Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/9635 K.2025/6013

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak üzerine pilon dikilip enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın irtifak hakkı karşılığı ile pilon yeri bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonucunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde ve birleşen dava dilekçesinde; davaya konu Manisa ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 169 ada 19 parsel sayılı taşınmaza kamulaştırmasız el atılması nedeniyle tazminat isteminde bulunmuştur.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın dava açmadan evvel 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu (2942 sayılı Kanun) gereğince kendilerine müracaat edip söz konusu gayrimenkulün kamulaştırılmasını talep etmeleri gerektiğini, 5999 sayılı Kanun ve 6111 sayılı Kanunlar ile 2942 sayılı Kanun'da önemli değişiklik ve yenilikler getirdiğini, söz konusu kanun hükümleri ile 2942 sayılı Kanun'un amir hükümleri çerçevesinde kuruma müracaat edildikten sonra davanın açılması gerektiği kanaatinde olduklarını, davalı tarafından kamulaştırmasız el atma davasının yerine, kamulaştırmasız el atma nedeniyle tapu iptali,

davalı idare adına tescil ve bedel talebi yönünde açması gerekirken sadece tazminat talep etmesinin hukuka aykırı olduğu kanaatinde olduklarını, tazminat talebinin kurumlarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığını, davanın bu yönüyle ve ayrıca zamanaşımı sebebiyle reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; taşınmazın toplam alanına göre irtifak alanının çok fazla olduğunu, değer kaybı oranının çok düşük belirlendiğini, taşınmazın mahalle yerleşimine 231 metre mesafede olduğunu, objektif değer artışının düşük hesaplandığını, bedelin çok düşük belirlendiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın kapama sulu bağ niteliğinde olduğu belirlendiğinden, gelir metoduna göre taşınmaza değer biçilip, 2023 yılı Alaşehir İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerinin esas alınmasında ve üretim giderlerinin brüt gelirin 1/3'ünden az olması nedeniyle masrafların brüt gelirinin 1/3'ü oranında hesaplanmasında bir isabetsizlik görülmediği;

ancak mahallinde yapılan keşif sonucunda, dava konusu taşınmazdan geçirilen enerji nakil hatlarının toplam 2.246,23 m² olduğu dikkate alındığında, hatların güzergahları ve taşınmazın geometrik şekli gözetildiğinde toplam %30 değer azalışı üzerinden değer kaybı hesaplanması suretiyle %8,17 değer kaybı belirlenmesinin uygun bulunduğu, (2.246,23 m² x30 / 8243,32 m²), dava konusu taşınmazın mahalle yerleşimine 230 metre mesafede olduğu, çevresinde seyrek yapılaşma bulunduğu dikkate alındığında %25 oranında objektif değer artışı oluştuğunun kabulü gerektiğinden;

bilirkişi raporunda hesaplanan 500,00 TL/m² birim değerine %25 oranında objektif değer artışı uygulandığında 625,00-TL, Taşınmazda oluşan değer kaybı oranı %8,17 olduğundan taşınmazın toplam değeri (8243,32 m²x625,00TL=5.152.075,00TL) üzerinden 420.924,52TL hesaplanmış, pilon yeri bedeli ise 8.556,25-TL belirlenmiş olup; toplam tazminat miktarı 429.480,75TL belirlenmiş, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile; taleple bağlı kalınarak davanın kabulüne, fazla hakların saklı tutulmasına dair yeniden hüküm kurulmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; enerji nakil hatlarının her birinin güzergahının, büyüklüğünün farklı olması karşısında hepsi için %30 değer düşüklüğü oranı kullanılmasının hatalı olduğunu, istinaf kararında objektif değer artışı uygulaması yapılmasının yerinde olmadığını, harcın maktu alınması gerektiğini, yargılama sırasında dava değeri ıslah edilmiş olup ıslah edilen miktar yönünden ıslah tarihinden itibaren faiz işletilmesi gerekirken mahkemece hükmedilen bedelin tamamına dava tarihinden itibaren faiz işletilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılmak üzere pilon dikilip enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın irtifak hakkı karşılığı ve pilon yeri bedelinin tahsili hususundadır.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dava konusu Manisa ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 169 ada 19 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net gelir esas alınarak değer biçilmesinde ve yine aynı Kanun'un 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca taşınmaz malın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve enerji nakil hattı güzergâhı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirlenmek suretiyle irtifak hakkı karşılığının ve pilon yeri bedelinin tespit edilmesi yerindedir.

3. Dava konusu taşınmazın hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özelliklerine ve dosya kapsamına göre uygulanan kapitalizasyon faiz oranı ve objektif değer artış oranı uygun görülmüştür.

4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı kalan harcın davalı idareden alınmasına,