Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/11862 K.2025/14368

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Sakarya ili, ..., ... 104 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için acele kamulaştırma dosyasında belirlenen bedelin düşük olduğunu, taşınmazın arsa vasfında değerlendirilmesi gerektiğini, kamulaştırmadan arta kalan kısımda meydana gelen değer azalışının dikkate alınmasını, taşınmaz üzerindeki mahsul ve mütemmim cüz bedellerinin de hesaplamaya dahil edilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalıya ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için uygulanan objektif değer artışı oranının yüksek olduğunu, münavebeye alınan ürünler için ortalama verim miktarları yerine en yüksek verimler esas alınarak hesaplama yapıldığını, kamulaştırmadan arta kalan kısmın imar uygulaması gördüğünde değer kazanacağı açık olduğu hâlde bu kısım için değer azalışı uygulanmasının hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın imar durumuna ilişkin cevabi yazıda taşınmazın 1/25000 ölçekli İmar Planı dahilinde tarımsal niteliği korunacak alanda ve yolda kaldığı, etrafının meskun mahal olduğu ve belediye hizmetlerinden yararlandığı bildirilmiş olup Dairece Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün parsel sorgulama sistemi üzerinden yapılan incelemedeki konumuna göre ve taşınmaza yakın konumda olan Dairelerinin 2023/2973 Esas sayılı dosyasına konu ...

59 parsel ve Dairelerinin 2023/899 Esas sayılı dosyasına konu ...

679 parsel sayılı taşınmazın arsa vasfında olması nedeniyle dava konusu taşınmazın arsa vasfında olabileceği değerlendirilmiş ise de taşınmazın vasfına yönelik aleyhe davalı istinafı bulunmadığından bu yönde değerlendirme yapılmadığı, İlk Derece Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda taşınmaz arazi vasfında kabul edildiğinden dosya arasında bulunmayan değerleme yılı olan 2020 yılına ait münavebe ürünlerine ilişkin veriler Dairelerinin arşivinden dosya arasına alınmış ve bilirkişilerce verilere uygun net gelir hesaplaması yapıldığı,

kapitalizasyon faizi oranı %4, objektif değer artış oranı %55 uygulanmak suretiyle metrekare birim fiyatının 117,12 TL/m² olarak tespit edildiği, bu kapsamda dava konusu taşınmaza yakın konumda bulunan ... 1608/A parsel sayılı taşınmaza ilişkin 2020 yılı için 411,12 TL/m² birim fiyatının Dairelerinin 2024/2195 Esas sayılı dosyasında uygun bulunduğu, Dairelerinin 2024/3447 Esas sayılı dosyasında inceleme konusu yapılan yakın konumdaki ...

658 parsel sayılı taşınmaz için kapitalizasyon oranı %4, objektif değer artış oranı % 50 uygulanmak suretiyle 2020 yılı için metrekare birim fiyatının 112,98 TL/m² olarak tespit edildiği, ... 656 parsel sayılı taşınmaza ilişkin 2020 yılı için 166,53 TL/m² birim fiyatının Dairelerinin 2022/2578 Esas sayılı dosyasında uygun bulunduğu, aynı bölgedeki ...

998, 11 49... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin 2019 yılı için 370,00 TL/m² birim fiyatının Dairelerinin 2019/497 Esas sayılı dosyasında uygun bulunduğu ve söz konusu kararın Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2020/185 Esas,

2021/183 Karar sayılı kararı ile onararak kesinleştiği hususları ile dava konusu taşınmazın bu taşınmazlara göre konumu dikkate alındığında dava konusu taşınmaz için belirlenen 117,12 TL/m² birim fiyatı ve taşınmazın konumu ve benzeri ayırt edici özellikleri dikkate alındığında taşınmaz için belirlenen birim fiyatının davacı idarenin beyan ettiği gibi yüksek olmadığı ve taşınmazın kamulaştırılan kısmına göre bilirkişilerce hesaplanan değer düşüklüğü oranının yerinde olduğunun anlaşıldığı,

her ne kadar İlk Derece Mahkemesince kamulaştırma bedeline dava tarihinden itibaren dördüncü ayın sonu olan 05.01.2021 tarihinden karar tarihine kadar yasal faiz işletilmesi gerekirken 12.01.2021 tarihinden karar tarihine kadar faiz işletilmesine karar verilmiş ise de bu hususta aleyhe davalı tarafın istinaf başvurusu bulunmadığından ve faiz başlangıç tarihi kararı istinaf eden idare lehine olduğundan bu hususun eleştirilmekle yetinilerek davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,