Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/3372 K.2025/13998

Taraflar arasındaki davacı lehine tesis edilen ipoteğin terkinin teminatsız olarak durdurulması ve davacı lehine tesis edilen ipotek bedelinin güncellenmesi istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; İzmir ili, ... ilçesi, ... Mahallesinde bulunan tapuya ... parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde davacı ... lehine mevcut 32.000,00 ETL bedelli ipoteğin güncellenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı süresi içerisinde davaya cevap vermediği, davalın vasisi ... vekilinin 21.10.2020 tarihli dilekçesi ile ipotek bedelinin kısıtlı adına vasisi tarafından ... Belediye Başkanlığına ödendiğini, bu nedenle davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu ipoteğin bedelinin yaklaşık 30 yıl öncesine ait olup taşınmazın bedeli karşılığı tesis edildiğini, ipotek tesisine konu arsa alanının dava tarihi itibarıyla rayiç bedeli tespit edilerek ipotek bedelinin güncellenmesi gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 7181 sayılı Kanun'un 19 uncu maddesi ile 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun ( 4721 sayılı Kanun) 883 üncü maddesine eklenen ikinci fıkra; "ipotek süreli olarak kurulmuşsa, sürenin bitiminden itibaren 30 gün içerisinde ipotekli taşınmaz üzerinde 09.06.1932 tarih ve 2004 sayılı İcra iflas Kanunu'nun 150 inci maddesinin (c) bendinde belirtilen şerhin konulmaması halinde ipotek, malikinin talebi ile tapu müdürlüğünce terkin edilir." 7181 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesi ile 2644 sayılı Kanuna eklenen geçici 4 üncü maddesi ise.

"22.11.2001 tarihli ve 4721 sayılı Kanun'un 883 üncü maddesinin ikinci fıkrasının yürürlüğe girdiği tarihten önce süresi dolmuş olmasına rağmen terkin edilmeyen süreli ipoteklerde anılan fıkrada belirtilen 30 günlük süre bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte başlar." düzenlemesi ile 7181 sayılı Kanun'un 28 inci maddesi de; "bu kanunun .....

3. maddesi ile 19. maddesi 01.01.2020 tarihinde....yürürlüğe girer." şeklindeki düzenlemelerini içermekte olup dosya içerisinde mevcut tapu kaydının incelenmesinde. İzmir ili, ... ilçesi, ... Mahallesi... parsel sayılı taşınmazın "iki kat ev" niteliği ile davalı ... adına kayıtlı olduğu, davacı ... lehine 20.09.1991 tarihli ve 5754 yevmiye numaralı işlem ile 32.000,00 ETL bedelli, 1. dereceden, 0 faizli ve süresiz ipotek tesis edildiği,

davacı tarafından ödenmediği iddia edilen ipotek bedeline ilişkin olarak ipoteğin paraya çevrilmesi yönünde icra takibi yapılmadığı ve bu nedenle 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 150 nci maddesinin (c) bendi gereğince taşınmaz üzerine İcra Müdürlüğünce şerh konulmadığı sabit olup eldeki dava, 7181 sayılı kanun ile 4721 sayılı Kanun'un 883 üncü maddesine eklenen ikinci fıkra ile 2644 sayılı Tapu Kanunu'na eklenen Geçici 4 üncü madde kapsamında, dava konusu taşınmaz üzerindeki ipoteğin tapu maliklerinin Tapu Müdürlüğüne müracaatları sonucu terkin edileceğinin düzenlenmesi üzerine,

davacı tarafından kanunda düzenlenmiş olan terkin süresinin başladığı 01.01.2020 tarihinden sonra ve kanunda belirtilen 30 günlük sürenin dolmasından önce 13.01.2020 tarihinde, ipotek bedeli olan 32.000,00 ETL'nin dava tarihindeki bedele uyarlanması/güncellenmesi istemiyle açılmış ise de uyarlama istemine konu ipotek, süre belirtilmeksizin kurulmuş olup, süreli ipotek olmayıp dosya içerisinde mevcut tapu kaydına göre; davacı ...

Belediyesi lehine tesis edilen kanuni ipoteğin süresiz olduğu ve bu nedenle 4721 sayılı Kanun'un 883 üncü maddesine 04.07.2019 tarihli ve 7181 sayılı Kanun'un 19 uncu maddesi gereğince eklenen ek fıkradaki düzenleme kapsamında süreli ipotek olmadığı, bu nedenle tapudan terkin edilemeyeceği, ayrıca davacının ipotek bedelinin davalı taraftan tahsiline dair herhangi bir talebinin de bulunmadığı dikkate alındığında, davacının ipotek bedelinin güncellenmesine dair açmış olduğu davada hukuki menfaati bulunmadığı belirtilerek istinaf edenin sıfatı dikkate alınarak davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Yapılan incelemede, davacı lehine tesis edilen ipoteğin süresiz ipotek olduğu anlaşıldığından ipoteğin terkinin durdurulmasına ilişkin işleminde davacı idarenin hukuki menfaatinin bulunmadığı anlaşılmış ise de ipotek bedelinin güncellenmesine ilişkin talebinde hukuki yararının varlığı kabul edilerek işin esasına girilmesi yerindedir.

3. 20.08.2016 tarihinde kabul edilerek 07.09.2016 tarihli ve 29824 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 6475 sayılı Kanun'un 35 inci maddesi ile 2942 sayılı Kanun'a eklenen geçici 12 nci maddesi ile; ''24.02.1984 tarihli ve 2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılarak Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun hükümlerine göre yapılan imar uygulamalarından doğan idarelerin taraf olduğu her türlü alacak ve bedel artırım davalarında taşınmazın değeri;

uygulamanın tapuda tescil edildiği tarih değerlendirme tarihi olarak esas alınmak ve o tarihteki nitelikleri gözetilmek suretiyle tespit edilir. Tespit edilen bu bedel, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi tablosu esas alınmak suretiyle dava tarihi itibarıyla güncellenir ve ortaya çıkan gerçek bedel hak sahibine ödenir.

Bu Kanunun geçici 6 ncı maddesinin üçüncü, yedinci, sekizinci ve on birinci fıkra hükümleri, bu madde kapsamındaki davalar ve icra takipleri için de uygulanır.

Devam eden dava ve icra takipleri ise, bu madde hükümlerine göre sonuçlandırılır," hükmü uyarınca somut uyuşmazlıkta davacı tarafın idare olduğu hususu gözetilerek uygulamanın tapuda tescil edildiği tarih değerlendirme tarihi olarak esas alınmak suretiyle ipotek bedelinin güncellenmesi gerekirken yazılı şekilde hesaplama yapan bilirkişi raporunun hükme esas alınması bozmayı gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının kabulüne, temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,