Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/9493 K.2025/8621

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davaya konu Bingöl ili, ..., köyü 2 60... parsel sayılı taşınmaza davalı idare tarafından fiilen el atıldığını belirterek öncelikle taşınmaza müdahalenin önlenmesine ve taşınmazın eski hale getirilmesine karar verilmesini, taşınmazın eski hale getirilmesinin mümkün olmaması halinde ise el atılan taşınmaz bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davanın haksız olduğunu, müvekkil idare tarafından taşınmaza el atılmadığını, davanın reddi gerektiğini beyan etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ... Çayı'nın taşması nedeniyle taşınmazın zarar gördüğünü ve kullanılamaz hale geldiğini, davalı kurumun sorumluluğunun doğduğunu, gerekli önlemlerin alınmadığını, müvekkilin mağdur edildiğini, zararın giderilmesi gerektiğini, taşınmazın gördüğü zarar nedeniyle tarım arazisi niteliğini kaybettiğini, öncelikli talebin taşınmazın eski haline getirilmesi olduğunu belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bilirkişi raporlarında ve hava fotoğraflarında dava konusu taşınmazın 2002 yılına kadar özel mülkiyete konu olup kullanılabildiği, sonrasında çayın taşmasından dolayı kullanılamaz hale geldiği, her ne kadar 2006 yılında taşkın koruma tesisi yapılması nedeniyle taşkınlara maruz kalmamakta ise de önceki taşkınlar nedeniyle taşınmazın üzerinde bulunan kum, kil, silt vb. dere malzemeleri nedeniyle arazinin tamamının eski hale getirilmesi durumunda kullanılabileceğinin tespit edildiği,

bilirkişi raporlarında taşınmazın hesaplanan eski hale getirme bedelinin zemin bedelinden daha az olması ve davacının terditli talebinde ilk talebinin müdahalenin önlenmesi ve eski hale getirme olması karşısında davacının müdahalenin önlenmesi ve eski hale getirme talebinin kabulü yerine yazılı gerekçe ile reddine karar verilmesi doğru görülmediği gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle taşınmazın 840,00 m²lik kısmına davalı kurumun müdahalesinin men'ine ve taşınmazın bu kısmının eski hale getirilmesine,

fazlaya ilişkin talebin reddine, ecrimisil talebi yönünden ise davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; Mahkemece seddenin yapıldığı 840 m²lik kısma müdahalenin önlenmesine ve eski hale getirilmesine karar verildiğini, taşınmazın tamamının zarar gördüğünü, bu nedenle taşınmazın tamamı üzerinden eski hale getirme bedelinin hesaplanması gerektiğini, taşınmazda tarım yapılmasının mümkün olmadığını, davanın terditli açıldığını, öncelikli taleplerinin eski hale getirme talebi olduğunu belirterek temyiz yoluna başvurmuştur.

2.Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; taşkından korumak için yapılan seddenin eski hale getirilmesinin mümkün olmadığını, seddenin idare adına tesciline ve tapudan terkinine karar verilmesi gerektiğini, davanın kısmen kabulüne karar verildiğini, bu nedenle kabul ve ret oranına göre yargılama gideri ve ücreti vekâlete hükmedilmesi gerektiğini, davanın reddi gerektiğini belirterek temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihaî kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre taraf vekillerinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3. Dosya kapsamından, davalı idarece taşkınları önlemek için taşınmazının 840,00 m²lik kısmına sedde inşa edildiği anlaşılmakla taşınmazın su taşkınlarından korunması için yapılan seddenin bedelinin tespiti ile sedde olan kısmın tapusunun iptali ile terkinine karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.

4. Davaya konu taşınmazın sedde yapılı olan kısım dışındaki alanda mevcut hali ile tarım yapılmasının mümkün olup olmadığı, tarımsal olarak kullanılabilir hale getirilip getirilemeyeceği, taşınmazın el atıldığı tespit edilen kısmının taşınmazın ayrıntılı fotoğrafları da çekilerek çekilen fotoğrafları üzerinden işaretlenip koordinatlarını gösterir rapor alınmak suretiyle el atmanın varlığı somut olarak araştırıldıktan sonra taşınmazın eski hale getirme bedeli ile el atılan yerin bedeli ayrı ayrı tespit edilip,

eski hale getirme bedeli fazla ise taşınmazda el atılan yerlerin bedeline ve bu yerlerin davacı adına olan tapu kaydının iptali ile davalı adına tesciline karar verilmesi; yer bedelinin fazla olması halinde ise eski hale getirme bedeline hükmedilmesi gerekirken ve eksik inceleme ile hüküm tesisi kararın bozulmasını gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Taraf vekillerinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davacıdan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,