaf başvurusunun usulden ya da esastan reddine karar verilebilir veya İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden hüküm kurulabilir.

Bu durumda Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı, istinaf başvurusu reddedilen tarafın ya da istinaf incelemesi sonucunda İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeni hüküm kurulması hâlinde aleyhine karar verilen tarafın temyiz hakkı bulunmaktadır.

Başka bir deyişle istinaf başvurusunun reddi hâlinde Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı temyiz hakkı sadece istinaf başvurusu reddedilen tarafa ait olup bu hâlde İlk Derece Mahkemesi kararını istinaf etmeyen tarafın temyiz hakkı bulunmamaktadır.

Somut uyuşmazlıkta, İlk Derece Mahkemesince verilen davanın kabulüne dair karara karşı davalı tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. Davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesince davacı idare aleyhine hüküm kurulmadığından, İlk Derece Mahkemesi kararını istinaf etmeyen davacı idare vekilinin temyiz hakkı bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle; davacı idare vekilinin temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

Davalı vekilinin gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Manisa ili, ... ilçesi,...Mahallesi 216 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekilinin cevap dilekçesi özetle;dava konusu taşınmazın tarıma elverişli olduğunu, taşınmaz üzerinde zeytin ağaçlarının bulunduğunu, kıymet takdir raporunda tespit edilen bedelin eksik ve hatalı olduğunu, dava konusu taşınmazın çevresinde sera çiftlikleri ve maden ocaklarının bulunduğunu, kamulaştırma işlemi yapılacak parselin Çeşmetaş Maden Ocağına 528 metre ve Sera Çiftliklerine 608 metre mesafede olduğunu, dava konusu taşınmazın... köy merkezine ulaşımının son derece kolay ve yakın olduğunu, çevresinde müstakil evlerin bulunduğunu, dava konusu parselin bulunduğu bölgeye her açıdan talebin fazla olduğunu, dava konusu taşınmazın değerinin yüksek olduğunu ileri sürerek talepleri doğrultusunda karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalıya ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporuna karşı itirazların hiçbir şekilde dikkate alınmadığını, ek rapor dahi alınmadığını, objektif değer artışı oranının çok düşük belirlendiğini, ayrıca söz konusu taşınmaz köy gibi yerleşim yerlerine de çok yakın olmakla birlikte bu yerleşim yerlerine ulaşım açısından da elverişli ve rahat bir konumda bulunduğunu, uygulamada en az %20 ile %500 oranına kadar objektif değer artışı belirlenirken, bilirkişi raporunda %5 gibi çok az bir oran belirlenmesinin kanuna ve hakkaniyete aykırı olduğunu,

davalıya ait taşınmazların bir bütün oluşturmakta iken yapılan kamulaştırma işlemi ile bölünecek taşınmazların tam ortasından yol geçeceğini, bu nedenle de taşınmazlarda tarım işlemlerinin yapmasının zorlaşacağını, taşınmazlar bir bütün halinde iken tarım faaliyetlerinin yapılmasının (ilaçlama, sürme işlemleri gibi traktörün ağaç dizileri boyunca gidip geldiği işlemler) daha kolay olduğunu, hal böyle olunca araziye olan talebin de düşeceğini ve arazinin değer kaybedeceğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kuru kapama zeytinlik niteliğindeki dava konusu taşınmaza ... İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün 2022 yılı verileri esas alınıp, zeytin ürününün var yılı yok yılı yaşayan ürün olması nedeniyle son iki yılın verim ortalaması esas alınarak gelir metoduna göre hesaplama yapılması, taşınmazın kuru arazi olarak belirlenmesi nedeniyle kapitalizasyon faizinin %5 olarak uygulanması,

taşınmazın belirlenen niteliklerine göre belirtilen oranda objektif değer artış oranı uygulanması yerinde olup kapitalizasyon faizi ile objektif değer artışının aynı kriterlere dayanmadığı görülmüş, arta kalan kısmın büyüklüğü gözönüne alındığında değer azalışı uygulanmaması yerinde olduğundan davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11 inci ve 12 nci maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Kuru zeytin bahçesi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesi, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak tapudan terkinine karar verilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; A.Davacı İdare Vekilinin Temyizi Yönünden, Davacı idare vekilinin temyiz dilekçesinin REDDİNE,

B. Davalı Vekilinin Temyizi Yönünden, Davalı vekilinin yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,