Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/17897 K.2026/5517

Taraflar arasındaki dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan irtifak hakkının terkin bedelinin belirlenmesi ve fazla yatan bedelin iadesine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin Ankara ili ..., ... 6 82... ve 10 parsel sayılı taşınmazların malikleri iken taşınmazları ...

Genel Müdürlüğü lehine enerji nakil hattı kurulması sebebiyle kısıtlı olarak ...' e sattıklarını, taşınmazlar satılırken Enerji Nakil Hattının kaldırılmış bulunduğundan irtifakın fiilen bir öneminin kalmadığını, bu sebeple irtifak yükü gözetilmeden parsellerin alıcıya rayiç değeri üzerinden satıldığını, müvekkillerinin irtifakın kaldırılması sebebiyle doğacak külfetleri üstlenmeleri koşuluyla satış yaptıklarını, ...

Genel Müdürlüğünün parsel üzerindeki iritfakların kaldırılması amacıyla terkin bedeli talep ettiğini, ancak davalı idare tarafından talep edilen bedelin neye göre hesaplandığının belli olmadığını, ileri sürerek davalı idare tarafından haksız talep edilen bedelin belirlenerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere belirlenecek bedelin 23.11.2021 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle;öncelikle davanın hak düşürücü süre, derdestlik, kesin hüküm, zaman aşımı ve pasif husumet yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilmesini, Mahkeme aksi kanaatte ise davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkeme kararının hukuka uygun olmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporu hatalı olduğundan yerel mahkeme kararının da hukuka aykırı olduğunu, davanın reddi kararının hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazlardaki irtifak hakkına ilişkin şerhin terkini karşılığı davalıya fazla yapılan ödeme bulunup bulunmadığına ilişkin olarak davacılar vekili 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 22 nci maddesi hükümlerinin kıyasen uygulanması gerektiğini ileri sürmüş ise de 2942 sayılı Kanun'un "Vazgeçme, iade ve devir" kenar başlığını taşıyan ve 13.09.2014 tarihinden yürürlüğe giren 6552 sayılı Kanun ile değiştirilen 22 nci maddesinde gereği,

kamulaştırmanın kesinleşmesi tarihinden itibaren beş yıl geçmiş olması halinde bu maddenin uygulanmayacağı hükmü yer olmakta olup maddenin eldeki davada değer biçme yöntemi yönünden kıyasen uygulama yeri olmadığı gibi Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 05.02.2024 tarihli ve 2023/6486 Esas, 2024/1183 Karar sayılı kararında da belirtildiği şekilde borçlar hukuku anlamında bir icap ve kabul ilişkisi temeline dayanan durumda irtifak hakkı bedelinin 2942 sayılı Kanun'un değer biçmeye ilişkin 11 inci maddesinin hükümleri kıyasen uygulanarak belirlenmesi gerektiğine dair kararı da dikkate alındığında arsa vasfındaki dava konusu taşınmaza,

ödemenin yapıldığı tarih itibarıyla emsal mukayesesi yapılarak değer biçilerek, taşınmaz malın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve enerji nakil hattı güzergahı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle irtifak hakkı bedelinin tespit edilmesi ile bu bedelin yapılan ödemeden düşüldüğünde fazla yapılan bir ödeme bulunmadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilmesinde usul ve kanuna aykırılık bulunmadığı kanaati ile davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, üzerinde irtifak hakkı tesis edilen taşınmazdaki enerji nakil hattının sökülmesi üzerine, taşınmazın tapu kaydındaki irtifak hakkı terkini karşılığında idarece takdir edilen ve davacı tarafından ödenen bedelin fazla olduğunun tespiti ile davalıya fazla ödenen bedelin tahsili istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacılar vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmeyen tüm temyiz temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalılardan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,