Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/9637 K.2025/6236

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usûl eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Manisa ili, .... ilçesi, ... Mahallesi 398 ada 319 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; konumu itibarıyla objektif değer artışının olduğunu belirterek acele el koyma dosyasındaki bedelin artırılması gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece eksik incelemeyle karar verildiğini, hükme esas alınan bilirkişi raporunun ve mahkemece yapılan hesaplamanın hatalı olduğunu, net gelirin yüksek hesaplandığını, yaş üzüme ilişkin değerlendirmelerin hatalı yapıldığını ve münavebe sisteminin hatalı tespit edildiğini, objektif değer artış oranın yüksek hesaplandığını, ayrıca objektif değer artışında belirtilen nedenlerin kapitalizasyon faizinin belirlenmesinde kullanılamayacağını, lehe vekâlet ücretinin verilmesi gerektiğini, sulu olduğu kabul edilen arazinin su kaynağının gösterilmesi ve sulamanın taşınmazın tamamında,

her mevsim fiilen yeterli olup olmadığının tespiti gerektiğini, taşınmazın sulu tarım arazisi olduğu kabul edilse dahi sulamanın hangi yöntemle yapıldığına göre maliyetinin de üretim giderlerine eklenmesi gerektiğini, taşınmazın kuru tarım arazisi olması halinde kapitalizasyon faiz oranın da %5 alınmasını, münavebe planının da ona göre belirlenmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin düşük olduğunu, taşınmazın konumu dosyaya yansıyan özellikleri dikkate alındığında objektif değer artışının da düşük kaldığını, kamulaştırmadan arta kalan kısımdaki değer düşüklüğünün oldukça düşük tespit edildiğini, yüksek enflasyonist ortamda taşınmazın değerinin dava tarihine göre belirlenmesinin ve bu değere dava tarihinden 4 ay sonra için yasal faiz uygulanmasının mülkiyet hakkına aykırılık teşkil ettiğini, bu nedenle taşınmazın değerinin güncel değere yakın olarak hesaplanması ( muhtemel karar tarihine göre ya da bilirkişi rapor tarihine göre enflasyonda dikkate alınarak güncellenmesi) gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taşınmazın belirlenen sulu arazi niteliğine uygun olarak kapitalizasyon faizinin %4 olarak uygulanması ve kapitalizasyon faizini belirleyen kriterler dışında dosyaya yansıyan nitelikleri itibarıyla objektif değer artışı uygulanması yerinde olup, belirlenen oranın aynı kamulaştırma kapsamında daire incelemesinden geçen dosyalar iye uyumlu olduğu görüldüğü, fakat dava yılı 2023 olup, değerlendirmenin bu tarihe göre yapılması gerekirken, 2022 yılı Salihli İlçe Tarım ve Orman Genel Müdürlüğü verilerine göre değerlendirmenin yapılması doğru olmadığından,

dosya içerisine celp edilen 2023 yılı Salihli İlçe Tarım ve Orman Genel Müdürlüğünce bildirilen üzüm ürününe ait maliyet cetveline göre ve üretim gideri, brüt gelirin 1/3'ü oranında alınarak ve %90 objektif değer artışı uygulayarak yeniden hesaplama yapılması gerekmiş ve oluşan fark kamulaştırma bedelinin depo edilmesi sağlandığı, davacı lehine vekâlet ücreti takdirine yer olmadığının düşünülmesi doğru olduğu, acele kamulaştırma bedeli üzerinde kalan kısım için davanın açıldığı tarihten 4 ay sonrasından başlamak üzere yasal faiz uygulanması yerinde olduğu,

bu hali ile davacı vekilinin istinaf talebinin reddi ile davalı vekilinin istinaf talebinin ise kısmen kabulüyle yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen nedenleri tekrar ederek ayrıca ürün veriminin yüksek, masrafın düşük alındığını, masrafların brüt gelirin 1/3’ü oranında alınmasının hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen nedenleri tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Kapama bağ niteliğindeki dava konusu Manisa ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 398 ada 390 parsel taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden bilimsel yolla, değerlendirme tarihindeki resmi veriler esas alınarak değer biçilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,